APEL o zapewnienie równego dostępu do systemu gospodarowania bioodpadami oraz ochronę godności seniorów i osób chorych

Serock, 14 marca 2026 r. 

Rada Miasta i Gminy Serock

Burmistrz Miasta i Gminy Serock

Apel o zapewnienie równego dostępu do systemu gospodarowania bioodpadami oraz ochronę godności seniorów i osób chorych  

Szanowni Państwo, w związku z planowanym wprowadzeniem nowych zasad gospodarowania bioodpadami na terenie Miasta i Gminy Serock, zwracamy się z niniejszym apelem o pilne ponowne przeanalizowanie przyjętych rozwiązań.

Sprawa ta nie dotyczy wyłącznie kwestii technicznych związanych z organizacją systemu odbioru odpadów. W obecnym kształcie proponowane rozwiązania rodzą poważne wątpliwości natury społecznej, prawnej i etycznej, ponieważ prowadzą do faktycznego wykluczenia części mieszkańców z możliwości korzystania z systemu gospodarki odpadami. Dotyczy to przede wszystkim seniorów, osób chorych, osób z niepełnosprawnościami oraz mieszkańców nieposiadających własnego transportu.  

Obowiązek gminy wynikający z przepisów prawa

Zgodnie z przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, to gmina odpowiada za zorganizowanie systemu gospodarowania odpadami komunalnymi w sposób zapewniający jego funkcjonowanie dla wszystkich mieszkańców. System ten musi być realnie dostępny, a nie jedynie formalnie istniejący. Jednocześnie zgodnie z zasadami wynikającymi z:

• Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (art. 32 – zasada równości wobec prawa),
• zasad funkcjonowania administracji publicznej,
• podstawowych standardów państwa prawa,

organy władzy publicznej mają obowiązek zapewnić równe traktowanie obywateli oraz przeciwdziałać rozwiązaniom prowadzącym do ich wykluczenia.

System publiczny nie może być konstruowany w sposób, który w praktyce pozbawia część mieszkańców możliwości jego realnego wykorzystania.

Faktyczne wykluczenie części mieszkańców

Wskazywanie Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych jako rozwiązania dla nadmiaru bioodpadów oznacza w praktyce przeniesienie części obowiązków systemowych na mieszkańców. Rozwiązanie to zakłada, że mieszkaniec:

• dysponuje własnym transportem,
• jest w stanie samodzielnie załadować bioodpady,
• może je przewieźć,
• a następnie samodzielnie je rozładować.

W praktyce oznacza to, że system został zaprojektowany z założeniem, że każdy mieszkaniec jest osobą młodą, sprawną fizycznie i zmotoryzowaną. Takie założenie nie odpowiada rzeczywistości społecznej gminy. W wielu gospodarstwach domowych mieszkają osoby:

• w wieku senioralnym,
• przewlekle chore,
• z ograniczoną sprawnością ruchową,
• nieposiadające samochodu nieprowadzące pojazdów.

Dla tych mieszkańców wskazane rozwiązania są niemożliwe do realizacji w praktyce.  

Naruszenie zasady dostępności usług publicznych

System gospodarki odpadami jest usługą publiczną, finansowaną przez mieszkańców w ramach obowiązkowej opłaty. W związku z tym musi on być zaprojektowany w taki sposób, aby każdy mieszkaniec miał realną możliwość korzystania z niego bez nadmiernych barier fizycznych, organizacyjnych lub finansowych. Przerzucanie na mieszkańców obowiązku:

• samodzielnego transportowania bioodpadów,
• organizowania transportu,
• ponoszenia dodatkowych kosztów,
• wykonywania ciężkiej pracy fizycznej,

oznacza w istocie przeniesienie części obowiązków gminy na obywateli, co budzi poważne wątpliwości co do zgodności z celem i duchem obowiązujących przepisów.  

Szczególnie trudna sytuacja seniorów i osób chorych

Najbardziej dotknięte proponowanymi zmianami są seniorzy. Bioodpady – zwłaszcza mokra trawa, liście czy gałęzie – mają znaczną masę i objętość. Ich przenoszenie wymaga wysiłku fizycznego, który dla wielu seniorów jest po prostu niemożliwy. Wśród mieszkańców gminy znajduje się wiele osób zmagających się z:

• chorobami kręgosłupa,
• chorobami serca,
• ograniczeniami ruchowymi,
• obniżoną sprawnością fizyczną wynikającą z wieku,

Wprowadzenie systemu, który nie uwzględnia tych ograniczeń, prowadzi do sytuacji, w której osoby starsze zostają postawione przed obowiązkami, których nie są w stanie fizycznie wykonać. W konsekwencji oznacza to ich faktyczne wykluczenie z systemu gospodarki odpadami.  

Wymiar społeczny i godnościowy

Osoby starsze przez dziesięciolecia współtworzyły lokalną wspólnotę. Budowały ją swoją pracą, płaciły podatki, uczestniczyły w życiu społecznym gminy. Dlatego szczególnie niepokojące jest tworzenie rozwiązań, które w praktyce pomijają ich realne możliwości i potrzeby. System publiczny, który nie uwzględnia ograniczeń osób starszych i chorych, prowadzi do sytuacji, w której część mieszkańców zaczyna odczuwać, że ich potrzeby przestają być brane pod uwagę przez instytucje publiczne. W wymiarze społecznym rodzi to poczucie marginalizacji, bezradności i utraty godności. Tego rodzaju skutki nie powinny być konsekwencją działań organów samorządu terytorialnego.  

Odpowiedzialność władz gminy

Za organizację systemu gospodarowania odpadami odpowiada gmina, a więc zarówno organ wykonawczy – Burmistrz, jak i organ stanowiący – Rada Miejska. Dlatego odpowiedzialność za przyjęte rozwiązania ma charakter wspólny i instytucjonalny. Radni, jako przedstawiciele mieszkańców, mają obowiązek reagować w sytuacji, gdy przyjmowane rozwiązania mogą prowadzić do wykluczenia części społeczności lokalnej.  

Apel o zmianę przyjętych rozwiązań W związku z powyższym apelujemy o:

• ponowne przeanalizowanie planowanych zasad odbioru bioodpadów,
• przeprowadzenie rzeczywistych konsultacji społecznych przed wdrożeniem zmian, uwzględnienie realnych możliwości osób starszych, chorych oraz mieszkańców bez własnego transportu,
• wprowadzenie rozwiązań zapobiegających wykluczeniu części mieszkańców z systemu gospodarowania odpadami.

System gospodarowania odpadami powinien być projektowany w taki sposób, aby służył całej wspólnocie mieszkańców, a nie tylko tym, którzy dysponują największymi możliwościami fizycznymi i organizacyjnymi. Jedną z podstawowych zasad funkcjonowania samorządu jest troska o dobro wszystkich mieszkańców – w szczególności tych, którzy ze względu na wiek lub stan zdrowia mają ograniczone możliwości radzenia sobie z dodatkowymi obciążeniami. Dlatego apelujemy o podjęcie działań, które przywrócą systemowi gospodarowania odpadami charakter rzeczywiście powszechny, dostępny i sprawiedliwy społecznie.

Lucyna Pruska    Skontaktuj się z autorem petycji