Petycja ws. zachowania i rewitalizacji przejścia podziemnego pod ul. Targową na Pradze Północ w Warszawie

Do: Burmistrz Dzielnicy Praga - Północ

Prezydent m.st. Warszawy, 

Rada m.st. Warszawy,

Zarząd Dróg Miejskich,

Mazowiecki Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków

Szanowni Państwo,

My, niżej podpisani mieszkańcy Warszawy, Pragi-Północ oraz osoby zainteresowane ochroną dziedzictwa kulturowego i infrastrukturalnego stolicy, zwracamy się z apelem o odstąpienie od planów likwidacji przejścia podziemnego pod ul. Targową oraz podjęcie działań zmierzających do jego rewitalizacji i nadania mu nowych funkcji społecznych, kulturalnych oraz związanych z bezpieczeństwem publicznym.

Przejście podziemne pod ul. Targową jest elementem powojennej historii urbanistycznej Warszawy, związanym z dynamicznym rozwojem komunikacyjnym i mieszkaniowym Pragi w latach 60. i 70. XX wieku. Jego obecny zły stan techniczny i społeczne problemy występujące w ostatnich latach nie powinny stanowić argumentu za bezpowrotnym zniszczeniem tej infrastruktury, lecz za jej odzyskaniem dla mieszkańców. W ostatnich miesiącach miasto podjęło działania zmierzające do zamknięcia i docelowej likwidacji obiektu po ujawnieniu działalności przestępczej w części lokali znajdujących się w przejściu.

Uzasadnienie petycji

1. Znaczenie dla bezpieczeństwa i ochrony ludności

W obliczu pogarszającej się sytuacji bezpieczeństwa w Europie oraz rozwijanych przez państwo programów ochrony ludności i obrony cywilnej, każda istniejąca infrastruktura podziemna powinna być traktowana jako potencjalny zasób strategiczny.

Przejście podziemne może: 

• stanowić miejsce doraźnego schronienia podczas zagrożeń militarnych, katastrof lub ekstremalnych zjawisk pogodowych;
• pełnić funkcję zabezpieczonego ciągu komunikacyjnego podczas ewakuacji;
• zostać dostosowane do potrzeb systemu ochrony ludności przy znacznie niższych kosztach niż budowa nowych obiektów podziemnych.

Likwidacja istniejącej infrastruktury podziemnej oznacza nieodwracalną utratę potencjału, którego odtworzenie w przyszłości byłoby wielokrotnie droższe.

2. Rezerwowy ciąg komunikacyjny

Ulica Targowa jest jedną z najważniejszych arterii prawobrzeżnej Warszawy.

W przypadku:

• awarii sygnalizacji świetlnej,
• wypadków drogowych,
• czasowego wyłączenia przejść naziemnych,
• remontów lub sytuacji kryzysowych,
• przejście podziemne może stanowić alternatywną i bezkolizyjną drogę przemieszczania się pieszych.

Miasta na całym świecie utrzymują podobne obiekty właśnie jako element zwiększający odporność systemu transportowego.

3. Ochrona dziedzictwa urbanistycznego Pragi

Przejście pod ul. Targową jest świadectwem epoki intensywnej modernizacji Warszawy i rozwoju Pragi-Północ. Powstało jako część założenia komunikacyjnego mającego obsługiwać jedną z głównych osi miasta.

Stanowi ono: 

• relikt powojennej myśli urbanistycznej;
• materialny ślad przemian społecznych i komunikacyjnych dzielnicy;
• element krajobrazu miejskiego pamiętany przez kilka pokoleń mieszkańców.

W czasach, gdy coraz większą wagę przykłada się do ochrony dziedzictwa XX wieku, likwidacja obiektu byłaby działaniem nieodwracalnym.

4. Potencjał kulturalny i społeczny

Zamiast zasypywania i niszczenia przejścia, można przekształcić je w:

• podziemną galerię miejską,
• przestrzeń wystaw czasowych poświęconych historii Pragi,
• miejsce prezentacji sztuki współczesnej,
• legalną galerię street artu i murali,
• przestrzeń działań edukacyjnych dla młodzieży,
• miejsce wydarzeń artystycznych i społecznych.

Przykłady z wielu europejskich miast pokazują, że nieużytkowane przestrzenie podziemne mogą skutecznie zmieniać swój charakter i stawać się atrakcją turystyczną oraz miejscem integracji lokalnej społeczności np. Stockholm Metro Art.

5. Funkcja użytkowa dla mieszkańców

Przejście podziemne zapewnia:

• schronienie przed deszczem, śniegiem i upałem;
• możliwość bezpiecznego oczekiwania na zmianę pogody;
• komfort przemieszczania się osobom starszym i rodzinom z dziećmi.

·      Mieszkańcy wielokrotnie wskazywali, że odpowiednio zagospodarowana przestrzeń mogłaby nadal pełnić użyteczne funkcje dla lokalnej społeczności.

6. Rewitalizacja zamiast likwidacji

Problemy związane z działalnością przestępczą w przejściu wynikały nie z samego istnienia obiektu, lecz z wieloletnich zaniedbań, braku nadzoru i niewłaściwego zarządzania przestrzenią.

Nie można uznać, że najlepszym rozwiązaniem problemów społecznych jest fizyczne usunięcie infrastruktury publicznej. Taka logika prowadziłaby do likwidacji wielu innych zaniedbanych przestrzeni miasta zamiast ich naprawy.

7. Bezpieczeństwo i porządek publiczny nie są argumentem za likwidacją infrastruktury publicznej

Jednym z najczęściej przywoływanych argumentów przemawiających za zamknięciem i likwidacją przejścia podziemnego pod ul. Targową są problemy związane z bezpieczeństwem, nielegalnym handlem oraz działalnością hazardową. Należy jednak podkreślić, że tego rodzaju zjawiska nie wynikają z samego istnienia przejścia, lecz z niewystarczającego nadzoru nad przestrzenią publiczną. Zapewnienie bezpieczeństwa mieszkańcom oraz utrzymanie porządku publicznego należy do podstawowych obowiązków samorządu miejskiego i podległych mu służb. Trudno uznać za właściwe rozwiązanie sytuację, w której odpowiedzią na problemy związane z zarządzaniem przestrzenią publiczną jest jej fizyczna likwidacja.

Przykład warszawskich przejść podziemnych funkcjonujących przy stacjach metra pokazuje, że odpowiednio zarządzane obiekty podziemne mogą być miejscami bezpiecznymi, czystymi, dobrze oświetlonymi i aktywnie wykorzystywanymi przez mieszkańców. Osiągnięto to dzięki połączeniu monitoringu wizyjnego, regularnych patroli służb miejskich, odpowiedniego oświetlenia, obecności legalnych punktów usługowych oraz stałego nadzoru nad stanem technicznym i estetyką przestrzeni.

W związku z powyższym zasadnym jest, by miasto zastosowało podobne rozwiązania również w odniesieniu do przejścia pod ul. Targową, w szczególności poprzez:

· objęcie całego obiektu nowoczesnym monitoringiem miejskim,

· zapewnienie regularnych patroli Straży Miejskiej i Policji,

· poprawę oświetlenia i widoczności przestrzeni,

· prowadzenie legalnych funkcji kulturalnych, edukacyjnych i usługowych,

· stałe utrzymanie czystości oraz bieżący nadzór techniczny.

Działania te skutecznie wyeliminują ryzyko wykorzystywania przejścia do nielegalnego hazardu, nielegalnego handlu oraz innych działań naruszających porządek publiczny. Co więcej, aktywne zagospodarowanie przestrzeni poprzez organizację wystaw, galerii miejskiej, ekspozycji historycznych, działań artystycznych i projektów związanych ze sztuką współczesną oraz street artem spowoduje naturalne zwiększenie obecności mieszkańców i odwiedzających. Doświadczenia wielu miast pokazują, że przestrzenie publiczne wypełnione kulturą, sztuką i aktywnością społeczną stają się bezpieczniejsze, bardziej atrakcyjne i lepiej chronione przed zjawiskami patologii społecznych.

NASZE POSTULATY

Wnosimy o:

1. Wstrzymanie procesu likwidacji i zasypywania przejścia podziemnego pod ul. Targową.
2. Przeprowadzenie społecznych konsultacji dotyczących przyszłości obiektu.
3. Opracowanie programu rewitalizacji przejścia z udziałem mieszkańców, organizacji społecznych, urbanistów i ekspertów ds. ochrony dziedzictwa.
4. Analizę możliwości wykorzystania obiektu w systemie ochrony ludności i obrony cywilnej.
5. Rozważenie objęcia przejścia ochroną jako elementu dziedzictwa urbanistycznego powojennej Warszawy.
6. Przekształcenie przejścia w wielofunkcyjną przestrzeń społeczną, kulturalną i edukacyjną służącą mieszkańcom Pragi oraz całej Warszawy.

Praga zasługuje na rewitalizację swoich historycznych przestrzeni, a nie na ich bezpowrotną likwidację. Zachowajmy przejście pod ul. Targową jako element historii, bezpieczeństwa i przyszłego rozwoju tej części miasta.