Uzupełnienie listy nazwisk na muralu „Mazowsze w hołdzie Powstańcom Warszawskim - 80. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego” w Sulejówku
Sulejówek, 15.07.2025 r.
Rada Miasta Sulejówek
Szanowni Państwo Radni,
zwracamy się do Rady Miasta z apelem o podjęcie decyzji o uzupełnieniu listy nazwisk widniejących na muralu „Mazowsze w hołdzie Powstańcom Warszawskim - 80. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego”, znajdującym się na elewacji budynku Zespołu Szkół Ponadpodstawowych im. I. J. Paderewskiego w Sulejówku.
Na odsłoniętym w ubiegłym roku muralu pominięto bowiem nazwiska kilkunastu osób - powstańców i ofiar Powstania Warszawskiego, związanych z naszym miastem.
Niektórzy z nich urodzili się w Sulejówku lub na terenie powstałej w 1939 r. gminy Sulejówek, inni tu zamieszkali albo kupili posiadłość letniskową czy gospodarstwo rolne, dla kolejnych Sulejówek stał się czasowym miejscem pobytu. Wszyscy oni spełniają kryterium związków z Sulejówkiem i zasługują na uhonorowanie w przestrzeni publicznej naszego miasta.
W przeddzień rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego mają Państwo okazję uczcić jego bohaterów nie tylko okolicznościowymi przemowami, ale podejmując konkretne działanie.
W 2025 r. obchodzimy setną rocznicę zakupu przez Marszałka Sejmu Macieja Rataja dóbr ziemskich Żwir. Rodzina Ratajów posiadłość traktowała jak gospodarstwo rolne, ale spędzała tu weekendy i wakacje. Po śmierci Macieja Rataja 15-morgową nieruchomość odziedziczyła córka Anna Stankiewicz z mężem. Oboje działali w ruchu oporu, a ich warszawskie mieszkanie przy ul. Hożej było ośrodkiem pracy konspiracyjnej. Anna Stankiewicz wraz z mężem Tadeuszem i niespełna rocznym synem Maciejem zginęli 14.09.1944 r. podczas bombardowania Warszawy. Natomiast 25.09.1944 r. przed swoją warszawską willą przy ul. Goszczyńskiego, będącą też powstańczą kwaterą, zginął zastrzelony przez Niemców, wraz z synem Mieczysławem, długoletni prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Sulejówka, uhonorowany w bieżącym roku tytułem Zasłużonego dla Miasta Sulejówek, Mieczysław Tytus Kowalski. On również w latach 20. XX w. nabył w Sulejówku letnią posiadłość. W Powstaniu Warszawskim walczyła, jeszcze pod panieńskim nazwiskiem Kwiatkowska, prezes Towarzystwa Przyjaciół Sulejówka - Alicja Zdanowicz. Jest ona jedną z niewielu nadal żyjących uczestniczek Powstania. Jej nazwisko nie zostało umieszczone na muralu, ponieważ rzekomo osób żyjących się nie upamiętnia. Dementuje to Muzeum Powstania Warszawskiego i podaje przykład godny naśladowania - wrocławski mural „Warszawiacy - Powstańcy - Wrocławianie”, powstały z inicjatywy Fundacji Pokolenia Kolumbów i przedstawiający żyjących Powstańców Warszawskich, których losy rzuciły do Wrocławia. Do Szczecina z kolei losy rzuciły również uczestnika Powstania, urodzonego i w młodości mieszkającego w Cechówce, Zbigniewa Kołodziej-Lewandowskiego, emerytowanego kapitana żeglugi wielkiej. Do Powstania poszedł wraz z uczczonymi na muralu - Jerzym Kułakowskim, ciotecznym bratem, oraz Antonim Szturemskim, który wspomina go w swojej relacji dla Muzeum Powstania Warszawskiego. Jako sanitariuszka w Powstaniu uczestniczyła siostra Zbigniewa, Jadwiga Kołodziej-Lewandowska. Sanitariuszką w Powstaniu była również Krystyna Wodczyńska, która wraz z mężem Zbigniewem Batyckim, także Powstańcem, po wojnie mieszkała w Sulejówku u jego rodziny, a następnie wyjechała na Śląsk. Krótkotrwałymi mieszkańcami Sulejówka w latach 20. XX w. byli państwo Borkiewiczowie: podpułkownik Adam Borkiewicz - twórca Muzeum Piłsudskiego w Belwederze, redaktor powstańczego dziennika „Barykada” i jego córka Anna, łączniczka i sanitariuszka, ranna w Powstaniu, represjonowana w okresie stalinowskim i skazana na więzienie za gromadzenie materiałów gloryfikujących Armię Krajową. Natomiast wieloletnim mieszkańcem Sulejówka, w tym milusińskiego Drewniaka, był żołnierz pułku „Baszta” Olgierd Dowgwiłłowicz-Nowicki. Przeżył Powstanie i kilka lat po wojnie powrócił do Sulejówka. Powstania nie przeżył i do domu przy ul. Prusa w Sulejówku nie powrócił natomiast strzelec Stanisław Szwejkowski. Zginął podczas walk na Śródmieściu 7.09.1944 r.. Ani Bohdan Wilczyński, rozstrzelany przez Niemców prawdopodobnie w alei Szucha, urodzony w Cechówce wnuk Zasłużonego dla Miasta Sulejówek Romualda Makarewicza. Jego matka i córka Romualda, Maria Wilczyńska, mieszkanka willi Wanda przy ul. Okrzei, a w Powstaniu łączniczka, została rozstrzelana przez Niemców 23.09.1944 r.
Te 16 osób zasługuje na umieszczenie ich nazwisk w przestrzeni publicznej, obok 47 innych bohaterów i ofiar Powstania Warszawskiego związanych z Sulejówkiem. Wierzymy, że i Państwo Radni dostrzegą tę potrzebę i swoją pozytywną decyzją doprowadzą do realizacji naszego postulatu.
Jednocześnie usunięcia z muralu wymaga jedno nazwisko - Stanisława Kwiatkowskiego, ps. „Protektor”, ojca Alicji Kwiatkowskiej (Zdanowicz). Poza odwiedzinami u rodziny córki, nie miał on związków z Sulejówkiem.
Towarzystwo Przyjaciół Sulejówka
Towarzystwo Przyjaciół Sulejówka Skontaktuj się z autorem petycji