W sprawie ochrony krajobrazu kulturowego Kanału Górnonoteckiego oraz jednoznacznego sprzeciwu lokalizacji masztu telekomunikacyjnego w Łochowie, gmina Białe Błota
PETYCJA
w sprawie ochrony krajobrazu kulturowego Kanału Górnonoteckiego
oraz jednoznacznego sprzeciwu wobec lokalizacji masztu telekomunikacyjnego w Łochowie
Adresat:
Wojewoda Kujawsko-Pomorski
⸻
Działając na podstawie art. 63 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach, zwracamy się z niniejszym wystąpieniem o podjęcie działań nadzorczych i kontrolnych w związku z planowaną budową 47,5-metrowego masztu telekomunikacyjnego na działce nr 237/17 w Łochowie, w bezpośrednim sąsiedztwie Kanału Górnonoteckiego.
Pragniemy podkreślić, że nie kwestionujemy potrzeby rozwoju infrastruktury telekomunikacyjnej ani co do zasady legalności prowadzonych procedur administracyjnych. Naszym celem jest jednak ochrona interesu publicznego poprzez wskazanie, że konkretna lokalizacja inwestycji budzi poważne wątpliwości z punktu widzenia ochrony dziedzictwa kulturowego, krajobrazu, środowiska oraz praw stron postępowania administracyjnego. Zmiana lokalizacji masztu.
⸻
I. KANAŁ GÓRNONOTECKI I KANAŁ BYDGOSKI – DZIEDZICTWO O ZNACZENIU PONADLOKALNYM
Kanał Górnonotecki wraz z historycznymi śluzami, w tym śluzą „Lisi Ogon”, stanowi zabytek hydrotechniki XIX wieku, ujęty w gminnej ewidencji zabytków i objęty ochroną konserwatorską.
Zarówno Kanał Górnonotecki, jak i Kanał Bydgoski wskazywane są w regionalnych dokumentach strategicznych, w tym w Diagnozie turystyki województwa kujawsko-pomorskiego, jako szczególnie cenne zasoby kulturowe i turystyczne regionu.
Są to obiekty o wysokiej wartości historycznej, krajobrazowej i tożsamościowej, pełniące funkcje rekreacyjne, edukacyjne i rozwojowe, których znaczenie wykracza poza skalę lokalną.
⸻
II. OCHRONA ZABYTKÓW – PYTANIE O REALNOŚĆ OCHRONY
Rada Gminy Białe Błota przyjęła Gminny Program Opieki nad Zabytkami na lata 2025–2028, zobowiązując się m.in. do:
• ochrony zabytków wraz z ich otoczeniem krajobrazowym,
• przeciwdziałania inwestycjom degradującym krajobraz kulturowy,
• uwzględniania dziedzictwa kulturowego w decyzjach przestrzennych i planistycznych.
W tym kontekście zasadne jest pytanie o realną skuteczność systemu ochrony, jeżeli w bezpośrednim sąsiedztwie zabytkowego kanału dopuszcza się lokalizację wysokiej infrastruktury technicznej, trwale ingerującej w panoramę i odbiór krajobrazu.
Dopuszczanie tego typu inwestycji prowadzi do sytuacji, w której ochrona dziedzictwa kulturowego ma charakter wyłącznie deklaratywny.
⸻
III. POSTANOWIENIE MINISTRA KULTURY – WSKAZANIE LUKI SYSTEMOWEJ
W postanowieniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 marca 2023 r., wydanym w sprawie dotyczącej tej samej lokalizacji, potwierdzono:
• wysoką wartość zabytkową Kanału Górnonoteckiego oraz historycznych śluz,
• merytoryczną zasadność obaw zgłaszanych przez organ konserwatorski.
Uchylenie odmowy uzgodnienia inwestycji nastąpiło z przyczyn proceduralnych, a nie z powodu braku zagrożenia dla krajobrazu kulturowego.
Dokument ten ujawnia lukę w systemie ochrony krajobrazu kulturowego, szczególnie dotkliwą w sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co – w naszej ocenie – wymaga reakcji organów nadzoru państwowego.
⸻
IV. KRAJOBRAZ KULTUROWY A STANDARDY MIĘDZYNARODOWE (UNESCO)
System kanałów bydgoskich i noteckich, w szczególności Kanał Bydgoski, bywa wskazywany w debacie eksperckiej oraz dokumentach strategicznych jako obszar o potencjale do objęcia ochroną o randze międzynarodowej, w tym w perspektywie wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Kanał Górnonotecki, jako integralny element tego systemu, posiada istotne walory historyczne i krajobrazowe, które w przyszłości mogłyby stanowić podstawę do objęcia go podobną formą ochrony, pod warunkiem zachowania integralności krajobrazu kulturowego.
Jednym z kluczowych kryteriów takich wpisów jest brak współczesnych ingerencji wizualnych o charakterze dominanty. Zasadne jest zatem pytanie, czy lokalizacja wysokiej konstrukcji technicznej, widocznej w panoramie kanału, nie przekreśla takich aspiracji już na etapie decyzji lokalizacyjnych.
⸻
V. FUNKCJA REKREACYJNA I SPOŁECZNA TERENU
Obszar wzdłuż Kanału Górnonoteckiego pełni funkcję przestrzeni rekreacyjnej i wypoczynkowej, stanowiącej jednocześnie korytarz aktywności pieszej i rowerowej oraz element oferty turystyki aktywnej i kulturowej regionu.
Planowanie tras rowerowych i ciągów rekreacyjnych zakłada zachowanie wysokich walorów estetycznych, krajobrazowych oraz bezpieczeństwa użytkowników. Lokalizacja masztu telekomunikacyjnego w tym samym korytarzu przestrzennym prowadzi do trwałego konfliktu funkcjonalnego pomiędzy rekreacją a infrastrukturą techniczną.
⸻
VI. ŚRODOWISKO I ZASADA PRZEZORNOŚCI
Teren kanału pełni również funkcję korytarza ekologicznego oraz obszaru o istotnych walorach przyrodniczych. Zgodnie z zasadą przezorności, w sytuacji ryzyka trwałej degradacji krajobrazu i środowiska, organy administracji publicznej powinny wybierać rozwiązania najmniej ingerujące w przestrzeń cenną kulturowo i przyrodniczo.
⸻
VII. ROLA WÓD POLSKICH JAKO WŁAŚCICIELA TERENU
Z posiadanych informacji wynika, że teren planowanej inwestycji stanowi własność Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, a inwestor korzysta z niego na podstawie umowy cywilnoprawnej.
Jako zarządca mienia Skarbu Państwa, Wody Polskie ponoszą szczególną odpowiedzialność za sposób wykorzystania tego terenu, z uwzględnieniem interesu publicznego, ochrony krajobrazu kulturowego oraz funkcji społecznych.
⸻
WNIOSKI DO WOJEWODY
W związku z powyższym wnosimy o:
1. Podjęcie działań nadzorczych w sprawie planowanej lokalizacji masztu telekomunikacyjnego w Łochowie.
2. Przeprowadzenie kontroli prawidłowości całego procesu wydawania decyzji, pozwoleń i uzgodnień administracyjnych dotyczących tej inwestycji, w szczególności w zakresie:
• zgodności postępowania z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego,
• prawidłowości, kompletności i dostępności informacji publikowanych w Biuletynie Informacji Publicznej,
• sposobu, zakresu i terminowości informowania stron postępowania,
• zapewnienia stronom postępowania realnej, a nie wyłącznie formalnej, możliwości udziału w postępowaniu oraz składania uwag i wniosków.
3. Ocenę, czy przebieg postępowania administracyjnego oraz sposób informowania o nim nie doprowadziły do ograniczenia praw stron postępowania i mieszkańców, a w konsekwencji nie miały wpływu na wynik sprawy.
4. Ocenę, czy interes publiczny oraz ochrona dziedzictwa kulturowego i krajobrazu zostały realnie, a nie wyłącznie formalnie, uwzględnione przy podejmowaniu decyzji administracyjnych.
5. Zajęcie stanowiska w sprawie standardów ochrony krajobrazu kulturowego w sąsiedztwie zabytków hydrotechnicznych.
6. Wsparcie działań zmierzających do zachowania integralności krajobrazu Kanału Górnonoteckiego jako dobra o znaczeniu regionalnym i ponadregionalnym.
⸻
ZAKOŃCZENIE
Kanał Górnonotecki przetrwał ponad dwieście lat.
Nie powinien utracić swoich walorów w wyniku decyzji, które – choć formalnie poprawne – prowadzą do nieodwracalnej degradacji krajobrazu dziedzictwa kulturowego.
Decyzje podejmowane dziś będą miały długofalowe konsekwencje dla ochrony dóbr wspólnych w przyszłości.
Stowarzyszenie Mieszkańców Lisiego Ogona , Łochowa i Łochowic Skontaktuj się z autorem petycji
| Autor zamknął petycję |