Niech PKP PLK odbuduje zabytkowe kamienice przy al. 1 Maja w Łodzi, które zamierza wyburzyć przez awarię budowy tunelu średnicowego
W związku z pojawiającymi się w ostatnim czasie doniesieniami medialnymi dotyczącymi przejęcia przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. zabytkowych kamienic przy al. 1 Maja 19, 21 i 23 oraz ul. Próchnika 44 oraz ich możliwej rozbiórki, apelujemy do spółki o odbudowę zabytkowych kamienic w przypadku ich wyburzenia oraz ogólnie, o przedstawienie jednoznacznego stanowiska wobec przyszłości wskazanych nieruchomości.
Szczególnie istotne jest to w przypadku kamienic przy al. 1 Maja 19 i 21, które zostały gruntownie wyremontowane przez wspólnotę mieszkaniową przy wsparciu środków z budżetu miasta Łodzi (nr 19) lub przez prywatnego inwestora (jak nr 21) i do momentu budowy tunelu były w dobrym stanie technicznym.
Kamienice te - jako zabytki wpisane do gminnej ewidencji - są cennym elementem dziedzictwa kulturowego miasta, stanowiące przykład pięknej architektury okresu przemysłowej świetności Łodzi. Nie chcemy, by kolejna część centrum Łodzi przez lata straszyła dziurą w zabudowie, podobnie jak miało to miejsce na Piotkowskiej 58, gdzie państwowa spółka PGE Dystrybucja najpierw wyburzyła kamienicę, a następnie nie odbudowała jej.
Jako Stowarzyszenie Łódź Cała Naprzód od początku monitorujemy przebieg jednej z najważniejszych inwestycji infrastrukturalnych we współczesnej historii naszego miasta — budowy tunelu średnicowego w Łodzi. Szczególną uwagę poświęcamy sytuacji mieszkańców obszaru najbardziej dotkniętego skutkami prowadzonych prac budowlanych.
Nasi członkowie, w tym radny Rady Miejskiej w Łodzi Kosma Nykiel, wielokrotnie interweniowali w najbardziej krytycznych momentach inwestycji, wspierając mieszkańców pozostawionych bez wystarczających informacji i poczucia bezpieczeństwa. Do dziś pozostajemy w stałym kontakcie z osobami zamieszkującymi ten obszar i na bieżąco monitorujemy rozwój sytuacji.
Z medialnych doniesień wynika, że 31 marca 2026 r. złożony został wniosek dotyczący przejęcia nieruchomości przy al. 1 Maja 19, 21 i 23 oraz ul. Próchnika 44 — budynków znajdujących się nad miejscem, w którym utknęła tarcza maszyny drążącej tunel średnicowy.
Wraz z całą łódzką społecznością zatroskaną losem historycznego dziedzictwa naszego miasta z dużym smutkiem przyjęliśmy wiadomość, iż przejęcie nieruchomości może prowadzić do ich rozbiórki. Rozumiemy, że sytuacja związana z realizacją inwestycji może wymagać podejmowania trudnych decyzji, a dokończenie budowy tunelu średnicowego pozostaje istotne dla przyszłości transportowej Łodzi i regionu. Jednocześnie z ogromnym niepokojem obserwujemy powtarzający się brak jednoznacznej i transparentnej komunikacji ze strony inwestora.
Uważamy, że mieszkańcy Łodzi mają prawo do rzetelnej, pełnej i uczciwej informacji dotyczącej planowanych działań wobec zabytkowej tkanki miejskiej. Brak jasnych komunikatów prowadzi do narastania społecznego niepokoju oraz sprzyja pojawianiu się niesprawdzonych informacji i spekulacji w przestrzeni publicznej.
Szczególny niepokój budzą pojawiające się informacje dotyczące możliwej rozbiórki czterech kamienic, z których trzy zostały wpisane do Gminnej Ewidencji Zabytków. Choć sam wpis do ewidencji, zgodnie z ustawą z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1292, z późn. zm.) nie jest formą ochrony zabytków, jednoznacznie potwierdza on historyczną, architektoniczną i kulturową wartość tych obiektów, stanowiących część dziedzictwa Łodzi.
Jednocześnie należy zauważyć, że przedmiotowe obiekty zostały objęte odpowiednią ochroną za sprawą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie alei Tadeusza Kościuszki i ulic: 6 Sierpnia, Generała Lucjana Żeligowskiego, św. Jerzego, Cmentarnej, Legionów, Zachodniej i Wólczańskiej, przyjętego przez Radę Miejską w Łodzi uchwałą nr VI/211/19 z dnia 6 marca 2019 r. Zgodnie z rysunkiem planu przedmiotowe nieruchomości znajdują się w zasięgu wyznaczonej w dokumencie strefy B - ochrony konserwatorskiej układów przestrzennych oraz zabytków i ich otoczenia, obejmującej fragment historycznego, wpisanego do gminnej ewidencji zabytków układu przestrzennego „Dzielnica Wiązowa”.
Obowiązujący plan chroni rozplanowanie tego fragmentu miasta, którego nierozerwalną częścią są również budynki znajdujące się w pierzejach al. 1 Maja i ul. Próchnika. Ponadto, w § 6 pkt 4 planu ustalono ochronę zabytków wpisanych do gminnej ewidencji zabytków, w tym przedmiotowych kamienic poprzez m.in. nakaz ich trwałego zachowania, dopuszczenie prowadzenia przy nich robót budowlanych wyłącznie w niewielkim, ściśle określonym zakresie oraz, co ważne, zakaz realizacji nowej zabudowy innej niż budowa budynku według cech historycznych w przypadku całkowitego zniszczenia zabytkowego obiektu.
Co istotne, część budynków znajduje się obecnie w dobrym stanie technicznym. W ostatnich latach przeprowadzono w nich kosztowne remonty i działania rewitalizacyjne, finansowane zarówno ze środków publicznych, jak i prywatnych. Dzięki temu stały się one jednymi z najbardziej reprezentacyjnych przykładów odnowionej zabudowy łódzkiego śródmieścia.
Trudno zaakceptować sytuację, w której budynki jeszcze niedawno prezentowane jako symbol udanej rewitalizacji Łodzi dziś miałyby zostać bezpowrotnie utracone bez jasnej deklaracji ich odbudowy.
Wierzymy, że transparentna komunikacja oraz jasne deklaracje ze strony inwestora pozwolą ograniczyć społeczne napięcia i przywrócą mieszkańcom poczucie bezpieczeństwa oraz przekonanie, że rozwój Łodzi może odbywać się z poszanowaniem jej historycznego dziedzictwa.
Stowarzyszenie Łódź Cała Naprzód! Skontaktuj się z autorem petycji