Ogólnopolski Apel Czasopism – petycja środowisk naukowych, publicystycznych i twórczych

Ogólnopolski Apel Czasopism to inicjatywa periodyków artystycznych, naukowych i publicystycznych z całej Polski na rzecz radykalnej reformy programu MKiDN „Czasopisma”, w ramach którego co roku dystrybuowane są publiczne środki na działalność czasopiśmienniczą w kraju. Apel jest jednocześnie działaniem, symbolem i protestem. Ma rozpocząć ogólnopolską dyskusję i zmiany, których współautorami staną się redakcje czasopism

Jak piszą organizatorzy „program ten w swym obecnym kształcie nie stanowi wystarczającego wsparcia dla czasopism w Polsce”, „nie prezentuje jasnych kryteriów według których wnioskodawcy otrzymują punkty w poszczególnych kategoriach,”, „nie wiadomo, co wpływa na wysokość przyznanych dotacji”. W efekcie absolutna większość czasopism w Polsce „działa w stanie fundamentalnej niepewności”, utrudniony jest – o ile w ogóle możliwy – „proces budowania spójnej i długoterminowej polityki wydawniczej”, a „czasopisma, które winny aktywnie tworzyć pole kultury i publicznej debaty, zmuszone są w konsekwencji do działań doraźnych, zachowawczych, obliczonych na krótkotrwały efekt”. Jak podsumowują inicjatorzy apelu: „Często po prostu walczą o to, by w ogóle utrzymać się przy życiu”.            

22. czerwca 2022 roku inicjatorzy Ogólnopolskiego Apelu Czasopism złożyli w MKiDN oficjalny list środowisk czasopiśmienniczych do ministra Piotra Glińskiego sygnowany przez 36 redakcji z całej z Polski co roku biorące udział w programie oraz załącznik zawierający kierunkowe propozycje zmian. Najważniejszym celem Ogólnopolskiego Apelu Czasopism na obecnym etapie jest jak najszybsze rozpoczęcie rozmów z Ministerstwem o nowym kształcie finansowania – jego zwiększeniu, wprowadzeniu transparentnych kryteriów przyznawania dotacji, a także wprowadzeniu do procesu przyznawania środków głosu przedstawicielek i przedstawicieli środowiska czasopism.

Ogólnopolski Apel Czasopism to ruch ponadpolityczny, który formułuje postulaty o charakterze pracowniczym/zawodowym dotyczące środowiska redaktorek i redaktorów czasopism w Polsce. Jednakże – by jego głos i postulaty stały się słyszalne – potrzebuje szerokiego społecznego wsparcia. To wsparcie jest szczególnie istotne ze strony środowisk naukowych, twórczych i publicystycznych, dlatego serdecznie zapraszamy Państwa do składania podpisu pod petycją wspierającą dążenia Ogólnopolskiego Apelu Czasopism (wraz z podaniem afiliacji) oraz udostępniania jej wszelkimi dostępnymi drogami – pocztą elektroniczną, w mediach społecznościowych itd. – i zachęcania w swoich środowiskach do wsparcia inicjatywy.

Wierzymy, że nie jest jeszcze za późno, by uratować wiele cennych tytułów i dać drugie życie czasopismom w całej Polsce – niezależnie od ich afiliacji ideowych czy politycznych.

***

LIST OTWARTY ws. programu MKiDN „Czasopisma”              

Celem programu „Czasopisma” jest „wspieranie najbardziej znaczących ogólnopolskich czasopism kulturalnych, zarówno tych o wieloletnim dorobku i ugruntowanej pozycji, jak i tych, które uzyskały status opiniotwórczych w ostatnich latach”.  Niestety – jak pokazuje wieloletnie doświadczenie redaktorów i redaktorek z różnych środowisk – program ten w swym obecnym kształcie nie stanowi wystarczającego wsparcia dla czasopism w Polsce. Jest to sytuacja zła i należy ją jak najszybciej zmienić. Poniżej przedstawiamy największe wady programu, a następnie postulaty jego systemowej zmiany. 

Podstawowym problemem, co roku wskazywanym przez wielu wnioskodawców, jest nieprzejrzystość Programu MKiDN „Czasopisma”. Program nie prezentuje jasnych kryteriów, według których wnioskodawcy otrzymują punkty w poszczególnych kategoriach, nie wiadomo także, co wpływa na wysokość przyznanych im dotacji – często różniących się od kwot wnioskowanych. Negatywnie zaskakuje także brak merytorycznej waloryzacji działalności czasopism.

Nasze wyliczenia – oparte o wyniki ogólnopolskiej ankiety przeprowadzonej wśród redakcji kilkudziesięciu różnorodnych czasopism w Polsce – wskazują dodatkowo, że średnia kwota dotacji, wynosząca 44 000 zł, pokrywa zaledwie 17,44 % realnych potrzeb instytucji, takiej jak czasopismo. Wskaźnik ten pokazuje skalę problemu: dla większości czasopism ministerialna dotacja jest jedynym (bądź głównym) źródłem finansowania, co w praktyce przekłada się na ogromną ilość nieopłacanej przez nikogo pracy, dzięki której obieg czasopiśmienniczy w ogóle jeszcze funkcjonuje.

Dotacje są nie tylko zbyt niskie, ale też – w związku z opisaną wyżej małą przejrzystością wniosku – niestabilne. Każdorazowo, składając wniosek, redakcje większości polskich czasopism nie wiedzą, jakie kryteria muszą spełnić, aby otrzymać dofinasowanie i na jakie wsparcie mogą liczyć, w związku z tym działają w stanie fundamentalnej niepewności. To ogromny problem w procesie budowania spójnej i długoterminowej polityki wydawniczej. Czasopisma, które winny aktywnie tworzyć pole kultury i publicznej debaty, zmuszone są w konsekwencji do działań doraźnych, zachowawczych, obliczonych na krótkotrwały efekt. Często po prostu walczą o to, by w ogóle utrzymać się przy życiu.

Z naszego punktu widzenia, program ten jest w aktualnej formie nieudaną i nieadekwatną próbą finansowania działalności czasopiśmienniczej, będącą efektem wieloletnich zaniedbań, co skutkuje brakiem odpowiedzi na realne potrzeby. Z tego powodu – niżej podpisani redaktorzy i redaktorki ogólnopolskich czasopism – wysuwamy następujące postulaty:

1) Apelujemy o zakończenie przyznawania dotacji w dotychczasowej formule konkursowej.

2) Domagamy się podwyższenia ogólnej kwoty przeznaczonej na program Czasopisma do około 15 000 000 złotych na rok. Domagamy się uruchomienia programu Czasopisma od roku 2023 w formie dotacji stałej opartej o dwustopniową waloryzację (minimalną i jakościową). Szczegóły naszej propozycji znajdują się w załączniku nr 1 do niniejszego listu.

3) Postulujemy powołanie Rady Konsultacyjnej złożonej z redaktorów i redaktorek czasopism (w tym sygnatariuszy niniejszego listu) oraz urzędników Ministerstwa, której celem będzie stworzenie nowego regulaminu. Głos redaktorów i redaktorek w takim organie powinien być istotny.

4) Apelujemy o wprowadzenie waloryzacji jakościowej działalności czasopism w trybie 2-letnim jako podstawy do przedłużenia dotacji na kolejny okres.

5) Postulujemy, żeby decyzja o przyznaniu/przedłużeniu dotacji była ogłaszana najpóźniej 31. stycznia.

Nasze postulaty dotyczą radykalnej i systemowej zmiany programu dotacyjnego „Czasopisma”. Wyrastają one z naszych wieloletnich doświadczeń, których respektowania się domagamy – nikt, tak jak my, nie zna wszak realiów naszej pracy i jej wymagań. Nie da się robić dobrego czasopisma za niewielkie, a do tego niepewne, pieniądze. Nie da się tworzyć kultury czasopiśmienniczej w warunkach stałej niepewności, co stan kryzysu pandemicznego dodatkowo uwyraźnił. Wyrażamy nadzieję, że zgłoszone postulaty, będące głosem środowiska, nie zostaną zignorowane, a Ministerstwo – w osobie Piotra Glińskiego – doskonale zrozumie powagę sytuacji i konieczność zasadniczych zmian.    

Z wyrazami szacunku, redakcje czasopism:  

Autoportret. Pismo o dobrej przestrzeni

BLOK Magazine

Czas Kultury

Czasopismo „TUU”

Dwutygodnik

Fragile

Glissando

HYBRYDA Pismo Artystyczno-Literackie

Komiks i My

Kwartalnik Kulturalny

Opcje

Kwartalnik Artystyczno-Literacki „Arterie”

Kwartalnik Literacki Wyspa

 

Kwartalnik literacko-artystyczny „Fraza”

Kwartalnik literacko-krytyczny KONTENT

Kwartalnik Twój Blues

Lwowski Biuletyn Informacyjny

Magazyn Kontakt

Magazyn kulturalno-społeczny „Kultura i Biznes”

Magazyn Materiałów Literackich „Cegła”

Mały Format

Miasteczko Poznań

Miesięcznik Literacki Akant

Miesięcznik ZNAK

Migotania

Ostoja. Sztuka – Literatura – Społeczeństwo

Pamiętnik Literacki

Pismo

Popmoderna

Projektor. Magazyn Kulturalny

Redakcja Wakatu (2006-2020)

Rita Baum

RROM PO DROM

„Semper Fidelis”

Stolica Sześć strun świata

Tygodnik Spraw Obywatelskich

***

PROGRAM MKIDN CZASOPISMA: POSTULATY NOWEGO SPOSOBU FINANSOWANIA CZASOPISM  

1. Zwiększenie ogólnej kwoty przeznaczonej na dotacje dla czasopism do około 15 000 000 złotych rocznie (liczba czasopism startujących w konkursie razy średnia dotacja wynosząca 90 000; średnia dotacja w tej wysokości będzie zapewniać niecałe 40% średniego budżetu czasopisma wynoszącego około 252 000 – dane pozyskane z przeprowadzonej przez nas ankiety wśród czasopism).

2. Zmniejszenie rozpiętości przyznawanych dotacji – wprowadzenie  czterech lub pięciu możliwych kwot dotacji z jasno określonymi progami dla wszystkich, przykładowo: – 30 000 zł / rok – 60 000 zł / rok – 90 000 zł / rok – 120 000 zł / rok – 150 000 zł / rok

3. Zwiększenie przejrzystości przyznawania dotacji: przejście od formuły konkursowej do stałego finansowania redakcji spełniających określone warunki minimum:

– minimum 2-letni staż czasopisma[1]

– regularność ukazywania się danego tytułu – ocena jakościowa, uwzględniająca różnorodność czasopism startujących w konkursie, oparta o:

a) ustalony wskaźnik (ilość sprzedanych egzemplarzy w wypadku czasopism papierowych, ilość wizyt na witrynie wg narzędzi Google Analytics dla czasopism cyfrowych) poświadczający powiększanie grupy odbiorców lub – w uzasadnionych przypadkach – utrzymywanie jej na stałym poziomie,

b) wpływ czasopisma na treść i jakość debat toczących się w jego polu – ich inicjowanie, moderowanie, cytowalność treści publikowanych w danym magazynie w ważnych dla danego pola dyskusjach,

c) animowanie pola (literackiego, publicystycznego, naukowego – odpowiedniego dla danego tytułu) rozumiane jako działania niezwiązane bezpośrednio z wydawaniem pisma (organizacja debat/paneli/warsztatów/działań edukacyjnych dla dzieci i młodzieży itp.),

d) otwarcie czasopisma na debiutantów / osoby niedoświadczone,

e) dalszy rozwój w dziedzinie/dyscyplinie autorów początkowo związanych z danym tytułem.  

4. Jakościowa waloryzacja pkt. 3.a, 3.b, 3.c, 3.d, 3.e w trybie 2-letnim podstawą do przedłużenia dotacji na kolejne lata.

5. Powołanie organu – Rady Waloryzacyjnej – złożonego z redaktorów i redaktorek czasopism oraz urzędników Ministerstwa, odpowiedzialnego za proces waloryzacji działań czasopism, który posiadać będzie kluczowy głos przy decyzji o przedłużaniu dotacji na kolejne lata.

6. Członkowie Rady Waloryzacyjnej powinni reprezentować wszystkie środowiska i redakcje startujące dotychczas w programie Czasopisma. W tym celu powinni być obierani drogą losowania – na okres dwóch lat – spośród listy redaktorów i redaktorek uprzednio zgłoszonej do MKiDN.

7. Decyzja o przyznaniu/przedłużeniu dotacji powinna być ogłaszana najpóźniej do 31. stycznia.

[1] Redakcje młodszych periodyków lub tych dopiero rozpoczynających działalność, które chciałyby zostać włączone do nowego systemu dotacyjnego, powinny przedstawić szczegółową koncepcję rozwoju wraz z zawartością projektowanych numerów.


Szymon Rębowski (Magazyn Kontakt, Ogólnopolski Apel Czasopism)    Skontaktuj się z autorem petycji

Podpisz petycję

Podpisując, upoważniam Szymon Rębowski (Magazyn Kontakt, Ogólnopolski Apel Czasopism) do przekazania informacji podanych przez mnie w formularzu osobom, które podejmują decyzje w niniejszej kwestii.


LUB

Otrzymasz e-mail z linkiem potwierdzającym Twój podpis. Aby mieć pewność, że otrzymasz nasze wiadomości e-mail dodaj info@petycjeonline.com do swojej książki adresowej lub listy bezpiecznych nadawców.

Pamiętaj, że nie możesz potwierdzić swojego podpisu, odpowiadając na tę wiadomość.




Płatne ogłoszenie

petycja zostanie rozreklamowana wśród 3000 os.

Dowiedz się więcej...