Uchwała o ochronie starych napisów na budynkach (ghost-signs)

Szanowni Państwo,

Przygotowaliśmy projekt uchwały, która ma pomóc urzędnikom chronić przed zniszczeniem stare napisy na budynkach w Bytomiu.

Obecnie regułą jest usuwanie napisów np. podczas remontów, dlatego ta uchwała jest ważna.

Bardzo prosimy o jej poparcie i podpis poniżej.

=============

W dalszej części tekstu:

1) Uzasadnienie uchwały
2) Treść uchwały


(W treści napisy nazywane są "napisami duchami", inne propozycje: "napisy świadkowie", "napisy relikty i ślady przeszłości". )



1)  Uzasadnienie uchwały

Historyczne napisy reklamowe, znane jako „napisy - duchy” (ghost signs), to ręcznie malowane szyldy, hasła i oznaczenia dawnych zakładów usługowych, które przetrwały na elewacjach budynków. Są one nie tylko świadectwem przeszłości gospodarczej, społecznej i estetycznej miasta, lecz także nośnikiem emocji, edukacji i wartości kulturowej. W Bytomiu stanowią istotny element lokalnego dziedzictwa, nadając przestrzeni miejskiej autentyczność i głębię, a samym budynkom charakter i niepowtarzalność.

Napisy-duchy są materialnym śladem historii – przypominają o dawnych zawodach, sklepach, usługach i ludziach, którzy tworzyli tkankę miejską. Każdy z nich niesie opowieść: o właścicielu, o czasach, w których działał, o przemianach społecznych. Taka narracja wzmacnia tożsamość miejsca i buduje więź mieszkańców z przestrzenią, w której żyją. Napisy te mogą być wykorzystywane w działaniach edukacyjnych, turystycznych i promocyjnych, stając się atrakcyjnym punktem odniesienia dla przechodniów i odwiedzających.

W Strategii Rozwoju Bytomia 2023 podkreślono znaczenie troski o dziedzictwo kulturowe jako fundament potencjału turystycznego miasta. Napisy-duchy doskonale wpisują się w tę ideę – wzbogacają krajobraz miejski, stanowią kontrapunkt dla nowoczesnych reklam i przywołują głębię czasu, co wywołuje emocjonalne reakcje odbiorców. Budynki z zachowanymi napisami są zapamiętywane, komentowane, stają się rozpoznawalnymi punktami na mapie miasta.

Zachowanie napisów - duchów nie wymaga dużych nakładów finansowych, a przynosi trwałe efekty kulturowe. To forma konserwacji, która wspiera ideę miasta warstwowego – miejsca, w którym każda epoka zostawia swój ślad. W Bytomiu istnieją przykłady świadomego wykorzystania takich napisów w działaniach komercyjnych: marka odzieżowa przy ul. Mickiewicza przyjęła nazwę „Baeckerei” od zachowanego szyldu, a hostel przy ul. Jainty – „Fabryka Czekolady” – nawiązuje do napisu „Schokoladenfabrik”.

Napisy - duchy mogą być również elementem marketingu emocjonalnego, który polega na wywoływaniu uczuć takich jak nostalgia, wzruszenie czy radość, by budować silniejszy związek między miejscem a jego odbiorcą. W kontekście marketingu terytorialnego i brandingu, napisy te stają się narzędziem kreowania unikalnego wizerunku miasta – wzmacniają jego reputację, tożsamość i rozpoznawalność. Stanowią swoiste „opakowanie” przestrzeni miejskiej, podnosząc jej wartość i atrakcyjność zarówno dla mieszkańców, jak i dla gości.

---

2) Treść uchwały


Uchwała Nr XXX/XXX/25
Rady Miejskiej w Bytomiu

z dnia XX miesiąc 2026 r.

w sprawie ochrony „napisów-duchów, czyli historycznych, napisów, szyldów, reklam ręcznie malowanych na murach budynków

Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 oraz art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40, z późn. zm.) oraz art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r. poz. 840, z późn. zm.), uchwala się, co następuje:

§ 1. Uchwała ustanawia zasady trwałej ochrony historycznych napisów, szyldów i reklam ręcznie malowanych na murach budynków, zwanych dalej napisami - duchami, jako elementów dziedzictwa kulturowego miasta Bytomia.

§ 2. Ochronie podlegają wszelkie zachowane ręcznie malowane napisy, szyldy i reklamy powstałe przed rokiem 1990, niezależnie od ich stanu zachowania. Napisy- duchy uznaje się za trwały składnik estetyki miejskiej oraz nośnik lokalnej historii i tożsamości.

§ 3.1. Właściciele i zarządcy budynków, na których znajdują się napisy - duchy, zobowiązani są do:
a) zachowania ich w stanie nienaruszonym,
b) powstrzymania się od działań prowadzących do ich zniszczenia, zamalowania lub trwałego zasłonięcia,
c) zgłaszania planowanych prac remontowych do Miejskiego Konserwatora Zabytków.

2. Miasto może udzielać wsparcia finansowego, technicznego lub merytorycznego w zakresie konserwacji napisów-duchów.

§ 4. Prezydent Miasta Bytomia zobowiązany jest do prowadzenia rejestru napisów -duchów, zawierającego ich lokalizację, dokumentację fotograficzną, opis historyczny oraz stan zachowania.

• Rejestr ma charakter otwarty i będzie aktualizowany na bieżąco.

• Napisy - duchy mogą być objęte dodatkową ochroną konserwatorską na podstawie decyzji Miejskiego Konserwatora Zabytków.

§ 5. Miasto podejmie działania edukacyjne i promocyjne mające na celu zwiększenie świadomości społecznej na temat wartości napisów - duchów.

• Działania te mogą obejmować: a) organizację wystaw, spacerów tematycznych i publikacji, b) współpracę z lokalnymi szkołami, instytucjami kultury i organizacjami społecznymi.

§ 6. Wykonanie uchwały powierza się Prezydentowi Miasta Bytomia.

• Uchwała wchodzi w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego.

§ 7. Uzasadnienie uchwały stanowi załącznik nr 1 do niniejszej uchwały.

Załącznik do uchwały Nr XXX/XXX/25
Rady Miejskiej w Bytomiu
z dnia XX miesiąc 2025 r.

Załącznik 1

Uzasadnienie uchwały

Historyczne napisy reklamowe, znane jako „napisy - duchy” (ghost signs), to ręcznie malowane szyldy, hasła i oznaczenia dawnych zakładów usługowych, które przetrwały na elewacjach budynków. Są one nie tylko świadectwem przeszłości gospodarczej, społecznej i estetycznej miasta, lecz także nośnikiem emocji, edukacji i wartości kulturowej. W Bytomiu stanowią istotny element lokalnego dziedzictwa, nadając przestrzeni miejskiej autentyczność i głębię, a samym budynkom – charakter i niepowtarzalność.

Napisy-duchy są materialnym śladem historii – przypominają o dawnych zawodach, sklepach, usługach i ludziach, którzy tworzyli tkankę miejską. Każdy z nich niesie opowieść: o właścicielu, o czasach, w których działał, o przemianach społecznych. Taka narracja wzmacnia tożsamość miejsca i buduje więź mieszkańców z przestrzenią, w której żyją. Napisy te mogą być wykorzystywane w działaniach edukacyjnych, turystycznych i promocyjnych, stając się atrakcyjnym punktem odniesienia dla przechodniów i odwiedzających.

W Strategii Rozwoju Bytomia 2023 podkreślono znaczenie troski o dziedzictwo kulturowe jako fundament potencjału turystycznego miasta. Napisy-duchy doskonale wpisują się w tę ideę – wzbogacają krajobraz miejski, stanowią kontrapunkt dla nowoczesnych reklam i przywołują głębię czasu, co wywołuje emocjonalne reakcje odbiorców. Budynki z zachowanymi napisami są zapamiętywane, komentowane, stają się rozpoznawalnymi punktami na mapie miasta.

Zachowanie napisów - duchów nie wymaga dużych nakładów finansowych, a przynosi trwałe efekty kulturowe. To forma konserwacji, która wspiera ideę miasta warstwowego – miejsca, w którym każda epoka zostawia swój ślad. W Bytomiu istnieją przykłady świadomego wykorzystania takich napisów w działaniach komercyjnych: marka odzieżowa przy ul. Mickiewicza przyjęła nazwę „Baeckerei” od zachowanego szyldu, a hostel przy ul. Jainty – „Fabryka Czekolady” – nawiązuje do napisu „Schokoladenfabrik”.

Napisy - duchy mogą być również elementem marketingu emocjonalnego, który polega na wywoływaniu uczuć takich jak nostalgia, wzruszenie czy radość, by budować silniejszy związek między miejscem a jego odbiorcą. W kontekście marketingu terytorialnego i brandingu, napisy te stają się narzędziem kreowania unikalnego wizerunku miasta – wzmacniają jego reputację, tożsamość i rozpoznawalność. Stanowią swoiste „opakowanie” przestrzeni miejskiej, podnosząc jej wartość i atrakcyjność zarówno dla mieszkańców, jak i dla gości.

Dobromir Kaźmierczak    Skontaktuj się z autorem petycji