Apel do Biskupów o wyrażenie zdecydowanego sprzeciwu wobec działań władzy ustawodawczej i wykonawczej rażąco niezgodnej z Dekalogiem i społecznym nauczaniem Kościoła

                                                      Prymas Polski J.E. Abp. Wojciech Polak
                                                      Przewodniczący Konferencji Episkopatu
                                                      Polski J.E. Abp. Stanisław Gądecki

Kościół zawsze winien opowiadać się za szacunkiem dla człowieka

     Kościół zawsze winien opowiadać się za szacunkiem dla człowieka. Dlatego też nauczanie ostatniego Soboru Powszechnego oraz Papieży jednoznacznie opowiada się przeciwko takim formom sprawowania władzy publicznej, które uderzają w podmiotowość obywatela. Warto w tym kontekście przypomnieć następujące wypowiedzi Magisterium:

,,Nie da się rozstrzygnąć ogólnie, jaki jest najwłaściwszy ustrój państwa (…). (…). Niemniej jednak uważamy za zgodny z ludzką naturą taki ustrój, w którym działają trzy rodzaje władz, odpowiadające trzem głównym zadaniom władzy publicznej. (…).
Aby jednak taki ustrój prawno-polityczny spełniał pokładane w nim nadzieje, wymaga on z natury rzeczy, aby urzędnicy spełniali swe zadania i rozwiązywali napotykane trudności przy zastosowaniu właściwych metod i środków, zgodnych zarówno z ich własnymi zadaniami, jak z warunkami aktualnie istniejącymi w państwie. Wymaga to ponadto, aby, przy stale zmieniających się okolicznościach, prawodawcy nie lekceważyli nigdy w swej działalności ani zasad moralności, ani konstytucji państwowej, ani wymagań dobra wspólnego. Przedstawiciele władz wykonawczych powinni wydawać decyzje zawsze zgodnie z prawem, posiadając dobrą znajomość ustaw oraz po dokładnym zbadaniu wszystkich okoliczności. Również sędziowie kierowani jedynie prawością, bez ulegania naciskom żadnej ze stron, winni każdemu przyznawać to, co mu się słusznie należy. Porządek rzeczy wymaga również, aby odpowiednie ustawy gwarantowały ochronę praw poszczególnych obywateli i stowarzyszeń oraz ochronę wypełniania przez nich obowiązków, i to zarówno w stosunkach między poszczególnymi obywatelami, jak między obywatelami i przedstawicielami władz publicznych.”
Jan XXIII, Encyklika ,,Pacem in terris”, nr 67-69

,,Potępia się natomiast wszelkie formy ustroju politycznego, panujące w niektórych krajach, które krępują swobodę obywatelską lub religijną, mnożą ofiary namiętności i przestępstw politycznych, a sprawowanie rządów przestawiają ze służby dobru wspólnemu na dogadzanie jakiemuś stronnictwu lub na korzyść władzy państwowej.
Nic bardziej nie sprzyja odnowieniu życia politycznego na prawdziwie ludzkich zasadach, jak popieranie głębokiego poczucia sprawiedliwości i życzliwości oraz służby dobru wspólnemu, a także umacnianie podstawowych poglądów na prawdziwą naturę wspólnoty politycznej, jej cel, i na praworządność oraz zakres władzy państwowej.”
Sobór II Watykański, Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym „Gaudium et spes”, nr 73

,,Kościół docenia demokrację jako system, który zapewnia udział obywateli w decyzjach politycznych i rządzonym gwarantuje możliwość wyboru oraz kontrolowania własnych rządów, a także — kiedy należy to uczynić — zastępowania ich w sposób pokojowy innymi. Nie może zaś demokracja sprzyjać powstawaniu wąskich grup kierowniczych, które dla własnych partykularnych korzyści albo dla celów ideologicznych przywłaszczają sobie władzę w państwie.
Autentyczna demokracja możliwa jest tylko w Państwie prawnym i w oparciu o poprawną koncepcję osoby ludzkiej. Wymaga ona spełnienia koniecznych warunków, jakich wymaga promocja zarówno poszczególnych osób, przez wychowanie i formację w duchu prawdziwych ideałów, jak i „podmiotowości” społeczeństwa, przez tworzenie struktur uczestnictwa oraz współodpowiedzialności.”
Jan Paweł II, Encyklika ,,Centesimus annus”, nr 46

     Niespodziewane żywioły natury takie jak pandemia, którą obecnie jako społeczeństwo przeżywamy, stanowią ogromne wyzwanie dla władzy publicznej. Zgodnie jednak z nauczaniem Kościoła, nawet w obliczu sytuacji nadzwyczajnej władza publiczna związana jest moralnością i prawem stanowionym. Prawo stanowione może nie zasługiwać na posłuszeństwo tylko na zasadzie wyjątku -wyłącznie wtedy, gdy jest zupełnie nie do pogodzenia z tą pierwszą.

     Z przytoczonych wypowiedzi wynika, iż Kościół opowiada się za ideą praworządności. Jest to koncepcja, która zakłada, iż nie tylko obywatele, ale i władza muszą przestrzegać obowiązującego prawa. Oparcie rządów na prawie ma stanowić gwarancję uniknięcia arbitralnych i niesprawiedliwych działań ze strony polityków. Chodzi o ochronę zarówno przed aktami władzy publicznej, które uderzają w pryncypia prawa naturalnego (aspekt materialny praworządności), jak i też o legalność i sam sposób procedowania (aspekt formalny). Przestrzeganie Konstytucji państwowej jest fundamentalnym obowiązkiem polityków, ponieważ w ten sposób wyrażają oni przywiązanie dla dobra wspólnego i szacunek dla obywateli. Jej nieprzestrzeganie w obliczu złożonej przysięgi stanowi wyjątkowo naganny przykład grzechu przeciwko VIII Przykazaniu Bożemu.

     W ostatnim czasie jako społeczeństwo spotykamy się z jawnym i rażącym łamaniem norm prawnych przez władzę wykonawczą oraz ustawodawczą naszego Państwa:

1. Mamy do czynienia z faktycznym ograniczaniem konstytucyjnych wolności obywatelskich (wolności poruszania się i swobody wyznania) w drodze rozporządzeń, gdy w rzeczywistości jest to możliwe tylko w ustawie (art. 31 ust. 3 Konstytucji) lub w stanach nadzwyczajnych w zakresie określonym w ustawie (art. 233 Konstytucji). Nie ulega wątpliwości, że pewne ograniczenia są w tym szczególnym czasie koniecznie potrzebne. Jednak nic nie stoi na przeszkodzie, by wprowadzać je w sposób zgodny z prawem, tak jak wymaga tego złożona przysięga i szacunek dla obywatela. Konstytucja przewiduje bowiem rozwiązania na takie sytuacje.

2. Mamy do czynienia z usiłowaniem przeprowadzenia wyborów prezydenckich w formie korespondencyjnej bez żadnej podstawy prawnej. Stosowny projekt ustawy nie wszedł bowiem jeszcze w życie. Należy ponadto dodać, iż oczywistym wymogiem sprawiedliwości jest, iż zasady przeprowadzania wyborów nie mogą się zmieniać w czasie bezpośrednio je poprzedzającym (Trybunał Konstytucyjny wskazał na sześciomiesięczny okres przed zarządzeniem wyborów i wywiódł ten fakt z zasady demokratycznego państwa prawnego -art. 2 Konstytucji). Dodatkowo te nielegalnie wprowadzane przepisy nie gwarantują demokratycznego charakteru tychże wyborów -1) kampania wyborcza nie toczy się zaś z poszanowaniem zasady równości szans kandydatów; 2) Obywatele nie dostają wiedzy o wyborach i kandydatach; 3) wielu uprawnionych nie będzie miało możliwości wzięcia
udziału w głosowaniu. Poza tym ich przeprowadzenie może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia Polaków, a tym samym rażąco naruszać V Przykazanie Boże.

W związku z powyższym oczekuję od Księży Biskupów zdecydowanego przypomnienia wiernym stosownych zasad społecznego nauczania Kościoła        i wyrażenie sprzeciwu wobec działań władzy publicznej rażąco uderzającej w Dekalog, w nauczanie Soboru i Papieży oraz w zwykłą ludzką przyzwoitość.

Doceniam Słowo Rady Stałej Komisji Episkopatu Polski z 27 kwietnia 2020 roku. Niemniej jednak obawiam się, że jest to krok za słaby, nieadekwatny do sytuacji, traktujący obecne problemy Polaków powierzchownie i pozbawiony odwołania się do istotnych w tym kontekście fragmntów nauczania Magisterium. 

Fakt, iż duchowni nie powinni publicznie opowiadać się za żadną opcją polityczną ani uprawiać realnej polityki, nie zwalnia w żaden sposób od stania na straży moralności. Jan Paweł II w Palermo 23 XI 1995 r. powiedział ,,Kościół nie powinien i nie zamierza dać się wplątać w wybór jakiegokolwiek bloku politycznego czy partyjnego, jak zresztą nie wyraża poparcia dla takiego czy innego rozwiązanie instytucjonalnego czy konstytucyjnego, byle szanowało ono prawdziwą demokrację”. Właśnie w tym przypadku zachodzi poważny kryzys demokracji, która musi się przecież opierać na prawie i szacunku dla człowieka (zob. wyżej Jan Paweł II, Centesimus annus).

Z wyrazami szacunku