PETYCJA
w sprawie uchylenia uchwały i zmiany nazwy nowego ronda w Sanoku łączącego ul. Królowej Bony, ul. Jana III Sobieskiego oraz Most im. Królowej Zofii
Do Rady Miasta Sanoka
Działając na podstawie art. 1 i art. 63 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 2 i art. 4 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach (Dz.U. z 2024 r. poz. 1503), w interesie publicznym, składamy stanowczy sprzeciw wobec nadania nowemu skrzyżowaniu o ruchu okrężnym nazwy „Rondo Pamięci Ofiar OUN-UPA”.
Nasza petycja nie jest sprzeciwem wobec pamięci o ofiarach tragicznych wydarzeń historycznych. Wręcz przeciwnie, uważamy, że pamięć o niewinnych ofiarach powinna być zachowana i przekazywana kolejnym pokoleniom w sposób godny, odpowiedzialny i wolny od bieżących sporów politycznych.
Sprzeciwiamy się wyborowi tego konkretnego miejsca i tej konkretnej formy upamiętnienia.
1. Przestrzeń publiczna należy do wszystkich mieszkańców a Sanok jest wspólnym dobrem jego mieszkańców. Rada Miasta, podejmując decyzje dotyczące przestrzeni publicznej, powinna brać pod uwagę nie tylko prawo do upamiętniania ważnych wydarzeń historycznych, ale również ich wpływ na całą lokalną społeczność.
Art. 1 Konstytucji RP stanowi, że „Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli”.
W naszym przekonaniu zasada dobra wspólnego powinna być również punktem odniesienia dla decyzji samorządu dotyczących przestrzeni miejskiej.
Nazwa ronda nie jest prywatną własnością żadnej grupy politycznej, środowiska czy organizacji. Jest elementem oficjalnej przestrzeni miasta i będzie funkcjonowała przez dziesięciolecia.
Dlatego decyzja o nadaniu nazwy o tak silnym znaczeniu historycznym i emocjonalnym powinna uwzględniać możliwie szeroki interes mieszkańców, a nie wyłącznie wolę większości radnych biorących udział w jednym głosowaniu.
2. Sprzeciw wobec nazwy nie oznacza sprzeciwu wobec pamięci o ofiarach. Chcemy podkreślić to szczególnie mocno.
Nie kwestionujemy prawa do pamięci o ofiarach OUN-UPA, nie podważamy tragizmu wydarzeń historycznych, nie negujemy potrzeby edukowania kolejnych pokoleń o zbrodniach i ofiarach.
Kwestionujemy natomiast zasadność uczynienia z ważnego węzła komunikacyjnego Sanoka miejsca tego rodzaju upamiętnienia.
Pamięć historyczna może i powinna być pielęgnowana poprzez pomniki, tablice pamiątkowe, miejsca pamięci, cmentarze, wystawy, publikacje, wydarzenia edukacyjne, muzea oraz działalność instytucji naukowych i kulturalnych.
Takie formy pozwalają przedstawić kontekst historyczny, oddać hołd ofiarom i prowadzić edukację historyczną.
Rondo jest przede wszystkim elementem infrastruktury komunikacyjnej, którego podstawową funkcją jest sprawne prowadzenie ruchu i nie każda ważna karta historii musi być patronem ronda.
3. Szczególne znaczenie lokalizacji.
Przedmiotowe rondo nie znajduje się w przypadkowym miejscu. Jest częścią nowego układu komunikacyjnego, związanego z Mostem im. Królowej Zofii, i prowadzi w kierunku prawobrzeżnej części Sanoka, w tym jednego z najważniejszych punktów turystycznych miasta Muzeum Budownictwa Ludowego.
Jest to więc miejsce, które w naturalny sposób powinno kojarzyć się z Sanokiem, jego historią, kulturą, turystyką, rozwojem, mieszkańcami i przyszłością.
Tymczasem przyjęta nazwa od pierwszego dnia będzie kierowała uwagę na jeden z najbardziej bolesnych i nadal wywołujących emocje fragmentów historii polsko-ukraińskiej.
4. Rondo nie powinno być miejscem permanentnego sporu.
Wybór nazwy już wywołał publiczną dyskusję i sprzeciw części mieszkańców. Lokalne media zapowiedziały powstanie petycji oraz społeczny sprzeciw po decyzji Rady Miasta.
To pokazuje, że nie mamy do czynienia z nazwą neutralną społecznie.
Można mieć różne poglądy na temat historii, polityki historycznej i sposobów upamiętniania. Można również mieć odmienne poglądy na temat tego, jak powinno wyglądać współczesne miasto.
Właśnie dlatego przestrzeń wspólna powinna być budowana w taki sposób, aby możliwie często łączyć mieszkańców, a nie tworzyć kolejne punkty sporu.
Rondo jest miejscem, przez które codziennie będą przejeżdżać tysiące mieszkańców i osób przyjezdnych.
Nie chcemy, aby jeden z nowych symboli infrastrukturalnych Sanoka stał się trwałym znakiem politycznego i historycznego konfliktu.
5. Sanok potrzebuje nazw, które budują lokalną tożsamość.
Naszym zdaniem nowo powstające obiekty powinny przede wszystkim nawiązywać do tego, co mieszkańców Sanoka łączy.
Sanok posiada niezwykle bogatą historię, kulturę i tradycję. Ma postacie, miejsca, wydarzenia i symbole, które mogą być powodem do dumy dla całej lokalnej społeczności.
Dlatego apelujemy, aby przy wyborze nazwy ronda uwzględnić przede wszystkim lokalny charakter miasta.
Rondo powinno nosić nazwę odnoszącą się do Sanoka, jego dziedzictwa, królewskiej historii, Sanu, Bieszczadów, kultury, turystyki, mieszkańców lub wydarzeń, które łączą, a nie dzielą.
„Rondo Pamięci Ofiar OUN-UPA” jest nazwą o bardzo silnym ładunku historycznym.Nie można udawać, że ta nazwa będzie odbierana wyłącznie jako neutralne upamiętnienie.
Skrót OUN-UPA jest dla wielu osób symbolem niezwykle bolesnych wydarzeń i krzywd a dla innych jest elementem szerszego, skomplikowanego sporu dotyczącego historii polsko-ukraińskiej.
Nie wystarczy argument, że ofiary zasługują na pamięć. Trzeba również odpowiedzieć na pytanie: gdzie, w jakiej formie i w jakim celu powinny być upamiętnione?
Rondo jest również elementem systemu informacji miejskiej i drogowej.
Nazwa powinna być łatwa do wypowiedzenia, zapamiętania, zapisania i wykorzystania w komunikacji mieszkańców, słuzb, systemów nawigacyjnych oraz instytucji.
„Rondo Pamięci Ofiar OUN-UPA” jest nazwą stosunkowo długą i złożoną.
Już pojawiają się skróty i niecenzuralne określenia ronda, co pokazuje, że mieszkańcy będą poszukiwać prostszej formy jej używania.
8. Decyzja dotycząca przestrzeni wspólnej powinna uwzględniać głos mieszkańców.
Rada Miasta posiada kompetencje do podejmowania decyzji dotyczących spraw należących do zakresu działania gminy. Jednocześnie samorząd istnieje po to, aby reprezentować wspólnotę mieszkańców.
W związku z powyższym zwracamy się do Rady o ponowne otwarcie dyskusji i dopuszczenie mieszkańców do realnego udziału w procesie wyboru nazwy dla
Pragniemy przypomnieć Radzie Miasta Sanoka, że nowa infrastruktura nie powstała wyłącznie z dotacji, powstała również dzięki mieszkańcom, którzy przez lata finansują funkcjonowanie miasta poprzez podatki i inne daniny publiczne.
Dlatego chcemy jasno powiedzieć:
To jest również nasze miasto.
To jest również nasza przestrzeń.
To jest również nasza infrastruktura.
Według uzyskanych informacji udział środków związanych z dochodami miasta, w tym podatkami od nieruchomości i udziałami w PIT, stanowił około 12 mln zł w odniesieniu do tej inwestycji i związanej z nią infrastruktury.
Niezależnie od dokładnego sposobu zakwalifikowania poszczególnych źródeł finansowania, zasada pozostaje prosta:
Mieszkańcy nie są jedynie odbiorcami decyzji samorządu, są wspólnotą, w imieniu której samorząd działa.
Apelujemy o natychmiastową zmianę nazwy ronda a nie o wymazanie historii.
Nie chcemy usuwać historii.
Nie chcemy odbierać nikomu prawa do pamięci.
Nie chcemy również przeciwstawiać jednej ofiary drugiej.
Chcemy natomiast, aby Sanok potrafił pamiętać bez dzielenia mieszkańców, dlatego oczekujemy, aby Rada Miasta wybrała nową nazwę dla ronda, która będzie neutralna, krótka i funkcjonalna, związana z Sanokiem,podkreślająca lokalną historię i dziedzictwo, przede wszystkim taką, którą zaakceptują mieszkańcy i odpowiednią dla miejsca będącego ważnym elementem ruchu turystycznego oraz komunikacyjnego.
W związku z powyższym wnosimy o:
1. Zmianę uchwały Rady Miasta Sanoka z dnia 24 września 2026 r. w sprawie nadania nowemu rondu nazwy „Rondo Pamięci Ofiar OUN-UPA” w tym podjęcie działań zmierzających do uchylenia albo zmiany tej uchwały, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
2.Przedstawienie mieszkańcom alternatywnych propozycji nazw ronda;
3. Przeprowadzenie konsultacji społecznych dotyczących przyszłej nazwy.
4. Uwzględnienie w procesie wyboru nazwy opinii mieszkańców Sanoka, jako wspólnoty, której przestrzeń publiczna dotyczy bezpośrednio.
Sanok nie potrzebuje kolejnego miejsca, które będzie przypominało mieszkańcom o podziałach.
Sanok potrzebuje miejsc, które będą przypominały, co nas łączy.
Możemy pamiętać o historii i jednocześnie budować przyszłość, możemy oddawać hołd ofiarom i jednocześnie nie zamieniać każdego elementu przestrzeni miejskiej w symbol historycznego sporu, możemy być dumni z historii Sanoka, a jednocześnie tworzyć miasto otwarte, przyjazne mieszkańcom, turystom i przyszłym pokoleniom.
My, mieszkańcy Sanoka również mamy głos i żądamy, aby Rada Miasta Sanoka ten głos usłyszała.
W imieniu własnym i mieszkańców Sanoka
Kamila Podraza