Warszawa, 7 lipca 2026 r.

Adresaci petycji:

Szanowna Pani

Jolanta Sobierańska-Grenda Minister Zdrowia

oraz

Szanowna Pani Katarzyna Kacperczyk Wiceminister Zdrowia

Do wiadomości:

Koźlakiewicz Maria Joanna

Parlamentarny Zespół ds. Chorób Reumatycznych

Kozłowska Iwona Maria

Parlamentarny Zespół ds. Chorób Reumatycznych

Filip Nowak

Narodowy Fundusz Zdrowia

Bartłomiej Chmielowiec Rzecznik Praw Pacjenta

Petycja w sprawie zapewnienia realnego dostępu do leczenia biologicznego dla pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi

Tytuł: NIE DLA BLOKOWANIA LECZENIA PACJENTÓW Z CHOROBAMI AUTOIMMUNOLOGICZNYMI /

TAK dla pełnego i realnego dostępu do leczenia dla pacjentów Z CHOROBAMI AUTOIMMUNOLOGICZNYMI

My, pacjenci chorujący na reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), nieswoiste choroby zapalne jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego), łuszczycowe zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa oraz inne przewlekłe choroby autoimmunologiczne, zwracamy się z apelem o natychmiastowe podjęcie działań, które zapewnią rzeczywisty, a nie tylko teoretyczny, dostęp do leczenia biologicznego i innych nowoczesnych terapii.

Dlaczego natychmiastowe działania są konieczne?

W Polsce coraz częściej dochodzi do sytuacji, w której pacjent spełnia kryteria kwalifikacji do programu lekowego i uzyskuje pozytywną decyzję zespołu koordynującego, a mimo to nie rozpoczyna leczenia. Powodem jest wyczerpanie limitu kontraktu placówki z Narodowym Funduszem Zdrowia – ośrodek wstrzymuje przyjmowanie nowych pacjentów do programu z obawy przed nadwykonaniami i brakiem gwarancji ich refinansowania. Takie sygnały napływają od pacjentów między innymi z ośrodków w Bydgoszczy i Wrocławiu, a zjawisko to bywa określane w środowisku medycznym jako „turystyka pacjentów” – chorzy krążą między placówkami w poszukiwaniu ośrodka dysponującego wolnymi miejscami w programie. Pacjenci relacjonują, że słyszą: „proszę czekać”, „nie mamy środków”, „na razie nie możemy rozpocząć leczenia”.

Czas ma znaczenie – zwłoka w leczeniu chorób autoimmunologicznych niesie nieodwracalne skutki. Dla osoby zdrowej kilka miesięcy oczekiwania może wydawać się niewielkim problemem. W przypadku pacjenta z aktywną postacią choroby autoimmunologicznej oznacza to jednak utrzymywanie się stanu zapalnego, postępującą destrukcję stawów i narządów, utratę sprawności funkcjonalnej, konieczność hospitalizacji oraz pogorszenie jakości życia. W wielu przypadkach zwłoka w rozpoczęciu terapii biologicznej prowadzi do trwałej niepełnosprawności, konieczności wykonania rozległych zabiegów operacyjnych lub nieodwracalnych powikłań narządowych. Część pacjentów obawia się, że bez wdrożenia odpowiedniego leczenia ich stan zdrowia może ulec gwałtownemu pogorszeniu w perspektywie najbliższych miesięcy.

Nierówny dostęp do leczenia w zależności od miejsca zamieszkania i kontraktu placówki. Trudno zaakceptować sytuację, w której świadczenie gwarantowane przez system refundacji w praktyce zależy od wysokości kontraktu z NFZ przyznanego danej placówce, miejsca zamieszkania pacjenta czy momentu jego zgłoszenia się do programu. Pacjenci nie powinni rywalizować między sobą o dostęp do terapii, która przysługuje im na mocy obowiązujących przepisów. Nie powinno dochodzić do sytuacji, w której lekarz prowadzący dysponuje wskazaniami klinicznymi do włączenia leczenia i formalnie kwalifikuje chorego do programu, lecz nie może rozpocząć terapii wyłącznie z powodu ograniczeń finansowych placówki.

Prawo do leczenia to nie przywilej, lecz obowiązek państwa. Pacjenci od lat wywiązują się ze swoich obowiązków podatkowych i składkowych wobec systemu ochrony zdrowia, licząc na to, że w razie choroby otrzymają pomoc w odpowiednim czasie. Tymczasem odpowiedzialność za zapewnienie ciągłości leczenia coraz częściej przenoszona jest na samego pacjenta.

Nie oczekujemy kolejnych zapowiedzi czy deklaracji programowych. Potrzebujemy konkretnych decyzji finansowych i organizacyjnych.

Dlatego apelujemy o:

•   zapewnienie pełnego finansowania programów lekowych, tak aby żaden pacjent zakwalifikowany do leczenia nie był wypisywany z kolejki z powodu wyczerpania limitu kontraktu;

•   zagwarantowanie równego dostępu do leczenia biologicznego we wszystkich województwach i ośrodkach realizujących programy lekowe;

•    wprowadzenie przejrzystego systemu monitorowania kolejek do programów lekowych oraz przyczyn odmowy włączenia terapii;

•   zwiększenie finansowania leczenia chorób autoimmunologicznych adekwatnie do rzeczywistych potrzeb epidemiologicznych;

•   podjęcie dialogu z organizacjami pacjenckimi, towarzystwami naukowymi i ekspertami klinicznymi w celu wypracowania trwałych rozwiązań systemowych.

Pani Minister, w chorobach autoimmunologicznych czas ma kluczowe znaczenie kliniczne. Każdy miesiąc zwłoki w rozpoczęciu terapii może oznaczać nieodwracalne zmiany w organizmie. Każdy kolejny termin wyznaczony za kilka miesięcy może oznaczać utratę sprawności, możliwości wykonywania pracy, samodzielności, a dla części pacjentów – utratę szansy na uzyskanie remisji choroby. Nie możemy dłużej słyszeć, że mamy czekać.