Petycja w sprawie zmiany ustawy o ochronie zdrowia psychicznego.

Do: Minister Zdrowia

PETYCJA

w sprawie zmiany ustawy o ochronie zdrowia psychicznego.

Szanowna Pani Minister,

my, bliscy osób z diagnozą schizofrenii, zwracamy się z apelem o pilną zmianę przepisów ustawy o ochronie zdrowia psychicznego w zakresie zasad przyjmowania do szpitala psychiatrycznego osoby z zaburzeniami psychicznymi, bez jej zgody. 

Nasze doświadczenia pokazują, że obecne regulacje nie zapewniają realnej ochrony zdrowia psychicznego osobom z zaburzeniami psychicznymi, w szczególności tym, które nie mają świadomości swojej choroby i potrzeby leczenia.

I. Istota problemu

Obecne brzmienie ustawy uzależnia przyjęcie osoby z zaburzeniami psychicznymi do szpitala w trybie nagłym, bez jej zgody, od przesłanki bezpośredniego zagrożenia jej życia albo życia lub zdrowia innych osób.

W praktyce oznacza to, że:

• zespoły ratownictwa medycznego odmawiają przewiezienia osoby w psychozie do szpitala, jeżeli nie wyraża ona zgody (art. 23 i 24 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego),
• rodziny zmuszone są wszczynać wielomiesięczne postępowania przed sądem opiekuńczym, w trybie art. 29 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego,
• utrudnione jest pozyskanie zaświadczenia koniecznego do wszczęcia postępowania w trybie art. 29 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego,
• osoba z zaburzeniami psychicznymi może nie wyrazić zgody na badanie lub nie stawić się w sądzie, co również wydłuża czas postępowania, a często wymaga także udziału policji.

Model ten prowadzi do:

• utrwalania objawów choroby,
• pogorszenia rokowania i zmniejszenia szans na remisję.

Ponadto, jeśli nawet osoba z zaburzeniami psychicznymi zostanie przyjęta do szpitala psychiatrycznego w trybie nagłym, z uwagi na zagrożenie jej życia, to może się wypisać na własne żądanie, jeśli lekarz uzna, że ta  przesłanka ustała. W konsekwencji, mimo że chory nadal pozostaje w psychozie i nie ma wglądu w chorobę, opuszcza szpital.
W praktyce prowadzi to do ponownych kryzysów i do powtarzających się, krótkich hospitalizacji („drzwi obrotowych”), którym można było zapobiec poprzez kontynuację hospitalizacji, na podstawie przesłanki zagrożenia zdrowia chorego. Obecnie bowiem brak jest podstawy prawnej do zatrzymania osoby przyjętej do szpitala w trybie nagłym, ze względu na zagrożenie jej zdrowia.

Ustawa nie uwzględnia bowiem faktu, że w przypadku zaburzeń psychicznych, u chorych bardzo często występuje anosognozja, czyli brak świadomości choroby i potrzeby leczenia. Osoba dotknięta tym objawem nie jest zdolna do racjonalnej oceny swojej sytuacji zdrowotnej. Oczekiwanie więc od osoby z zaburzeniami psychicznymi, w przypadku zagrożenia jej zdrowia, świadomej zgody na leczenie jest w takich okolicznościach sprzeczne z realiami medycznymi.

II. Postulat zmiany przesłanek przyjęcia do szpitala

Wnosimy  zatem o zmianę m.in. art. 21, 22, 23, 24 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego poprzez dodanie przesłanki zagrożenia zdrowia chorego, obok istniejącej przesłanki zagrożenia jego życia, jako podstawy do przyjęcia chorego do szpitala psychiatrycznego w trybie nagłym.

Tryb przewidziany w art. 29 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego okazuje się niewystarczający. Wszczęcie postępowania jest bowiem często bardzo utrudnione, ponieważ wymaga przedstawienia zaświadczenia o stanie zdrowia osoby chorej.
W praktyce bywa to niemożliwe do uzyskania, gdyż osoba ta odmawia poddania się badaniu, nie uznając swojej choroby. W konsekwencji, przy braku takiego zaświadczenia, sądy nierzadko odmawiają wszczęcia postępowania.

Dodatkowo w toku sprawy konieczne jest sporządzenie opinii przez biegłego, co prowadzi do dalszego wydłużenia postępowania. Taki stan rzeczy nie sprzyja szybkiemu udzieleniu pomocy osobie znajdującej się w stanie psychozy.

Zgodnie zaś z obecnym stanem wiedzy medycznej, im szybciej nastąpi leczenie – nawet jeśli nie występuje bezpośrednie zagrożenie życia, tym większe są szanse na remisję choroby.

Nieleczona choroba psychiczna w sposób oczywisty prowadzi bowiem do znacznego pogorszenia stanu zdrowia psychicznego, poprzez utrwalenie symptomów i zmniejszenie szansy na remisję. Oczekiwanie na długotrwałe postępowanie przed sądem opiekuńczym, przy jednoczesnym braku leczenia, jest rozwiązaniem nieskutecznym i szkodliwym dla chorego.

Oczekujemy zatem, aby przesłanka przyjęcia do szpitala psychiatrycznego w trybie nagłym osoby z zaburzeniami psychicznymi, brzmiała następująco: „Osoba chora psychicznie/z podejrzeniem zaburzeń psychicznych może być przyjęta do szpitala psychiatrycznego bez zgody, gdy jej dotychczasowe zachowania wskazują, że z powodu tej choroby /zaburzeń psychicznych zagraża własnemu zdrowiu lub życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób.”

III. Postulat zmiany trybu postępowania sądowego

Postulujemy także, aby w przypadku przyjęcia do szpitala w trybie nagłym z powodu zagrożenia zdrowia chorego:

• rozprawa odbywała się w szpitalu,
• była poprzedzona krótką (np. tygodniową) obserwacją,
• decyzja zapadała na podstawie opinii lekarzy prowadzących obserwację,
• w rozprawie mogli uczestniczyć, w charakterze świadków, członkowie rodziny lub osoby bliskie,
• dla osoby chorej był obligatoryjnie ustanawiany pełnomocnik z urzędu.

Takie rozwiązanie zapewni równowagę pomiędzy ochroną praw pacjenta, a jego prawem do skutecznej i niezwłocznej pomocy medycznej.

IV. Konieczność szerszej reformy systemu ochrony zdrowia psychicznego

Postulujemy również:

1. Rozwój środowiskowego modelu opieki psychiatrycznej (Centra Zdrowia Psychicznego, mieszkania treningowe i wspomagane).
2. Integrację oddziałów psychiatrycznych ze szpitalami ogólnymi.
3. Zróżnicowanie oddziałów pod kątem potrzeb pacjentów, np. osobne oddziały dla kobiet i mężczyzn,
4. Zapewnienie kompleksowej pomocy - psychiatrycznej, psychologicznej środowiskowej i asystentów zdrowienia - obok farmakoterapii.

Skuteczna pomoc to nie tylko hospitalizacja, ale także ciągłość opieki i wsparcie
w powrocie do funkcjonowania społecznego.

V. Prawo do zdrowia osób w kryzysie psychicznym

Proponowane zmiany mają na celu zapewnienie realnego prawa do ochrony zdrowia psychicznego - również wtedy, gdy choroba pozbawia chorego zdolności do świadomego działania we własnym interesie.

Wnosimy o uwzględnienie powyższych postulatów w toku dalszych prac legislacyjnych nad projektem ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (druk UD 274) oraz o włączenie bliskich osób z diagnozą schizofrenii do procesu uzgadniania treści nowelizacji tejże ustawy.

Z wyrazami szacunku,

MyBliscy
(bliscy osób z diagnozą schizofrenii)

Podpisy

Magdalena Żebrowska    Skontaktuj się z autorem petycji