PETYCJA
w sprawie całkowitego zakończenia komercyjnego transportu konnego na drodze do Morskiego Oka
Działając w interesie publicznym, na podstawie art. 63 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach, zwracamy się do wskazanych wyżej organów – każdego w zakresie przysługujących mu zadań i kompetencji - o podjęcie skoordynowanych działań prowadzących do całkowitego i trwałego zakończenia komercyjnego przewozu osób zaprzęgami konnymi na odcinku Palenica Białczańska - Polana Włosienica, funkcjonującego jako transport do Morskiego Oka, oraz zastąpienia go rozwiązaniem niewymagającym wykorzystywania zwierząt.
Wnosimy o:
1. podjęcie decyzji o całkowitym zakończeniu komercyjnego transportu konnego na drodze do Morskiego Oka oraz przedstawienie publicznego i wiążącego harmonogramu jego wygaszania, ze wskazaniem konkretnej daty granicznej;
2. niezawieranie nowych oraz nieprzedłużanie dotychczasowych umów, zezwoleń lub innych tytułów umożliwiających prowadzenie przewozów konnych po upływie ustalonego okresu przejściowego;
3. zastąpienie transportu konnego nowoczesnym systemem transportu elektrycznego lub innym rozwiązaniem niewymagającym wykorzystywania zwierząt, z zachowaniem ograniczeń wynikających z celów ochrony przyrody;
4. zapewnienie pierwszeństwa korzystania z transportu alternatywnego osobom z niepełnosprawnościami, seniorom oraz osobom, które ze względu na stan zdrowia nie są w stanie samodzielnie pokonać trasy;
5. opracowanie programu sprawiedliwej transformacji dla osób wykonujących obecnie przewozy konne, obejmującego w szczególności wsparcie finansowe, organizacyjne i szkoleniowe w zmianie profilu działalności oraz możliwość podjęcia pracy przy obsłudze nowego systemu transportu;
6. opracowanie programu bezpiecznego wycofania koni z pracy, obejmującego ewidencję dalszego losu zwierząt, zapewnienie im odpowiedniej opieki oraz wprowadzenie mechanizmów przeciwdziałających kierowaniu ich do uboju w związku z zakończeniem działalności przewozowej;
7. przeprowadzenie dialogu społecznego z udziałem przedstawicieli społeczności lokalnej, organizacji zajmujących się ochroną zwierząt i ochroną przyrody, ekspertów, lekarzy weterynarii oraz osób ze szczególnymi potrzebami, dotyczącego sposobu wdrożenia nowego modelu udostępniania trasy.
Uzasadnienie
Transport konny na drodze do Morskiego Oka od wielu lat pozostaje przedmiotem debaty społecznej, naukowej i prawnej. W tym czasie powstały liczne ekspertyzy, raporty, opinie weterynaryjne oraz opracowania dotyczące wpływu przewozów na zdrowie i dobrostan wykorzystywanych koni. Sprawa była również przedmiotem kontroli, postępowań administracyjnych i działań podejmowanych przez organizacje społeczne.
Niezależnie od różnic w ocenie poszczególnych wyników badań nie ulega wątpliwości, że wykonywanie przez konie regularnej, intensywnej pracy zaprzęgowej na długiej i nachylonej trasie wiąże się z obciążeniem ich organizmów. Obowiązkiem organów publicznych powinno być nie tylko ograniczanie najbardziej dotkliwych skutków tej działalności, lecz także ustalenie, czy dalsze wykorzystywanie zwierząt pozostaje rzeczywiście konieczne.
W ostatnich latach nastąpiła zasadnicza zmiana okoliczności faktycznych. Na trasie do Morskiego Oka uruchomiono elektryczne busy, przeznaczone między innymi dla osób z niepełnosprawnościami, seniorów i rodzin z małymi dziećmi. Funkcjonowanie tego rozwiązania potwierdza, że zapewnienie dostępności rejonu Morskiego Oka bez korzystania z transportu konnego jest możliwe zarówno pod względem technicznym, jak i organizacyjnym.
Skoro istnieje realna alternatywa, dalsze utrzymywanie przewozów konnych nie może być przedstawiane jako konieczność wynikająca z potrzeb organizacji ruchu turystycznego. Staje się ono świadomym wyborem sposobu udostępniania obszaru parku narodowego.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt zwierzę jest istotą żyjącą, zdolną do odczuwania cierpienia, a człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę. Jednocześnie art. 1 ust. 3 tej ustawy zobowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania działań na rzecz ochrony zwierząt.
Tatrzański Park Narodowy został utworzony w celu ochrony wyjątkowych wartości przyrodniczych Tatr. Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody na obszarze parku narodowego ochronie podlega cała przyroda oraz walory krajobrazowe. Sposób udostępniania parku powinien zatem odpowiadać jego celom ochronnym, edukacyjnym i społecznym, a także współczesnym standardom poszanowania zwierząt.
Od wielu lat podejmowane są działania mające ograniczać negatywne skutki transportu konnego, w tym zmniejszanie liczby pasażerów, przeprowadzanie badań weterynaryjnych oraz modyfikowanie zasad organizacji przewozów. Środki te mogą ograniczać niektóre zagrożenia, nie rozwiązują jednak zasadniczego problemu, którym pozostaje wykorzystywanie koni do regularnego, odpłatnego przewozu turystów pomimo istnienia rozwiązania alternatywnego.
W debacie publicznej pojawiła się również koncepcja określania tych przewozów jako „transportu kulturowego”. Zmiana nazwy nie zmienia jednak charakteru prowadzonej działalności. Nadal polega ona na wykorzystywaniu zwierząt do świadczenia odpłatnej usługi przewozowej. Odwołanie do tradycji nie może samo w sobie stanowić wystarczającego uzasadnienia dla bezterminowego utrzymywania praktyki, która nie jest już niezbędna z punktu widzenia dostępności trasy.
Tradycja jest wartością zasługującą na ochronę, lecz powinna podlegać odpowiedzialnej ewolucji. Jej elementy mogą być zachowywane poprzez działalność edukacyjną, muzealną, rekonstrukcyjną lub promowanie regionalnego rzemiosła - bez konieczności dalszego wykorzystywania zwierząt do masowego transportu turystycznego.
Nasze stanowisko nie jest wymierzone przeciwko mieszkańcom Podhala ani osobom wykonującym obecnie przewozy. Dostrzegamy znaczenie lokalnej tradycji, ekonomiczne uwarunkowania tej działalności oraz konieczność zabezpieczenia interesów osób, dla których stanowi ona źródło utrzymania. Zakończenie przewozów powinno zatem zostać połączone z rzeczywistym programem transformacji, umożliwiającym zmianę modelu działalności bez nagłego pozbawiania rodzin dochodów.
Równie istotne jest zabezpieczenie przyszłości koni wycofywanych z pracy. Proces wygaszania transportu nie może prowadzić do przerzucenia jego kosztów na zwierzęta. Konie powinny zostać objęte systemem monitorowania, opieki oraz kontroli dalszego miejsca pobytu, a publiczne wsparcie dla transformacji powinno zostać powiązane z obowiązkiem zapewnienia im bezpiecznej przyszłości.
Zwracamy się zatem o podjęcie decyzji odpowiadającej współczesnym standardom ochrony przyrody i dobrostanu zwierząt. Uważamy, że nadszedł czas na definitywne zakończenie komercyjnego transportu konnego na drodze do Morskiego Oka i zastąpienie go rozwiązaniem właściwym dla parku narodowego oraz odpowiadającym wyzwaniom XXI wieku.
Prosimy o przedstawienie szczegółowego stanowiska wobec każdego z żądań petycji, wskazanie planowanych działań, terminów ich realizacji oraz podmiotów odpowiedzialnych za ich wdrożenie.
Jeżeli którykolwiek z adresatów uzna się za niewłaściwy do rozpatrzenia petycji w całości lub w części, wnosimy o jej przekazanie właściwemu podmiotowi zgodnie z art. 6 ustawy o petycjach oraz o poinformowanie o tym podmiot u wnoszącego petycję.
Krystyna Pietruszka