BEZPIECZEŃSTWO DZIECI I MATEK W SĄDACH RODZINNYCH JEST ZAGROŻONE! PODPISZ PETYCJĘ!
Sądy rodzinne powinny być miejscem, które daje schronienie i sprawiedliwość. Tymczasem w praktyce zarzuty dotyczące przemocy domowej bywają bagatelizowane, a matki chroniące swoje dzieci przed przemocowymi partnerami – wiktymizowane i oskarżane o tzw. „alienację rodzicielską”.
Nie możemy dłużej na to pozwalać!
Federacja Mamy Prawo skierowała oficjalną petycję do Prezesa Rady Ministrów Donalda Tuska. Żądamy:
1️⃣ Natychmiastowego wstrzymania prac nad reformami prawa rodzinnego (w tym narzucaniem pieczy naprzemiennej i karaniem za utrudnianie kontaktów) do czasu pełnego wdrożenia Konwencji Stambulskiej i zaleceń GREVIO.
2️⃣ Wprowadzenia do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego bezwzględnego obowiązku ochrony przed przemocą – zarówno dziecka, jak i drugiego rodzica!
3️⃣ Zaprzestania stosowania pseudonaukowych pojęć, które służą sprawcom przemocy do unikania odpowiedzialności i szantażowania matek.
4️⃣ Udostępnienia pełnej informacji o raporcie ewaluacyjnym do GREVIO.
Dziecko NIGDY nie będzie bezpieczne w środowisku, w którym jego pierwszorzędny opiekun doświadcza przemocy. Prawo musi chronić ofiary, a nie dawać nowe narzędzia kontroli sprawcom!
Twój podpis ma znaczenie. Pokażmy rządzącym, że los dzieci i kobiet w polskich sądach nie jest nam obojętny!
Warszawa, 22 lipca 2026 r.
FEDERACJA MAMY PRAWO
E-mail: [email protected]
Prezes Rady Ministrów
Donald Tusk
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
Al. Ujazdowskie 1/3
00-583 Warszawa
PETYCJA
o natychmiastowe wstrzymanie prac legislacyjnych nad reformami prawa rodzinnego oraz podjęcie pilnych działań w celu ochrony ofiar przemocy w postępowaniach sądowych
Działając w imieniu Federacji Mamy Prawo – organizacji społecznej, która specjalizuje się w obszarze funkcjonowania sądów rodzinnych i do której każdego roku zgłaszają się setki osób poszkodowanych działaniami tych organów – na podstawie art. 63 Konstytucji RP oraz ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach, wnoszę o:
Natychmiastowe wstrzymanie wszelkich prac legislacyjnych nad reformami prawa rodzinnego w zakresie wprowadzania pieczy współdzielonej (naprzemiennej) oraz penalizacji utrudniania wykonania orzeczeń/kontaktów, do czasu:
Pełnej implementacji postanowień Konwencji Stambulskiej oraz zaleceń Komitetu GREVIO.
Stworzenia prawnych i proceduralnych gwarancji, że sprawy dotyczące opieki i kontaktów z dziećmi bezwzględnie uwzględniają historię przemocy domowej oraz rzetelną ocenę jej ryzyka.
Wprowadzenie do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.) jednoznacznych i wiążących przepisów nakładających na sądy rodzinne obowiązek ochrony przed przemocą nie tylko dziecka, ale również drugiego rodzica doznającego przemocy – co wynika bezpośrednio z art. 31 ust. 2 Konwencji Stambulskiej.
Udzielenie wiążącej informacji publicznej, czy raport ewaluacyjny do GREVIO (którego termin składania wg standardowych cykli lub wcześniejszych ustaleń był przewidziany na styczeń 2026 r.) został oficjalnie złożony, na jakim etapie zatwierdzania się znajduje oraz jaka jest jego dokładna treść.
UZASADNIENIE
Do chwili obecnej w polskich sądach rodzinnych nie zapewniono realnych mechanizmów chroniących ofiary przemocy oraz ich dzieci. Osoby doznające przemocy domowej – w przeważającej większości dzieci i kobiety – są w toku postępowań o pieczę i kontakty poddawane ciągłej, wtórnej wiktymizacji.
W świetle najnowszego raportu Specjalnej Sprawozdawczyni ONZ ds. przemocy wobec kobiet i dziewcząt (A/HRC/62/49) zwraca się uwagę na konieczność uwzględnienia szczególnej dynamiki przemocy domowej oraz przemocowej kontroli w postępowaniach przed sądami rodzinnymi w sprawach dotyczących władzy rodzicielskiej, opieki oraz ustalenia kontaktów z dziećmi.
Zgodnie z ustaleniami zawartymi w raporcie A/HRC/62/49 (https://www.ohchr.org/en/calls-for-input/2026/call-input-report-special-rapporteur-violence-against-women-and-girls-62nd) sądy rodzinne bywają przestrzenią, w której zarzuty dotyczące przemocy domowej są marginalizowane, oddalane lub niewystarczająco badane, co prowadzi do orzekania o narzuconych kontaktach dzieci z partnerami stosującymi przemoc.
Raport wskazuje, że wywieranie presji na utrzymanie kontaktów bez rzetelnego oszacowania ryzyka przemocy narusza najlepszy interes dziecka oraz bezpieczeństwo matki. W postępowaniach dotyczących opieki matki zgłaszające przemoc bywają ponadto nieuzasadnienie przedstawiane jako złośliwe, nieracjonalne lub utrudniające postępowanie.
Raport ONZ podkreśla, że celowe naruszanie więzi między matką a dzieckiem – w tym poprzez odebranie dziecka lub dążenie do ograniczenia praw opiekuńczych matki uciekającej przed przemocą – często stanowi bezpośrednie przedłużenie przemocowej kontroli ze strony sprawcy przemocy domowej. Ponadto w sprawach rodzinnych dzieci býwają wykorzystywane jako karta przetargowa, a matki zmuszane są do ustępstw finansowych lub kompromisów alimentacyjnych w zamian za zapewnienie bezpieczeństwa sobie i dzieciom.
W opierających się na międzynarodowych standardach praw człowieka zaleceniach raportu A/HRC/62/49 kładzie się szczególny nacisk na:
Identyfikację i ocenę ryzyka przemocy: Konieczność wdrożenia rutynowych i rzetelnych procedur identyfikacji oraz oceny stopnia narażenia na przemoc domową w sprawach opiekuńczych i kontaktowych.
Założenie o bezpieczeństwie i braku rozdzielania: Działanie w oparciu o priorytet zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony więzi matki z dzieckiem, w tym zapewnienie, by dzieci uciekające przed przemocą pozostawały pod opieką matki bez konieczności uzyskiwania zgody rodzica stosującego przemoc.
Ochronę przed pseudonaukowymi koncepcjami: Unikanie wykorzystywania pojęć i zarzutów (np. o charakterze rzekomej alienacji rodzicielskiej) do podważania uzasadnionych zarzutów dotyczących doświadczania przemocy lub nadużyć.
Mając na uwadze powyższe wytyczne międzynarodowe, wnosimy o dokonanie wszechstronnej oceny sytuacji pod kątem występującej przemocy oraz o podjęcie rozstrzygnięć gwarantujących pełne bezpieczeństwo fizyczne i psychiczne matek oraz dzieci.
Powyższy stan rzeczy znajduje bezpośrednie potwierdzenie w oficjalnej korespondencji z Kancelarią Prezesa Rady Ministrów.
W odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej KPRM przyznała, że nie posiada narzędzi, danych ani wskaźników służących do badania skali wtórnej wiktymizacji wynikającej z orzeczeń sądów rodzinnych, zrzucając odpowiedzialność na resort sprawiedliwości, który z kolei w pismach z dnia 6 lipca 2026 r. (ref. BK-VII.0820.332.2026) wprost oświadczył, iż nie prowadził badań aktowych ani aktywnego pozyskiwania danych od osób pokrzywdzonych. Wdrożenie systemu monitoringu zjawiska przemocy instytucjonalnej uzależnia się od transpozycji dyrektywy unijnej, co wg KPRM ma nastąpić dopiero w czerwcu 2027 r.
Rząd nie ma prawa wprowadzania i popierania zmian legislacyjnych, które w warunkach całkowitego braku ochrony przed przemocą w sądach rodzinnych, braku pozaorzeczniczej kontroli wydawanych wyroków oraz przy braku odpowiedzialności sędziów za błędy skutkujące przemocą – będą bezpośrednio narażać zdrowie i życie dzieci oraz rodziców (w tym kobiet). Stoi to w sprzeczności z umowami międzynarodowymi, do których przestrzegania zobowiązuje Polskę Konstytucja RP.
Wszelkie projekty reform prawa rodzinnego nie mogą być wprowadzane bez uprzedniego przeprowadzenia rzetelnych badań aktowych, wykonania zaleceń Grevio, Komitetu Stron, ONZ oraz bez autentycznego dialogu ze środowiskiem ofiar przemocy instytucjonalnej w sądach rodzinnych.
Reprezentująca te środowiska Federacja Mamy Prawo opiera swoje stanowisko na ponad kilkunastoletnim doświadczeniu i analizie konkretnych spraw, w których bezrefleksyjne orzekanie opieki lub kontaktów doprowadziło do tragicznych skutków dla życia i zdrowia dzieci, łącznie ze skutkiem śmiertelnym.
Dotychczasowa praktyka legislacyjna i orzecznicza skupia się wyłącznie na deklaratywnym "dobrze dziecka", ignorując faktu, że dziecko nie może być bezpieczne w środowisku, w którym sprawca stosuje przemoc wobec jego pierwszorzędowego opiekuna. Zgodnie z art. 31 ust. 2 Konwencji Stambulskiej, prawa do opieki i wizyt nie mogą zagrażać prawom i bezpieczeństwu ofiary (rodzica) ani dzieci. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego muszą wprost i bezwzględnie nakazywać sądom uwzględnianie przemocy wobec drugiego rodzica przy podejmowaniu jakichkolwiek rozstrzygnięć.
Dodatkowo sądy rodzinne oraz organa rządowe nadal dopuszczają stosowanie wysoce szkodliwych i naruszających standardy międzynarodowe pseudokoncepcji, takich jak „alienacja rodzicielska” czy „uporczywe utrudnianie kontaktów”. Pojęcia te służą w praktyce sądowej do penalizowania i dyskredytowania matki chroniącej dziecko przed przemocowym partnerem oraz są wykorzystywane przez sprawców do unikania odpowiedzialności. Nie przeprowadzono żadnych szkoleń z zaleceń Grevio w tym zakresie dla sędziów, specjalistów i prawników.
Mając świadomość, że sądy cywilne/rodzinne nie posiadają pełnych kompetencji ani narzędzi w zakresie bieżącej ochrony przed przemocą w trakcie trwania konfliktu opiekuńczego, wprowadzanie rozwiązań zmuszających do kontaktów czy egzekwowania ich pod rygorem kar bez weryfikacji tła przemocowego stanowi bezpośrednie zagrożenie dla obywateli.
Zważywszy na fakt, że harmonogram działań sprawozdawczych wobec organów Rady Europy zakładał przedłożenie raportu w styczniu 2026 r., a w dotychczasowej korespondencji wskazywano jedynie na etap konsultacji i uzgodnień projektu, wnoszę o jednoznaczną odpowiedź:
Czy raport został formalnie przedłożony Komitetowi GREVIO?
W przypadku twierdzącym – wnoszę o udostępnienie jego pełnej treści oraz wykazu podmiotów społecznych, których stanowiska uwzględniono.
Mając na uwadze powyższe argumenty, wnoszę o pilne decyzje wstrzymujące niebezpieczne reformy i podjęcie rzeczywistej współpracy w celu dostosowania polskiego sądownictwa rodzinnego do standardów ochrony praw człowieka.
Z poważaniem,
Marta Żejmo-Adamiuk
Federacja Mamy Prawo