Protest wobec planów translokacji domu podcieniowego w Stalewie

My, mieszkańcy wsi Stalewo, Gminy Markusy oraz wszyscy, którym zależy na ochronie krajobrazu historycznego protestujemy wobec planów przeniesienia zabytkowego domu podcieniowego ze Stalewa do Olenderskiego Parku Etnograficznego w Wielkiej Nieszawce.

Dom podcieniowy z 1751 r. w Stalewie jest jednym z największych domów podcieniowych w Polsce. Jego kubatura przekracza 2100 m3. Swoim masywem jest nie tylko akcentem dominującym w płaskim krajobrazie Żuław, lecz także znaczącym zabytkiem pośród zasobów dziedzictwa kulturowego. Jednak o jego wartości świadczą przede wszystkim walory estetyczne: kunsztowne konstrukcje ciesielskie w kształtach rygli i detali drewnianych, finezyjna stolarka okienna i drzwiowa.              

Zabytek pozostaje w krajobrazie niezmienionym od kilkuset lat, otoczony przez majestatyczny starodrzew, przy niezmienionym układzie ulic. W skansenie, pośród zabytków zgrupowanych na niewielkim obszarze niemożliwe będzie osiągnięcie takiej kompozycji krajobrazowej jaką zabytek posiada zachowany w swoim oryginalnym miejscu.              

Postulujemy, aby Muzeum podjęło się remontu zabytku na miejscu lub aby to zadanie wypełniła jakakolwiek instytucja państwowa do tego powołana pozostająca w ramach działań administracji województwa warmińsko-mazurskiego, skoro obecni właściciele nie chcą o zabytek zadbać.              

Przenoszenie zabytku jest absolutną ostatecznością i ma uzasadnienie w przypadku gdy otoczenie zabytku zostało zdewastowane do tego stopnia, że zabytek utracił swój kontekst historyczny w przestrzeni, w której się znajduje. W przypadku domu podcieniowego w Stalewie sytuacja taka nie ma miejsca.