Stop dyskryminowaniu zabytków zlokalizowanych na terenie województwa dolnośląskiego

Szanowna Pani Wicemarszałek,
Szanowna Pani Minister,
Szanowny Panie Ministrze,
Szanowna Pani Generalna Konserwator Zabytków.

Apeluję o podjęcie działań mających na celu zaprzestanie dyskryminowania w programach dotacyjnych zabytków zlokalizowanych na terenie województwa dolnośląskiego.

Proponuję zmianę regulaminu programu "Ochrona zabytków" w zakresie przyznawanej punktacji. Kategoria "B" kryteriów oceny wniosków obejmuje zgodności ze strategicznymi celami programu w postaci:
1. Podtrzymanie i rozpowszechnianie polskiej tradycji narodowej i państwowej oraz wzmocnienie tożsamości lokalnej i regionalnej
2. Obecna społeczna funkcja obiektu

Punkt pierwszy z powyższej listy wprost stawia na znacznie gorszej pozycji zabytki, które nie mają historycznego powiązania z polską tradycją narodową. Najczęściej właśnie tego typu zabytki świeckie znajdują się na terenie województwa dolnośląskiego i z założenia obniża im to szanse na otrzymanie dotacji. W konsekwencji pomijane są wartościowe obiekty na całych tzw. Ziemiach Odzyskanych.

Punkt drugi natomiast jest dyskryminujący dla obiektów nieużytkowanych, bardzo często znajdujących się w złym stanie technicznym. Program "Ochrona zabytków", zamiast promować inicjatywy zmierzające do zagospodarowania opuszczonych nieruchomości i dążenia do nadania im nowej funkcji, pomija je w przyznawaniu środków finansowych.

Źródło grafiki: Towarzystwo Upiększania Miasta Wrocławia

Innym negatywnym zjawiskiem jest skrajnie niski budżet dotacyjny będący do dyspozycji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Województwo dolnośląskie, mogące się szczycić największą ilością zabytków rejestrowych w Polsce, w 2023 roku otrzymało zaledwie 2,5 mln zł środków finansowych. W przeliczeniu na jeden zabytek dawało to 292 zł, przy średniej w kraju na poziomie 937 zł. 

Apelujemy o uwzględnieniu w budżecie DWKZ środków na poziomie przynajmniej średniej krajowej w przeliczeniu na pojedynczy zabytek oraz przyjęcie jasnych i sprawiedliwych zasad rozdzielania dotacji w skali całej Polski.

Na zakończenie zwracamy uwagę, że obiekty w bardzo złym stanie technicznym bardzo często znajdują się na obszarach peryferyjnych Dolnego Śląska, Ziemi Kłodzkiej i Łużyc Górnych, które są mniej atrakcyjne turystycznie i gospodarczo. Dokonywane rewitalizacje wspierają rozwój lokalny i podnoszą atrakcyjność tych terenów.

Z poważaniem