Petycja o ochronę wyjątkowego zabytku Ziemi Kłodzkiej, wyjaśnienie wątpliwości dotyczących postępowania egzekucyjnego i umożliwienie dalszej społecznej działalności Fundacji Pałac Gorzanów
Adresaci:
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Marta Cienkowska
Generalny Konserwator Zabytków Bożena Żelazowska
Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek
Do wiadomości:
Narodowy Instytut Dziedzictwa
Starosta Kłodzki oraz Rada Powiatu Kłodzkiego
My, niżej podpisani obywatele, mieszkańcy Ziemi Kłodzkiej, przedstawiciele środowisk kultury, osoby zaangażowane w ochronę zabytków, wolontariusze i wszyscy, którym zależy na ochronie polskiego dziedzictwa, zwracamy się z apelem o pilne podjęcie działań na rzecz ochrony Pałacu w Gorzanowie oraz powstrzymania jego nieodwracalnej utracie przez Fundację Pałac Gorzanów do czasu pełnego wyjaśnienia wszystkich wątpliwości związanych z obecnym postępowaniem egzekucyjnym i wyceną zabytku.
Nie domagamy się umorzenia zobowiązań Fundacji ani zwolnienia jej z odpowiedzialności finansowej.
Domagamy się natomiast, aby przed podjęciem nieodwracalnych decyzji dotyczących jednego z najważniejszych zabytków Ziemi Kłodzkiej zostały wykorzystane wszystkie dostępne prawnie możliwości ochrony zabytku, rzetelnego ustalenia jego wartości oraz rozwiązania istniejących zobowiązań w sposób proporcjonalny i uznający wieloletni dorobek społeczny, kulturalny i konserwatorski.
Pałac w Gorzanowie to ponad 6 000 m² pod dachem i 6,5 ha parku. Rezydencja, dawna siedziba rodu Herbersteinów, należy do najokazalszych obiektów tego typu w Polsce. Pałac ma 424 okna, 187 komnat i cztery dziedzińce. Ponad 6 tysięcy metrów kwadratowych powierzchni (tylko 100 mniej niż Wawel), 2 tysiące metrów kwadratowych oryginalnych polichromowanych siedemnastowiecznych stropów, około 10 tysięcy metrów kwadratowych dekoracji na ścianach i fresków. Wyceniono go na 3,843 mln zł. Mniej więcej tyle może kosztować apartament we Warszawie.
Czy naprawdę tak powinniśmy wyceniać nasze dziedzictwo?
Państwo ma obowiązek chronić dziedzictwo kulturowe, a organy publiczne powinny działać z uwzględnieniem interesu społecznego i konsekwencji podejmowanych decyzji.
Dlatego prosimy o czas, proporcjonalność, transparentność i rzetelne wykorzystanie wszystkich dostępnych mechanizmów ochrony interesu publicznego.
Wnosimy w szczególności o:
1. Podjęcie przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Generalnego Konserwatora Zabytków pilnych działań w granicach ich kompetencji w celu ochrony Pałacu w Gorzanowie jako zabytku o wyjątkowej wartości historycznej, artystycznej i społecznej.
Narodowy Instytut Dziedzictwa określa Pałac w Gorzanowie jako obiekt o ponadregionalnych, “wybitnych wartościach artystycznych i historycznych”, posiadający układ przestrzenny niemający analogii na Śląsku. NID wskazuje również, że jest to największa i najokazalsza rezydencja drugiej połowy XVII wieku na Ziemi Kłodzkiej i jedna z największych na Śląsku. (Zabytek)
2. Doprowadzenie – w zakresie dostępnych kompetencji instytucji państwowych – do niezależnej, aktualnej i kompleksowej oceny wartości zespołu pałacowego przed dokonaniem nieodwracalnego przeniesienia jego własności.
W kwietniu 2026 roku cena wywoławcza Pałacu została ustalona na 3 843 000 zł, przy wartości oszacowania wynoszącej około 5,124 mln zł. Jedyny oferent zaoferował właśnie cenę wywoławczą. Sąd nie zatwierdził jednak sprzedaży i przed podjęciem decyzji przystąpił do rozpoznania skarg dotyczących postępowania. (DOBA.PL)
Podstawą oszacowania był dokument sporządzony w 2023 roku i korzystający ze zdjęć obiektu z 2019 roku (czyli zanim podjęto największe prace konserwatorskie), a od czasu jego sporządzenia przy obiekcie wykonano dalsze prace zabezpieczające i inwestycyjne. (Radio Wrocław)
Wnosimy zatem o dokonanie oceny, czy dotychczasowe oszacowanie w sposób rzetelny oddaje aktualną wartość całego zabytkowego założenia, jego stan, wyjątkową wartość historyczną, architektoniczną, kulturową i społeczną oraz nakłady poniesione na jego ratowanie. Fundacja zleciła również wykonanie nowej, niezależnej wyceny obiektu, której wyniki powinny zostać uwzględnione przed podjęciem ostatecznych decyzji dotyczących losu Pałacu.
3. Uwzględnienie wieloletnich nakładów poniesionych na ratowanie Pałacu.
Fundacja Pałac Gorzanów przejęła zabytek znajdujący się w bardzo złym stanie i od 13 lat prowadzi działania zmierzające do jego ratowania, zabezpieczenia i stopniowej odbudowy.
Na ratowanie Pałacu poniesiono dotychczas udokumentowane nakłady w wysokości około 11 mln zł, natomiast łączna wartość nakładów wraz z pracą społeczną i wolontariacką wynosi około 22 mln zł.
Uważamy, że przed pozbawieniem Fundacji obiektu powinno zostać rzetelnie zbadane, jaka jest rzeczywista wartość tych inwestycji oraz w jakim stopniu wpłynęły one na aktualną wartość nieruchomości.
4. Zbadanie przez właściwe organy i instytucje wszelkich zarzutów dotyczących prawidłowości postępowania egzekucyjnego.
Po licytacji z 10 kwietnia 2026 roku sąd nie udzielił przybicia i przystąpił do rozpoznawania skarg. Publicznie dostępne informacje wskazują, że złożono skargi, a przedstawiciele Fundacji i spółki zarządzającej obiektem podnosili kilkanaście zarzutów dotyczących przebiegu egzekucji, w tym zarzuty dotyczące zaniżonej wyceny nieruchomości oraz uwzględnienia wierzytelności, które zostały już wcześniej spłacone. Komornik sądowy nie wiedział czy podana kwota jest objęta podatkiem Vat czy nie Mimo to sąd dopuścił do licytacji i odrzuca wszystkie skargi.
Nie przesądzamy w niniejszej petycji zasadności poszczególnych zarzutów – ocena ta należy do właściwych organów i sądu.
Uważamy jednak, że dopóki zarzuty te nie zostaną ostatecznie i rzetelnie wyjaśnione, nie powinno dochodzić do nieodwracalnej zmiany właściciela tak wyjątkowego obiektu.
5. Zbadanie możliwości rozwiązania zobowiązań Fundacji w sposób pozwalający wierzycielom uzyskać należne środki bez utraty Pałacu.
Nie uchyla się o płatności i przedstawiła ostatniej wierzycielowi konkretny harmonogram pełnej spłaty zadłużenia w ciągu kilku miesięcy. Fundacja rozpoczęła już realizację tego planu i zadłużenie jest sukcesywnie zmniejszane. Zadłużenie Fundacji wynosi 670 tys. zł, z tego 100 tys. zostało już spłaconych a kolejne 200 tys. zostanie spłacone do końca sierpnia.
Jeżeli istnieje realna możliwość pełnego zaspokojenia wierzycieli w przewidywalnym terminie, uważamy, że należy poważnie rozważyć rozwiązanie, które pozwala jednocześnie zachować ciągłość opieki nad zabytkiem i działalności prowadzonej w Pałacu.
Chodzi o znalezienie rozwiązania, które pozwoli spłacić zobowiązania bez niszczenia wartości wielokrotnie przewyższającej sam dług – wartości historycznej, społecznej, kulturowej i materialnej budowanej przez kilkanaście lat.
Pałac Gorzanów to nie tylko nieruchomość
Pałac w Gorzanowie jest jednym z najcenniejszych zabytków Ziemi Kłodzkiej. Jego znaczenie nie ogranicza się do architektury. Od lat Fundacja prowadzi w nim działalność kulturalną i edukacyjną. Organizowane są wydarzenia artystyczne, wystawy, festiwale, interdyscyplinarne projekty, rezydencje teatralne oraz liczne działania edukacyjne la dzieci i młodzieży.
Duża część działalność Fundacji jest nieodpłatną działalnością kulturotwórczą integrującą lokalną społeczność i zwiększającą dostęp do kultury dzieciom, młodzieży, seniorom i grupom zagrożonym wykluczeniem. (Teatr Polska) Fundacja od lat przywraca Pałacowi jego historyczną funkcję miejsca kultury, spotkania i życia społecznego.
Podczas katastrofalnej powodzi, która w 2024 roku dotknęła Ziemię Kłodzką, Pałac w Gorzanowie stał się miejscem pomocy mieszkańcom regionu. Zapewniano w nim schronienie osobom poszkodowanym przez powódź, a przez obiekt przewinęła się ogromna grupa wolontariuszy, strażaków i osób niosących pomoc. W pierwszym miesiącu po powodzi Fundacja przenocowała i nakarmiła ponad 2500 wolontariuszy i strażaków pomagających przy powodzi .
W chwili jednego z największych kryzysów w najnowszej historii regionu Pałac okazał się czymś więcej niż zabytkiem. Stał się elementem lokalnej infrastruktury społecznej i miejscem solidarności mieszkańców całej Ziemi Kłodzkiej. Takiej wartości nie da się ująć wyłącznie w operacie szacunkowym.
Wzywamy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Generalnego Konserwatora Zabytków do:
– pilnego objęcia sprawy Pałacu Gorzanów szczególnym zainteresowaniem ze względu na rangę zabytku;
– zwrócenia się o kompleksową opinię Narodowego Instytutu Dziedzictwa dotyczącą wartości historycznej, architektonicznej i konserwatorskiej zespołu;
– zbadania, czy obecna wycena właściwie uwzględnia charakter i aktualny stan zabytku oraz nakłady poniesione w ostatnich latach;
– podjęcia w granicach ustawowych kompetencji działań umożliwiających zachowanie ciągłości ochrony zabytku oraz jego publicznych funkcji kulturalnych i społecznych;
– podjęcia dialogu z Fundacją, władzami lokalnymi i innymi zainteresowanymi instytucjami w celu wypracowania rozwiązania zabezpieczającego przyszłość Pałacu.
Wzywamy Ministra Sprawiedliwości do:
– podjęcia, w granicach przysługujących Ministrowi kompetencji, działań zmierzających do wyjaśnienia zgłaszanych wątpliwości dotyczących przebiegu postępowania egzekucyjnego;
– zbadania, czy w postępowaniu dotyczącym obiektu o tak szczególnym znaczeniu dla dziedzictwa narodowego zachowano wszystkie wymagane standardy prawidłowości, proporcjonalności i rzetelności;
– podjęcia działań systemowych lub nadzorczych dostępnych Ministrowi, jeżeli analiza sprawy ujawni nieprawidłowości wymagające reakcji;
– zapewnienia, aby sprawa została rozpoznana z pełnym poszanowaniem niezależności sądu i obowiązujących procedur.
Chcemy przestrzegania prawa. Chcemy ochrony zabytku. I chcemy, aby Pałac Gorzanów nadal służył ludziom.
Podpisuję tę petycję w interesie publicznym – w obronie dziedzictwa kulturowego Ziemi Kłodzkiej oraz społecznej i kulturalnej funkcji Pałacu Gorzanów.
Inicjatywa Obywatelska Na Rzecz Ochrony Pałacu w Gorzanowie.