Poparcie projektu ustawy o przeciwdziałaniu wtórnej wiktymizacji ofiar przemocy

Zwłaszcza dziś, kiedy w gronie rodzinnym spędzamy czas, pamiętajmy o osobach, które potrzebują naszej pomocy. Poproś osoby dookoła Ciebie, by poparły petycję 🙏

Dziękuję za zaangażowanie w walkę o prawa dzieci i osób doświadczających przemocy domowej. Chciałbym jednak odnieść się do kilku kwestii poruszonych w petycji, aby zachować pełną zgodność z faktami i aktualnym stanem prawnym.

1. Czy Polska naprawdę jest jedynym krajem w Europie z takim prawem?
Mówisz, że „Polska jest jedynym krajem w Europie, gdzie takie prawo obowiązuje”. To jednak nie do końca prawda. W wielu krajach europejskich, w tym w Niemczech, Hiszpanii czy Wielkiej Brytanii, sądy również indywidualnie decydują o kontaktach dziecka z rodzicem w sytuacji przemocy domowej. W Hiszpanii niedawno zaostrzono przepisy, ale nadal są to decyzje podejmowane w toku postępowania sądowego, a nie automatyczne zakazy. Twój apel jest słuszny w kontekście potrzeby lepszej ochrony dzieci, ale argument o wyjątkowości Polski w tej kwestii jest niezgodny z faktami.

2. Czy polskie prawo wymusza kontakty z przemocowym rodzicem?
Nie jest prawdą, że polskie prawo zmusza dziecko do kontaktu z rodzicem, który stosował przemoc. Artykuł 113(2) Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewiduje, że sąd może ograniczyć lub całkowicie zakazać kontaktów, jeśli stanowią one zagrożenie dla dobra dziecka. W praktyce problemem bywa skuteczność ochrony dzieci i zbyt długie postępowania sądowe, ale formalnie prawo daje możliwość całkowitego zakazu kontaktów – nie jest tak, że kontakty są obowiązkowe w każdej sytuacji.

3. Czy automatyczny zakaz kontaktu byłby lepszym rozwiązaniem?
Mówisz, że w przypadku stwierdzenia przemocy domowej kontakty powinny być automatycznie zakazane, a dopiero w wyjątkowych przypadkach sąd mógłby je przywrócić. To rozwiązanie mogłoby wzmocnić ochronę dzieci, ale rodzi też poważne wątpliwości prawne:

Domniemanie niewinności – w niektórych przypadkach oskarżenia mogą być niesłuszne lub nieudowodnione przed sądem.
Prawo dziecka do kontaktu z obojgiem rodziców – konwencje międzynarodowe, np. Konwencja o Prawach Dziecka, wymagają, aby każda sprawa była oceniana indywidualnie, a nie przez automatyczne reguły.
Nie oznacza to, że nie warto walczyć o zmiany – być może należy wprowadzić bardziej rygorystyczne mechanizmy ochrony dzieci i szybsze procedury ograniczania praw rodzicielskich w przypadkach przemocy.

Podsumowanie
Petycja dotyczy bardzo ważnej kwestii, ale jej treść nie jest w pełni zgodna ze stanem faktycznym i prawnym. Polska nie jest jedynym krajem w Europie z takim systemem, a prawo nie zmusza dziecka do kontaktu z przemocowym rodzicem – decyzję podejmuje sąd. Możliwe jest jednak ulepszenie przepisów, aby lepiej chronić dzieci i sprawniej izolować sprawców przemocy.

Bartlomiej Brzozowski