Moratorium na centra danych w Polsce

Michałowice, dnia 6 listopada 2026r

Stowarzyszenie Aktywnych Sąsiadów SAS[1]

KRS: 0001053630

05-816 Michałowice

[email protected]

www.sas.info.pl                                                                                                                                                                   

Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Sejm RP, ul. Wiejska 4/6/8,

00-902 Warszawa
Komisja ds. Petycji

 My, niżej podpisani, wnosimy o ustawowe wprowadzenie moratorium, czyli czasowego zawieszenia rozpatrywania wszystkich wniosków o wydanie pozwoleń na budowę, a także innych decyzji administracyjnych i pozwoleń wymaganych do uzyskania pozwoleń na budowę dotyczących budowy i rozbudowy bardzo dużych centrów przetwarzania danych tj. o mocy urządzeń informatycznych powyżej 10 MW.

Moratorium ma służyć ustanowieniu kompleksowych zasad rozwoju sektora centrów przetwarzania danych w Polsce i przeprowadzeniu jawnej oceny jego wpływu na bezpieczeństwo energetyczne i wodne, środowisko oraz warunki życia mieszkańców gmin, na których terenie planowana jest budowa centrów przetwarzania danych oraz wszystkich gmin, które objęte są potencjalnym zasięgiem oddziaływania środowiskowego planowanych centrów przetwarzania danych.

Moratorium powinno obowiązywać przez oznaczony w ustawie okres, niezbędny do przeprowadzenia analiz i przygotowania regulacji, z harmonogramem prac i terminami publikacji ich wyników. Ustawa powinna określić warunki wcześniejszego zakończenia moratorium; jego przedłużenie powinno wymagać ustawy i odrębnego uzasadnienia.

Moratorium ma zastosowanie wyłącznie do wniosków złożonych po wejściu ustawy w życie. Postępowania już toczące się wymagają zastosowania odrębnych środków ochrony prawnej, które pozostają dostępne i są podejmowane.

Celem moratorium jest ochrona zdrowia i bezpieczeństwa mieszkańców oraz zapewnienie rozwoju infrastruktury cyfrowej w skali dostosowanej do dostępnych zasobów, z przejrzystym podziałem kosztów i skutecznym ograniczeniem zagrożeń.

Realizacja poniższych postulatów ograniczy konflikty społeczne, które towarzyszą aktualnie procedowanym inwestycjom[2].

Prosimy o udzielenie odpowiedzi na adres e-mailowy [email protected] w terminie miesiąca od dnia wpływu petycji (art. 63 Konstytucji RP, art. 10 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach).

Działania wymagane w okresie moratorium

Wnosimy o realizację następujących postulatów:

Jawność i udział społeczeństwa

1)    P1. inwentaryzację i zapewnienie jawności danych na temat istniejących, budowanych i planowanych centrów przetwarzania danych oraz ich zapotrzebowania na energię i wodę;

2)    P2. zapewnienie silniejszego i rzeczywistego udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji dotyczących lokowania centrów przetwarzania danych

3)    P3. prowadzenia prac legislacyjnych przy udziale przedstawicieli mieszkańców, organizacji społecznych i środowiskowych oraz niezależnych ekspertów, w tym z zakresu ochrony środowiska.

Przemyślana polityka rozwoju sektora

4)    P4. przyjęcie krajowej polityki rozwoju sektora centrów przetwarzania danych opartej na udokumentowanych potrzebach i dostępności zasobów;

5)    P5. ocenę skumulowanego wpływu różnych scenariuszy rozwoju sektora centrów przetwarzania danych na środowisko, sieci elektroenergetyczne, bezpieczeństwo wodne, realizację celów klimatycznych i gospodarkę, w tym miejsca pracy;

Energia

6 6                6)       P6. ustanowienie zasad finansowania infrastruktury systemu elektroenergetycznego na potrzeby sektora CD, aby chronić                                  mieszkańców przed kosztami jej rozbudowy;

7)    P7. wprowadzenie priorytetyzacji w przydzielaniu mocy przyłączeniowej do sieci elektroenergetycznej w sposób zabezpieczający dostęp do mocy przyłączeniowych dla mieszkalnictwa, transportu, usług publicznych i zakładów pracy o wysokim zatrudnieniu;

Lokalizacja i planowanie przestrzenne

8)    P8. ustanowienie minimalnych bezpiecznych odległości centrów danych od zabudowy mieszkaniowej, z uwzględnieniem skali inwestycji wyrażonej mocą urządzeń informatycznych, hałasu (w tym niskoczęstotliwościowego po uprzednim zdefiniowaniu w polskim prawie);

9)    P9. określenie odrębnej kategorii przeznaczenia terenu dla centrów przetwarzania danych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz jednoznaczne zasady kwalifikowania tych inwestycji według ich rzeczywistej funkcji, skali i oddziaływania na otoczenie;

10) P10. uniemożliwienie dopuszczenia w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego bardzo dużych centrów przetwarzania danych na podstawie ogólnego przeznaczenia terenu pod usługi, bez wyraźnego wskazania takiej funkcji w planie i oceny jej skutków dla terenów sąsiednich;

11) P11.  umożliwienie lokalizowania centrów przetwarzania danych wyłącznie na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uchwalonego w standardowej procedurze, a zatem nie w postępowaniu uproszczonym, nie jako Zintegrowany Plan Inwestycyjny (ZPI) i nie na podstawie decyzji o warunkach zabudowy;

Definicje i ocena oddziaływania na środowisko

12) P12. zdefiniowanie centrum przetwarzania danych w prawie oraz określenie jego typów, z uwzględnieniem zwiększającej się skali tych obiektów;

13) P13. wpisanie bardzo dużych centrów danych na listę przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, co spowoduje konieczność uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach;

14) P14. określanie zakresu inwestycji według mierzalnych kryteriów skali i oddziaływania, w szczególności mocy przyłączeniowej, mocy urządzeń informatycznych i zapotrzebowania na wodę, bez wymogu łącznego przekroczenia obu progów. Należy rozróżnić moc całego obiektu, moc urządzeń informatycznych i moc zasilania awaryjnego;

15) P15. łączne uwzględnianie funkcjonalnie lub technologicznie powiązanych budynków i etapów przedsięwzięć, zapobiegając obchodzeniu przepisów przez ich podział (tzw. salami slicing[3] - podział przedsięwzięcia na mniejsze etapy w celu obejścia progów prawnych).

Uzasadnienie

Dynamiczny rozwój centrów przetwarzania danych (CD) wymaga odpowiedzi na pytania:

1)    jakiej infrastruktury Polska rzeczywiście potrzebuje,

2)    komu będzie ona służyć[4] i

3)    kto poniesie koszty jej rozwoju?

Ogólne przepisy budowlane i środowiskowe nie zastępują kompleksowej polityki uwzględniającej łączne oddziaływanie sektora[5].

Dalsze prowadzenie inwestycji podczas przygotowywania regulacji może utrwalać konflikty lokalizacyjne i ograniczać możliwość skutecznej ochrony mieszkańców. Zakres i czas ograniczeń należy uzasadnić oceną zagrożeń oraz skuteczności mniej dolegliwych środków ochrony.

W dokumentach planistycznych inwestycji sektora powtarzają się te same problemy techniczne, m.in. ocena hałasu na granicy obowiązującej normy albo kwalifikowanie bardzo dużych centrów danych na terenach o przeznaczeniu ogólnym, bez odrębnej kategorii w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Konstytucyjne uzasadnienie postulowanej regulacji stanowią art. 68 ust. 1 Konstytucji RP (ochrona zdrowia obywateli) oraz art. 74 ust. 1 i 2, dotyczące bezpieczeństwa ekologicznego i obowiązku ochrony środowiska. Art. 22 dopuszcza ustawowe ograniczenie wolności działalności gospodarczej ze względu na ważny interes publiczny. Przy określaniu ograniczeń należy uwzględnić także art. 31 ust. 3, w szczególności wymóg konieczności i proporcjonalności oraz zakaz naruszania istoty praw i wolności.

Przy ograniczonej lokalnie dostępności wody, ograniczeniach sieci elektroenergetycznych oraz konieczności zwiększania udziału OZE w energetyce, rozbudowa sektora centrów przetwarzania danych bez takiej oceny i odpowiednich regulacji stwarza ryzyko:

1)    Obciążenia systemu energetycznego kosztem mieszkańców i innych branż, w tym ograniczenia dostępu do mocy przyłączeniowych dla mieszkalnictwa, transportu, usług publicznych i przedsiębiorstw, co miało już miejsce w innych krajach[6].

2)    Przerzucania kosztów rozbudowy infrastruktury elektroenergetycznej na społeczeństwo, bez przejrzystych zasad udziału inwestorów w jej finansowaniu[7].

3)    Zwiększenia presji na ograniczone zasoby wody[8][9] przy stosowaniu wodochłonnych technologii chłodzenia oraz zasilaniu CD elektrowniami z otwartymi systemami chłodzenia[10].

4)    Utrudnienia transformacji energetycznej[11], jeśli zapotrzebowanie CD na energię będzie pochłaniało przyrost produkcji OZE lub zwiększało wykorzystanie paliw kopalnych[12].

5)    Niedoszacowania skumulowanych oddziaływań, w szczególności hałasu, w tym niskoczęstotliwościowego, emisji z zasilania awaryjnego, zużycia zasobów oraz zagrożeń związanych z pożarem, magazynowaniem paliw i uwolnieniem substancji niebezpiecznych.

Jako argument za deregulacją sektora podaje się często suwerenność cyfrową naszego kraju. Jednak samo zlokalizowanie CD w Polsce nie gwarantuje zwiększenia suwerenności cyfrowej. Konieczna jest również ocena kontroli nad infrastrukturą, zależności od zagranicznych dostawców elementów infrastruktury i operatów CD oraz rzeczywistych korzyści dla krajowej gospodarki[13][14].

Stowarzyszenie Aktywnych Sąsiadów SAS reprezentowane przez:

Tomasz Ciechomski            Marta Tymoszuk       Aleksandra Dąbrowska

oraz niżej podpisani na załączonych kartach