W sprawie odstąpienia od działań polegających na przycinaniu drzew na terenie Plant im. Józefa Jakubowskiego w Tarnowie w celu ograniczenia możliwości zakładania gniazd przez ptaki oraz prowadzenia gospodarki drzewostanem zgodnie z przepisami ochrony przyrody

Do Prezydenta Miasta Tarnowa

Na podstawie ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach zwracamy się z apelem o odstąpienie od działań polegających na przycinaniu drzew na terenie Plant im. Józefa Jakubowskiego w Tarnowie, których celem miałoby być ograniczenie możliwości zakładania gniazd przez ptaki.

Jednocześnie wnosimy o prowadzenie wszelkich prac pielęgnacyjnych na tym terenie zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zasadami ochrony przyrody oraz aktualną wiedzą naukową.

Uzasadnienie

W związku z informacjami dotyczącymi planowanych przez Urząd Miasta Tarnowa na okres jesienny prac pielęgnacyjnych przy drzewach na terenie Plant Jakubowskiego w Tarnowie zwracamy się z apelem o odstąpienie od działań polegających na przycinaniu gałęzi lub ingerencji w korony drzew, których celem miałoby być ograniczenie możliwości bytowania, żerowania, odpoczynku oraz zakładania miejsc rozrodu przez ptaki.

Z niepokojem przyjmujemy informacje, że planowane prace mogą obejmować działania zmierzające do ograniczenia obecności ptaków poprzez zmianę struktury koron drzew. Pragniemy podkreślić, że popieramy wykonywanie niezbędnych zabiegów pielęgnacyjnych wynikających ze względów bezpieczeństwa mieszkańców, ochrony infrastruktury oraz rzeczywistego stanu zdrowotnego drzew. Sprzeciw budzą natomiast działania Urzędu Miasta, których celem byłoby pozbawienie ptaków naturalnych miejsc bytowania, schronienia, żerowania i rozrodu.

Podkreślamy, że nie kwestionujemy konieczności wykonywania zabiegów pielęgnacyjnych drzew, jeżeli są one uzasadnione:

• bezpieczeństwem mieszkańców,
• ochroną infrastruktury,
• rzeczywistym stanem zdrowotnym drzewa.

Takie działania należą do obowiązków zarządcy terenu.

Sprzeciw budzi natomiast możliwość wykonywania cięć drzew w celu uniemożliwienia ptakom "gniazdowania".

Taki cel pozostaje w sprzeczności z aktualnym kierunkiem ochrony przyrody w Polsce oraz z obowiązkiem zachowania bioróżnorodności.

Planty im. Józefa Jakubowskiego – szczególna wartość przyrodnicza i społeczną

Planty im. Józefa Jakubowskiego są jednym z ważnych terenów zieleni miejskiej Tarnowa. Stanowią nie tylko miejsce wypoczynku mieszkańców, ale również cenny ekosystem miejski.

Zadrzewienia parkowe pełnią wiele funkcji:

• łagodzą skutki miejskiej wyspy ciepła,
• poprawiają jakość powietrza,
• zatrzymują wodę opadową,
• tworzą miejsca odpoczynku,
• stanowią siedlisko licznych gatunków zwierząt.

Szczególnie cenne są drzewa starsze, których funkcji ekologicznych nie można zastąpić poprzez nowe nasadzenia. Dojrzałe drzewa tworzą skomplikowany ekosystem obejmujący miejsca gniazdowania, żerowania i schronienia wielu gatunków.

Planty im. Józefa Jakubowskiego posiadają dodatkową wartość – zostały uznane za powierzchniowy pomnik przyrody, co podkreśla ich wyjątkowe znaczenie przyrodnicze.

Obowiązki wynikające z prawa ochrony przyrody

Polska jest zobowiązana do przestrzegania Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dyrektywy Ptasiej).

Dyrektywa zobowiązuje państwa członkowskie do:

• ochrony dziko występujących ptaków,
• zachowania ich siedlisk,
• utrzymania populacji ptaków na poziomie odpowiadającym wymaganiom ekologicznym i naukowym.

Ochrona ptaków nie ogranicza się wyłącznie do ochrony pojedynczych osobników. Obejmuje również:

• miejsca rozrodu,
• gniazda,
• siedliska.

Polskie przepisy realizują te obowiązki poprzez ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz rozporządzenia dotyczące ochrony gatunkowej zwierząt.

Zgodnie z art. 52 ustawy o ochronie przyrody możliwe jest ustanowienie zakazów dotyczących m.in.:

• niszczenia siedlisk,
• niszczenia ostoi,
• niszczenia miejsc rozrodu,
• niszczenia lub usuwania gniazd.

Szczegółowe zakazy określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt.

Stanowisko Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska

Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska wskazuje, że przed rozpoczęciem prac przy drzewach należy ustalić, czy na danym terenie nie występują gatunki chronione.

W przypadku wątpliwości konieczna jest ocena przyrodnicza wykonana przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje.

GDOŚ podkreśla również, że ochrona miejsc rozrodu i siedlisk gatunków chronionych obowiązuje niezależnie od terminu wykonywania prac.

Oznacza to, że nie można traktować drzew wyłącznie jako elementu infrastruktury technicznej – są one również elementem środowiska przyrodniczego.

Gawron – gatunek wymagający ochrony, a nie eliminacji

Szczególnego znaczenia nabiera kwestia gawrona (Corvus frugilegus).

Gatunek ten często zakłada kolonie lęgowe właśnie w:

• parkach miejskich,
• starych alejach,
• cmentarzach,
• terenach zieleni publicznej.

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Rzeszowie, analizując problem konfliktów między mieszkańcami a gawronami, nie ograniczyła się do działań polegających na usuwaniu ptaków lub likwidacji miejsc lęgowych.

RDOŚ Rzeszów zlecił wykonanie specjalistycznej ekspertyzy dotyczącej:

• stanu populacji gawrona,
• trendów liczebności,
• wpływu działań płoszących,
• metod alternatywnych ograniczania konfliktów.

W materiałach RDOŚ wskazano, że:

• ogólnokrajowy trend populacji gawrona jest spadkowy,
• gatunek ten gniazduje w starodrzewach parkowych,
• należy szukać rozwiązań ograniczających konflikty bez doprowadzania do zaniku populacji.

RDOŚ podkreśla również, że gawron jest gatunkiem pożytecznym, ponieważ w okresie letnim żywi się dużą ilością owadów i ich larw, w tym organizmów mogących powodować szkody w środowisku.

Kryzys populacji ptaków wymaga ochrony siedlisk

Współczesna ochrona przyrody zmierza do zachowania miejsc, które umożliwiają ptakom rozmnażanie.

Parki miejskie i stare drzewa stają się coraz ważniejszymi ostojami przyrodniczymi z powodu:

• zaniku zadrzewień śródpolnych,
• intensywnej urbanizacji,
• ograniczania naturalnych siedlisk.

Dlatego działania samorządów powinny prowadzić do ochrony wartościowych terenów zieleni, a nie do ograniczania ich funkcji przyrodniczych.

Wnioski

Wnosimy o:

1. odstąpienie od wykonywania cięć drzew na Plantach im. Józefa Jakubowskiego, których celem byłoby uniemożliwienie ptakom zakładania gniazd;
2. wykonywanie prac pielęgnacyjnych wyłącznie w zakresie wynikającym z bezpieczeństwa mieszkańców oraz rzeczywistego stanu zdrowotnego drzew;
3. przeprowadzenie przed rozpoczęciem prac szczegółowej kontroli przyrodniczej pod kątem występowania miejsc rozrodu i siedlisk gatunków chronionych;
4. przedstawienie mieszkańcom:
   • zakresu planowanych prac,
   • uzasadnienia przyrodniczego,
   • wykazu drzew objętych zabiegami;
5. opracowanie miejskich standardów prowadzenia prac przy drzewach z uwzględnieniem ochrony ptaków;
6. konsultowanie działań dotyczących cennych terenów zieleni z ekspertami przyrodniczymi oraz organizacjami zajmującymi się ochroną przyrody.
7. Podjęcie przez Miasto Tarnów działań edukacyjnych i informacyjnych dotyczących znaczenia ptaków w ekosystemie miejskim, w szczególności poprzez promowanie wiedzy o roli gawronów i innych gatunków ptaków, ich znaczeniu przyrodniczym oraz sposobach ograniczania ewentualnych uciążliwości w sposób zgodny z zasadami ochrony przyrody.

Podsumowanie

Miasto XXI wieku powinno szukać rozwiązań pozwalających współistnieć mieszkańcom i przyrodzie.

Ptaki nie są problemem, który należy rozwiązywać poprzez pozbawianie ich miejsc rozrodu. Są elementem zdrowego ekosystemu miejskiego oraz częścią dziedzictwa przyrodniczego miasta.

Planty im. Józefa Jakubowskiego powinny być przykładem odpowiedzialnego zarządzania zielenią – miejsca, gdzie bezpieczeństwo mieszkańców jest godzone z ochroną przyrody i zachowaniem wartościowych, wieloletnich drzew.

Z poważaniem,

Ireneusz Cichy