kategoryczny sprzeciw wobec planów poprowadzenia Zachodniej Kolejowej Obwodnicy Szczecina przez teren Gminy Dobra

PETYCJA MIESZKAŃCÓW GMINY DOBRA SZCZECIŃSKA

kategoryczny sprzeciw wobec planów poprowadzenia Zachodniej Kolejowej Obwodnicy Szczecina przez teren Gminy Dobra

Adresaci:

·      Wojewoda Zachodniopomorski Adam Rudawski

·      Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego Olgierd Geblewicz

·      Starosta Policki Shivan Fate

·      Minister Infrastruktury Dariusz Klimczak

·      Minister Obrony Narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz

·      PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Prezes Zarządu Piotr Wyborski

·      Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Szczecinie Sylwia Jurzyk-Nordlöw

·      Wójt Gminy Dobra Magdalena Zagrodzka  

STANOWISKO MIESZKAŃCÓW – KATEGORYCZNY SPRZECIW

My, mieszkańcy miejscowości: ●Bezrzecze  ● Buk  ●Dobra  ●Dołuje  ●Grzepnica  ●Kościno  ●Łęgi  ●Mierzyn  ●Płochocin  ●Redlica  ●Rzędziny ●Skarbimierzyce  ●Sławoszewo  ●Stolec  ●Wąwelnica  ●Wołczkowo  ●Lubieszyn w Gminie Dobra, woj. Zachodniopomorskie, działając w trosce o bezpieczeństwo nasze i naszych rodzin, ochronę środowiska naturalnego oraz ład przestrzenny gminy, wyrażamy jednoznaczny, stanowczy i kategoryczny sprzeciw wobec planów poprowadzenia Zachodniej Kolejowej Obwodnicy Szczecina (ZKOS) przez teren Gminy Dobra, niezależnie od wariantu trasy. Niniejsza petycja nie jest wnioskiem ani prośbą o zmianę przebiegu inwestycji, lecz formalnym i jednoznacznym sprzeciwem społeczności lokalnej wobec realizacji tej inwestycji na naszym terenie.  

1. GMINA DOBRA JAKO OBSZAR ŚCIŚLE MIESZKANIOWY

Gmina Dobra jest gminą o charakterze ściśle mieszkaniowym, podmiejskim i rezydencjalnym, bez terenów przeznaczonych pod ciężką infrastrukturę transportową. Obowiązujące dokumenty planistyczne jednoznacznie wskazują przeznaczenie tych terenów pod:

·       zabudowę jednorodzinną,

·       funkcje mieszkaniowe i rekreacyjne,

·       tereny zielone i przyrodnicze.

Poprowadzenie przez gminę linii kolejowej o charakterze towarowym oznacza rażące naruszenie ładu przestrzennego, interesu społecznego mieszkańców oraz zasad zrównoważonego rozwoju. Przebieg linii kolejowej towarowej przez zamieszkane tereny jest całkowicie nieakceptowalny. Wysoka gęstość zaludnienia, stały wzrost liczby mieszkańców oraz charakter osadnictwa wykluczają prowadzenie transportu kolejowego towarowego w tych obszarach ze względu na zagrożenie bezpieczeństwa, hałas i znaczną uciążliwość dla życia codziennego mieszkańców. Budowa linii kolejowej towarowej w gminie Dobra jest sprzeczna z jej rozwojem i potrzebami lokalnej społeczności. Gmina Dobra rozwija się niezwykle dynamicznie. W 2002 roku liczyła 9 222 mieszkańców, a w 2024 roku liczba mieszkańców osiągnęła ponad 30 000 osób, co stanowi ponad trzykrotny wzrost w ciągu 22 lat. Jest to gmina gęsto zaludniona, z intensywnie zabudowanymi miejscowościami, licznymi szkołami, przedszkolami oraz infrastrukturą drogową obsługującą codzienne życie mieszkańców.  

2. ZAGROŻENIE DLA OBSZARÓW CHRONIONYCH I NATURA 2000

Gmina Dobra obejmuje i bezpośrednio sąsiaduje z obszarami o najwyższej wartości przyrodniczej, w tym:

·       obszarami Natura 2000,

·       rezerwatem przyrody Świdwie,

·       korytarzami ekologicznymi Puszczy Wkrzańskiej,

·       użytkami ekologicznymi oraz terenami wodno-błotnymi.

Poprowadzenie linii kolejowej przez ten obszar oznacza:

·       fragmentację siedlisk przyrodniczych,

·       zakłócenie naturalnych szlaków migracji zwierząt,

·       trwałą degradację środowiska,

·       naruszenie zobowiązań Polski wynikających z prawa Unii Europejskiej w zakresie ochrony przyrody.

Przewóz towarów niebezpiecznych obejmujących m.in. substancje toksyczne, łatwopalne, żrące i niebezpieczne dla środowiska takich ładunków przez obszary cenne przyrodniczo oraz zamieszkałe niesie realne ryzyko poważnych awarii, wycieków i skażeń, których skutki mogą mieć charakter długotrwały i nieodwracalny. Duża część terenów przyrodniczo chronionych w Gminie Dobra to stawy, rozlewiska oraz obszary wodno-błotne. Są to tereny o najwyższej w skali kraju wrażliwości na skażenie wód powierzchniowych i gruntowych. W przypadku zdarzenia kolejowego z udziałem materiałów ADR nawet niewielki wyciek substancji niebezpiecznych może doprowadzić do skażenia wód, śmierci organizmów wodnych, zniszczenia siedlisk oraz zagrożenia dla ujęć wody pitnej. Z tego względu transport, w tym kolejowy transport materiałów niebezpiecznych, powinien omijać takie obszary. Należy również podkreślić, że skutki ewentualnych wypadków z udziałem ADR obejmują nie tylko środowisko naturalne, lecz także bezpośrednie zagrożenie zdrowia i życia mieszkańców, konieczność ewakuacji ludności oraz długotrwałe ograniczenia w użytkowaniu terenów mieszkaniowych i rolnych. Nasza gmina jest już znacząco poszkodowana w związku z projektowaną Zachodnią Obwodnicą Szczecina (ZOS). Wiele terenów ulega degradacji, liczne osoby są wywłaszczane, a poziom hałasu oraz emisja substancji szkodliwych do powietrza ulegną znacznemu zwiększeniu. Skumulowanie oddziaływań w postaci infrastruktury drogowej oraz linii kolejowej, w tym transportu materiałów niebezpiecznych ADR, doprowadzi do dalszego pogorszenia jakości życia mieszkańców i nasilenia negatywnego wpływu na zdrowie ludzi oraz środowisko.  

3. FAKTYCZNY CHARAKTER INWESTYCJI – LINIA BIZNESOWA, NIE PUBLICZNA

Wbrew przekazom medialnym oraz publicznym deklaracjom przedstawicieli PKP PLK S.A. i Starostwa Powiatowego, Zachodnia Kolejowa Obwodnica Szczecina nie stanowi inwestycji realizowanej w interesie mieszkańców Gminy Dobra, nie spełnia definicji transportu publicznego oraz nie przyczynia się do poprawy lokalnej mobilności. 

Gmina Dobra nie będzie beneficjentem tej inwestycji a jedynie stroną ponoszącą wysokie koszty społeczne i środowiskowe.

Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, transport kolejowy o charakterze publicznym powinien służyć zaspokajaniu potrzeb przewozowych ludności. Przedmiotowa inwestycja nie przewiduje uruchomienia regularnych przewozów pasażerskich, nie zakłada budowy przystanków ani infrastruktury umożliwiającej dostęp do kolei dla mieszkańców, co jednoznacznie wskazuje, iż nie realizuje ona celu transportu publicznego w rozumieniu przepisów prawa. Zachodnia Kolejowa Obwodnica Szczecina ma charakter przedsięwzięcia stricte logistycznego i biznesowego, projektowanego przede wszystkim na potrzeby transportu towarowego. Jako linia obwodowa wprowadzi ona intensywny ruch pociągów towarowych, w tym składów przewożących towary niebezpieczne (ADR), takie jak benzen, amoniak czy chlor.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, organy administracji publicznej są zobowiązane do kierowania się zasadą przezorności oraz zapobiegania negatywnym oddziaływaniom na środowisko. Planowanie transportu materiałów niebezpiecznych przez obszary zamieszkałe pozostaje w sprzeczności z tą zasadą. Inwestycja została zaplanowana w celu obsługi dużych zakładów przemysłowych i chemicznych, w tym Grupy Azoty oraz kompleksu Polimery Police, a także portów morskich i przemysłu ciężkiego. Tym samym głównymi beneficjentami przedsięwzięcia są podmioty gospodarcze, natomiast lokalna społeczność ponosi ciężar negatywnych oddziaływań, co narusza zasadę zrównoważonego rozwoju, wyrażoną w art. 5 Konstytucji RP oraz art. 3 pkt 50 Prawa ochrony środowiska.

Należy również podkreślić, że planowany charakter ruchu towarowego, w tym możliwość kursowania ciężkich składów towarowych w porze dziennej, w praktyce wyklucza prowadzenie regularnego transportu pasażerskiego oraz funkcjonowanie Szczecińskiej Kolei Metropolitalnej. Jest to sprzeczne z deklarowanym publicznym charakterem inwestycji oraz z celami polityki transportowej Unii Europejskiej określonymi w Białej Księdze Transportu UE, zakładającymi rozwój zrównoważonego i niskoemisyjnego transportu publicznego. Realizacja inwestycji generuje znaczące oddziaływania na środowisko, w tym wzrost hałasu, drgań oraz emisji zanieczyszczeń. Zgodnie z art. 144 Prawa ochrony środowiska, eksploatacja instalacji nie może powodować przekroczenia standardów jakości środowiska poza terenem, do którego prowadzący instalację posiada tytuł prawny. Intensywny ruch towarowy, w szczególności z udziałem pociągów przewożących materiały niebezpieczne, stwarza wysokie ryzyko naruszenia tych standardów.

Ponadto przewóz substancji niebezpiecznych przez tereny zamieszkałe pozostaje w sprzeczności z art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który ustanawia zasadę prewencji a także z dyrektywą 2012/18/UE (tzw. dyrektywa Seveso III), której celem jest zapobieganie poważnym awariom z udziałem substancji niebezpiecznych oraz ograniczanie ich skutków dla zdrowia ludzi i środowiska. W konsekwencji realizacja Zachodniej Kolejowej Obwodnicy Szczecina odbywa się kosztem mieszkańców Gminy Dobra, ich zdrowia, bezpieczeństwa oraz prawa do życia w środowisku spełniającym wymogi ochrony prawnej. Inwestycja ta narusza podstawowe zasady prawa krajowego i unijnego w zakresie ochrony środowiska, bezpieczeństwa publicznego oraz zrównoważonego rozwoju, realizując w praktyce interesy podmiotów gospodarczych kosztem społeczności lokalnej.

4. TRANSPORT TOWARÓW NIEBEZPIECZNYCH I TOKSYCZNYCH – REALNE ZAGROŻENIE

Planowana linia kolejowa przeznaczona jest do obsługi intensywnego ruchu pociągów towarowych, w tym składów przewożących substancje chemiczne, materiały toksyczne oraz inne ładunki potencjalnie niebezpieczne w rozumieniu przepisów dotyczących przewozu towarów niebezpiecznych (ADR/RID). Przewóz tego rodzaju ładunków przez obszary zwartej zabudowy mieszkaniowej stanowi bezpośrednie i realne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, zarówno w warunkach normalnej eksploatacji infrastruktury kolejowej, jak i w przypadku zdarzeń nadzwyczajnych, takich jak awarie, wykolejenia, pożary czy skażenia środowiska. Zgodnie z art. 6 ust. 1 oraz art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, organy administracji publicznej są zobowiązane do zapobiegania negatywnym oddziaływaniom na środowisko oraz do ograniczania ryzyka wystąpienia szkód w środowisku już na etapie planowania przedsięwzięć. Tymczasem lokalizacja transportu towarów niebezpiecznych na terenach zamieszkałych pozostaje w sprzeczności z zasadą przezorności i prewencji. Towary przewożone w ramach transportu ADR niosą ze sobą ryzyko wystąpienia poważnych zagrożeń, w szczególności: rozległych pożarów i eksplozji, emisji toksycznych gazów i skażenia powietrza, zanieczyszczenia gleby oraz wód powierzchniowych i podziemnych, zatruć chemicznych i biologicznych ludzi oraz organizmów żywych. Zdarzenia z udziałem tego typu substancji mogą prowadzić do katastrofalnych skutków, nawet w przypadku pojedynczej awarii, co pozostaje w sprzeczności z art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, ustanawiającym zasadę prewencji oraz obowiązek zapobiegania szkodom w środowisku u źródła. Neutralizacja skażeń powstałych w wyniku wypadków z udziałem materiałów niebezpiecznych może trwać miesiącami lub latami i wiązać się z nieodwracalnymi stratami dla środowiska przyrodniczego oraz zdrowia ludzi, co należy rozpatrywać w kontekście art. 3 pkt 50 Prawa ochrony środowiska, definiującego zasadę zrównoważonego rozwoju. Szczególnie narażone na skutki ewentualnych awarii są obszary zwartej zabudowy mieszkaniowej oraz tereny o wysokiej wartości przyrodniczej, w tym obszary chronione, użytki ekologiczne i obszary wodno-błotne. W przypadku wycieku substancji niebezpiecznych lub pożaru pociągu towarowego przewożącego ładunki ADR nieunikniona byłaby konieczność ewakuacji mieszkańców oraz długotrwałe wyłączenie znacznych obszarów z użytkowania. Należy również wskazać na brak kompleksowych przepisów ustawowych regulujących system ratownictwa kolejowego w Polsce oraz ograniczone zdolności operacyjne służb ratowniczych w zakresie reagowania na zdarzenia z udziałem transportu kolejowego towarów niebezpiecznych. W konsekwencji reakcja służb w przypadku poważnej awarii może być opóźniona lub niewystarczająca, co dodatkowo potęguje skalę potencjalnych skutków. Ponadto w kontekście rosnącego zagrożenia o charakterze terrorystycznym należy wskazać, iż transporty materiałów niebezpiecznych stanowią szczególnie wrażliwy i łatwy cel potencjalnych działań sabotażowych. Atak na skład kolejowy przewożący ładunki ADR, zwłaszcza na obszarze zamieszkałym, mógłby doprowadzić do masowej katastrofy ekologicznej i społecznej, czego ryzyko – zgodnie z zasadą przezorności – powinno skutkować rezygnacją z lokalizowania tego typu transportu na terenach zabudowanych.  

5. DEZINFORMACJA DOTYCZĄCA SKM I LICZBY WARIANTÓW TRAS

Zdecydowanie sprzeciwiamy się dezinformacji pojawiającej się w przestrzeni publicznej, polegającej na:

a) sugestiach o rzekomym powstaniu SKM Rozpowszechniane informacje, jakoby Zachodnia Kolejowa Obwodnica Szczecina miała służyć jednocześnie: - Szczecińskiej Kolei Metropolitalnej (SKM), - oraz intensywnemu transportowi towarowemu, są nieprawdziwe i wprowadzają opinię publiczną w błąd. Ruch ciężkich składów towarowych, w tym z materiałami niebezpiecznymi:  - technicznie wyklucza regularny i bezpieczny ruch pasażerski, - wyklucza wysoką częstotliwość połączeń SKM,  - wyklucza standardy bezpieczeństwa i komfortu transportu publicznego. W Polsce linia kolejowa dedykowana towarom (np. linie magistralne PKP PLK: CMK, niektóre boczne linie towarowe) nie obsługuje regularnego ruchu pasażerskiego. Czasem dopuszcza się ruch pasażerski okazjonalny lub turystyczny, ale nie systematyczny np. SKM. Ponadto jeżeli inwestor chciałby wpuścić SKM na linię towarową, konieczne będą:

·       Dodatkowy tor pasażerski w newralgicznych odcinkach.

·       Modernizacja systemów sygnalizacji.

·       Budowa peronów i infrastruktury dla pasażerów.

W aktualnie prowadzonych analizach PKP PLK rozważa tylko transport towarowy a to oznacza wykluczenie inwestycji związanych z przystosowaniem infrastruktury do transportu pasażerskiego. Realizowanie dwóch tak kosztownych inwestycji w róznycm czasie jest nieuzasadnione biznesowo i byłoby marnotrawstwem środków m.in. środków publicznych. Szczecińska Kolej Metropolitalna na odcinku Szczecin–Police stoi w strukturalnym konflikcie z ruchem towarowym obsługującym Zakłady Chemiczne Police. Konflikt ten dotyczy przepustowości, bezpieczeństwa oraz niezawodności systemu transportu publicznego i jest powszechnie uznawany w europejskiej praktyce planistycznej za przesłankę do rozdziału ruchu pasażerskiego i towarowego.

Zatem informacje o możliwym powstaniu takiej opcji w terminie późniejszym jest tylko i wyłącznie daleko posuniętą dezinformacją a łączenie SKM z linią towarową jest fikcją komunikacyjną, służącą jedynie legitymizowaniu inwestycji w oczach opinii publicznej.  

b) informacjach o „9 wariantach tras” Warianty przebiegu trasy – aż 9!, o których informuje PKP: - nie zostały rzetelnie przedstawione mieszkańcom, - nie były przedmiotem realnych konsultacji społecznych, - w praktyce sprowadzają się do przebiegu przez istniejące zabudowania mieszkalne. Liczba wariantów nie zmienia faktu zasadniczego: każdy przebieg przez Gminę Dobra jest nieakceptowalny.  

6. PODSTAWY PRAWNE SPRZECIWU

Niniejszy sprzeciw mieszkańców Gminy Dobra Szczecińska znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa krajowego oraz międzynarodowego, w szczególności:

a) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

·       art. 5 Konstytucji RP – Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju. Realizacja inwestycji kosztem obszarów mieszkaniowych i chronionych przyrodniczo narusza tę zasadę.

·       art. 68 ust. 4 Konstytucji RP – władze publiczne są zobowiązane do zapobiegania negatywnym skutkom degradacji środowiska dla zdrowia ludzi.

·       art. 74 ust. 1 i 2 Konstytucji RP – władze publiczne prowadzą politykę zapewniającą bezpieczeństwo ekologiczne współczesnym i przyszłym pokoleniom oraz są zobowiązane do ochrony środowiska.

·       art. 31 ust. 3 Konstytucji RP – ograniczenia praw i wolności obywateli (w tym prawa do spokojnego korzystania z własności) mogą być wprowadzane wyłącznie wtedy, gdy są konieczne i proporcjonalne. Inwestycja ZKOS nie spełnia kryterium proporcjonalności.

b) Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2001 nr 62 poz. 627 z późn. zm.)

·       art. 6 – zasada przezorności: każdy, kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest zobowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu.

·       art. 72 – obowiązek uwzględniania ochrony środowiska i zdrowia ludzi w planowaniu i realizacji inwestycji.

c) Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tzw. ustawa OOŚ)

·       obowiązek przeprowadzenia rzetelnej i rzeczywistej oceny oddziaływania na środowisko,

·       obowiązek zapewnienia realnego udziału społeczeństwa, a nie pozornego informowania po fakcie.

d) Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

·       inwestycja liniowa o charakterze towarowym jest sprzeczna z funkcją mieszkaniową terenów Gminy Dobra,

·       narusza zasadę ochrony ładu przestrzennego i interesu publicznego mieszkańców. e) Prawo Unii Europejskiej

·       Dyrektywa Siedliskowa 92/43/EWG oraz Dyrektywa Ptasia 2009/147/WE – zakaz pogarszania stanu siedlisk i obszarów Natura 2000,

·       art. 6 ust. 3 Dyrektywy Siedliskowej – inwestycje mogą być realizowane wyłącznie wtedy, gdy nie wywierają znaczącego negatywnego wpływu na obszary chronione.

f) Konwencja z Aarhus

·       prawo społeczeństwa do informacji,

·       prawo do udziału w podejmowaniu decyzji dotyczących środowiska,

·       prawo do skutecznej ochrony interesu społecznego.  

7. JEDNOZNACZNE ŻĄDANIE Jako mieszkańcy Gminy Dobra żądamy:

1.    Natychmiastowego wykluczenia Gminy Dobra z jakichkolwiek wariantów przebiegu Zachodniej Kolejowej Obwodnicy Szczecina.

2.    Zaprzestania publicznej dezinformacji dotyczącej rzekomych korzyści dla mieszkańców, w tym fałszywego łączenia inwestycji z SKM.

3.    Poszanowania konstytucyjnej zasady ochrony zdrowia, życia, własności i środowiska.  

8. ZAŁĄCZNIKI

1.    Uchwały Rady Gminy Dobra Szczecińska wyrażające sprzeciw wobec planowanego przebiegu Zachodniej Kolejowej Obwodnicy Szczecina.

2.    Lista podpisów.  

Kontakt w sprawie petycji: Inicjatywa Mieszkańców Gminy Dobra Nie dla toksycznego pociągu przez Gminę Dobra Danuta Misztal e-mail: danuta.misztal@vp.pl Gmina Dobra, województwo zachodniopomorskie, marzec 2026 r.                                                                    

Danuta Misztal    Skontaktuj się z autorem petycji