List otwarty do Pani Minister Zdrowia w sprawie środowiskowej opieki psychiatrycznej i Centrów Zdrowia Psychicznego

List otwarty do Pani Minister Zdrowia w sprawie środowiskowej opieki psychiatrycznej i Centrów Zdrowia Psychicznego

Szanowna Pani Minister,  

zwracamy się do Pani jako pacjenci, specjaliści ochrony zdrowia psychicznego, Asystenci zdrowienia, organizacje społeczne działające na rzecz wsparcia systemu ochrony zdrowia psychicznego – osoby na co dzień zaangażowane w system opieki psychiatrycznej w Polsce – głęboko zaniepokojeni obecną sytuacją środowiskowej opieki psychiatrycznej oraz przyszłością Centrów Zdrowia Psychicznego (CZP).  

W ostatnich miesiącach w przestrzeni publicznej pojawiają się informacje wskazujące na niepewność co do dalszego funkcjonowania modelu opartego na opiece środowiskowej, w tym na możliwe ograniczenia finansowania, zmiany organizacyjne oraz brak jasnej, długofalowej strategii rozwoju CZP.

Pojawiają się również sygnały o rozważaniach dotyczących odejścia od modelu finansowania opartego na ryczałcie na rzecz rozliczeń typu fee-for-service.  

Doniesienia te budzą uzasadniony lęk zarówno wśród osób korzystających z pomocy, jak i tych, którzy tę pomoc świadczą.

Czujemy się zobowiązani podkreślić, że Centra Zdrowia Psychicznego stanowią jedną z najważniejszych i najbardziej potrzebnych reform systemu ochrony zdrowia w Polsce ostatnich lat.  

Model środowiskowy:  

·         zapewnia szybszy i łatwiejszy dostęp do pomocy,  

·         skraca czas oczekiwania na wsparcie,  

·         zmniejsza liczbę hospitalizacji i ich długość,  

·         pozwala leczyć pacjenta w jego naturalnym środowisku,  

·         wspiera proces zdrowienia w sposób kompleksowy i godnościowy.  

Dla wielu osób CZP są pierwszym miejscem, w którym otrzymały one realną, skoordynowaną pomoc – bez stygmatyzacji, bez wielomiesięcznego oczekiwania, bez konieczności poruszania się w rozproszonym systemie.  

Z perspektywy specjalistów model ten umożliwia skuteczniejszą pracę terapeutyczną, lepszą współpracę interdyscyplinarną oraz realne dostosowanie wsparcia do potrzeb pacjenta. Z kolei rola Asystentów zdrowienia – osób z doświadczeniem kryzysu psychicznego – stanowi nieoceniony element budowania relacji, zaufania i nadziei dla pacjentów.  

Jednocześnie chcemy wyraźnie podkreślić, że skuteczność Centrów Zdrowia Psychicznego jest nierozerwalnie związana z modelem finansowania opartym na ryczałcie.  

Model ryczałtowy:  

·         umożliwia koncentrację na procesie zdrowienia pacjenta, a nie na liczbie wykonanych świadczeń,  

·         pozwala na realizację działań kluczowych terapeutycznie, choć trudnych do ujęcia w formie pojedynczej procedury (wizyty środowiskowe, praca z rodziną, interwencje kryzysowe, współpraca zespołu),  

·         wspiera ciągłość opieki i odpowiedzialność za pacjenta w czasie,  

·         sprzyja współpracy interdyscyplinarnej,  

·         umożliwia objęcie pomocą także pacjentów wymagających intensywnego i długofalowego wsparcia.  

Wprowadzenie modelu fee-for-service w miejsce ryczałtu niesie ze sobą poważne ryzyka dla funkcjonowania opieki psychiatrycznej, w szczególności:  

·         przesunięcie akcentu z jakości i efektów leczenia na liczbę realizowanych świadczeń,  

·         ograniczenie rozwoju opieki środowiskowej i działań profilaktycznych,  

·         osłabienie pracy zespołowej i fragmentaryzację opieki,  

·         zmniejszenie dostępności dla pacjentów w najtrudniejszej sytuacji,  

·         niedostosowanie systemu do specyfiki leczenia psychiatrycznego, które jest procesem wymagającym ciągłości i relacji.  

W obliczu obecnej sytuacji apelujemy o:  

·         jednoznaczne potwierdzenie kontynuacji i rozwoju modelu Centrów Zdrowia Psychicznego jako fundamentu systemu opieki psychiatrycznej w Polsce,  

·         utrzymanie modelu finansowania opartego na ryczałcie jako warunku skuteczności opieki środowiskowej,  

·         zapewnienie stabilnego i adekwatnego finansowania CZP, umożliwiającego ich realne funkcjonowanie i dalszy rozwój,  

·         utrzymanie i wzmocnienie modelu środowiskowego, opartego na dostępności, ciągłości opieki i pracy zespołów interdyscyplinarnych,  

·         uwzględnienie głosu pacjentów, specjalistów i Asystentów zdrowienia w procesie podejmowania decyzji dotyczących przyszłości systemu, 

·         transparentną komunikację dotyczącą planowanych zmian – tak, aby ograniczyć niepewność i destabilizację wśród osób korzystających z systemu.  

Podkreślamy, że ewentualne osłabienie lub demontaż modelu środowiskowego, w tym odejście od finansowania ryczałtowego, oznaczałyby krok wstecz – powrót do systemu opartego głównie na hospitalizacji, mniej dostępnego, bardziej kosztownego i mniej skutecznego z perspektywy zdrowienia pacjentów.  

Zdrowie psychiczne nie jest obszarem, w którym można pozwolić na brak ciągłości, eksperymenty bez zabezpieczeń czy decyzje podejmowane bez dialogu ze środowiskiem.  

To system, od którego zależy życie, bezpieczeństwo i godność setek tysięcy osób w Polsce.  

Dlatego apelujemy do Pani Minister o odpowiedzialne decyzje, oparte na dowodach, doświadczeniu praktyków oraz realnych potrzebach pacjentów.  

Jesteśmy otwarci na wszelkie rozmowy w duchu otwartego dialogu.  

Z wyrazami szacunku,   Pacjenci, specjaliści ochrony zdrowia psychicznego oraz Asystenci zdrowienia (sygnatariusze petycji online)    

Aleksandra Marciniak Fundacja "W drodze PoMoc"    Skontaktuj się z autorem petycji