List otwarty środowiska literackiego w sprawie Muzeum Literatury w Warszawie

Warszawa, 12 marca 2026

Szanowna Pani
Marta Cienkowska
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Szanowny Pan
Adam Struzik
Marszałek Województwa Mazowieckiego

Szanowny Pan
Wiesław Raboszuk
Wicemarszałek Województwa Mazowieckiego

Do wiadomości:
Szanowny Pan
Donald Tusk
Prezes Rady Ministrów

List otwarty środowiska literackiego w sprawie Muzeum Literatury w Warszawie

My, niżej podpisani uczestnicy życia literackiego i kulturalnego w Polsce, stanowczo protestujemy przeciwko temu, co od kilkunastu miesięcy dzieje się wokół Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie.

Z rosnącym niepokojem obserwowaliśmy sposób, w jaki władze samorządowe województwa mazowieckiego ingerowały w obsadę stanowiska dyrektora tej ważnej dla polskiej kultury instytucji. Jako osoby poczuwające się do odpowiedzialności za kształt życia literackiego i kulturalnego, a także troszczące się o jego poziom, nie możemy milczeć wobec praktyk, które prowadzą do głębokiego rozłamu pomiędzy twórcami, pracownikami instytucji kultury a podmiotami decydującymi o ich przyszłości. Wyrażamy zdecydowany sprzeciw wobec działań godzących w zaufanie, transparentność i elementarne zasady rzetelnego zarządzania kulturą. Z wielkim niepokojem przyjęliśmy fakt, że stanowisko dyrektorskie powierzono osobie pozbawionej elementarnych kompetencji literaturoznawczych, a do tego wyłonionej w trybie, który narusza zarówno reguły prawne, jak i podstawowe normy uczciwości. Pominięcie kompetencji merytorycznych na rzecz decyzji o charakterze politycznym przywołuje najgorsze skojarzenia z praktykami, które miały już nigdy nie powrócić do życia publicznego. Domagamy się poszanowania zasad prawa oraz uczciwego dialogu ze środowiskiem literackim. Muzeum Literatury jest dobrem wspólnym, a nie własnością ugrupowań i partii politycznych.

Roczne rządy na stanowisku pełniącej obowiązki dyrektora Beaty Michalec – która pierwszy konkurs przegrała, a mimo to Zarząd Województwa Mazowieckiego powierzył jej kierowanie Muzeum Literatury – dobitnie pokazały, że była to decyzja błędna, szkodliwa i nieodpowiedzialna. Sąd ten został wyrażony zarówno w licznych publikacjach medialnych, jak i w stanowiskach wyspecjalizowanych organizacji społecznych. Przychyliło się do niego również Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, współprowadzące do niedawna placówkę i już po pierwszym konkursie domagające się powtórzenia procedury. Skutkiem uporu Zarządu Województwa Mazowieckiego w forsowaniu swojej kandydatki na dyrektora, dla której zmieniono regulamin konkursu, by mogła go wygrać, była decyzja Ministry Kultury i Dziedzictwa Narodowego o wycofaniu się MKiDN ze współprowadzenia tej instytucji. W rezultacie obniżono znaczenie i rangę Muzeum Literatury zarówno w kraju, jak i w międzynarodowych kontaktach naukowych i muzealnych. Strukturalne obniżenie prestiżu instytucji oznacza realną i trudną do naprawienia stratę dla polskiej literatury.

Narasta również głęboki niepokój środowisk literackich i kulturalnych o bezpieczeństwo bezcennych rękopisów, księgozbiorów, dokumentów oraz pamiątek po pisarzach. Brak merytorycznego nadzoru nad zbiorami ze strony obecnej dyrekcji, połączony z postępującym odpływem wysoko wykwalifikowanej i wyspecjalizowanej kadry, realnie zagraża właściwej opiece nad dziedzictwem narodowym, które Muzeum Literatury jest zobowiązane chronić.

Ogłaszamy nasze stanowisko w przekonaniu, że sytuacja ta może jeszcze zostać zmieniona, a popełnione błędy naprawione. Aby tak się stało, konieczna jest jednak zasadnicza zmiana postawy władz samorządowych województwa mazowieckiego. Domagamy się, by porzuciły one arbitralną i jednostronną politykę kadrową oraz podjęły rzeczywisty, partnerski dialog ze środowiskiem literackim, a także z dotychczasowym współorganizatorem Muzeum, Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego. To obowiązek wynikający z elementarnej odpowiedzialności za teraźniejszy i przyszły kształt polskiej kultury. Oczekujemy, że instytucje publiczne będą zarządzane w sposób przejrzysty, profesjonalny i z poszanowaniem głosu tych, którzy tworzą dziedzictwo literackie i strzegą go.

Podpisy:
Jacek Bocheński, pisarz
Hanna Krall, reporterka
Kazimierz Orłoś, pisarz
prof. dr hab. Teresa Walas, Uniwersytet Jagielloński, literaturoznawczyni
Iwona Smolka, pisarka, krytyk literacki
Ryszard Krynicki, poeta, wydawca
Krystyna Krynicka, wydawczyni
Ewa Lipska, poetka
Bohdan Zadura, poeta, tłumacz
prof. Irena Grudzińska-Gross, Princeton University, historyk literatury, historyk idei, eseistka
prof. dr hab. Tadeusz Sławek, Uniwersytet Śląski, poeta, tłumacz, literaturoznawca
Piotr Matywiecki, poeta
Aleksander Fiut, prof. zw. dr hab. b, historyk literatury, krytyk literacki, eseista
Magda Dygat, pisarka
Barbara Toruńczyk, publicystka, eseistka, historyk literatury, wydawca, założycielka i wieloletnia redaktor naczelna kwartalnika „Zeszyty Literackie”
Adam Michnik, publicysta, eseista
prof. dr hab. Julian Kornhauser, poeta, prozaik, tłumacz, krytyk literacki
Tadeusz Nyczek, krytyk literacki i teatralny
prof. zw. dr hab. Stefan Chwin
Krystyna Lars (Chwin), wydawczyni, poetka
Piotr Sommer, poeta, tłumacz
prof. dr hab. Maria Prussak, filolog
Eugeniusz Toman, publicysta, pisarz
Jerzy Illg, wydawca
Joanna Gromek-Illg, pisarka
Jan Gondowicz, tłumacz, eseista
Zbigniew Mentzel, prozaik, eseista
Zbigniew Zbikowski, pisarz
Ewa Zaleska, tłumaczka
prof. Marek Zaleski, IBL PAN i UW, eseista, krytyk literacki
Maria Bigoszewska, poetka
Grzegorz Gauden, pisarz
prof. Marek Bieńczyk, IBL PAN, pisarz, tłumacz
Teresa Tomsia, poetka, eseistka, animatorka kultury
Zbigniew Fałtynowicz, wydawca, edytor, animator kultury
dr Bronislaw Maj, poeta, eseista, krytyk literacki, tłumacz
Piotr Mitzner, pisarz
Renate Schmidgall, tłumaczka, poetka
dr Mirosław Słapik, poeta, pisarz, wydawca
Adam Pomorski, tłumacz, eseista
Paweł Mossakowski, dramaturg, krytyk filmowy
Anna Janko, poetka, pisarka
Agata Tuszyńska, pisarka
prof. zw. dr hab. Anna Nasiłowska, IBL PAN, pisarka, prezes SPP
dr hab. prof. IBL PAN Dorota Siwicka, literaturoznawczyni
prof. dr hab. Aleksander Nawarecki, Uniwersytet Śląski, literaturoznawca
Janusz Drzewucki, krytyk literacki, poeta
Krzysztof Czyżewski, poeta, pisarz, współtwórca Ośrodka „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów” w Sejnach
prof. zw. dr hab. Grzegorz Przebinda, Uniwersytet Jagielloński, pisarz
Zbigniew Libera, artysta multimedialny
prof. dr hab. (UW) Andrzej Kopacki, poeta, tłumacz, redaktor „Literatury na Świecie”
Andrzej Sosnowski, poeta, tłumacz
Adam Poprawa, em. prof. Uniwersytetu Wrocławskiego, pisarz, tłumacz
Maciej Orłoś, dziennikarz
Jarosław Mikołajewski, poeta, pisarz, tłumacz
Mariusz Urbanek, pisarz, redaktor naczelny „Odry”
Jan Maria Kłoczowski, tłumacz literatury francuskiej, poeta
dr hab. Tadeusz Pióro, Uniwersytet Warszawski, poeta, tłumacz
Andrzej Stasiuk, pisarz
Monika Sznajderman, wydawczyni, pisarka
dr hab., prof. UWr Karol Maliszewski, poeta, krytyk literacki
Agnieszka Taborska, pisarka
dr Piotr Siemion, pisarz, tłumacz
Marcin Świetlicki, poeta
Olga Tokarczuk, pisarka
Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki, poeta
prof. dr hab. Przemysław Czapliński, UAM, historyk literatury
Jerzy Sosnowski, pisarz, nauczyciel, redaktor „Więzi”
Piotr Śliwiński, prof., Uniwersytet Adama Mickiewicza, literaturoznawca
prof. dr hab. Inga Iwasiów, Uniwersytet Szczeciński, pisarka, literaturoznawczyni
dr hab. Marzanna B. Kielar, poetka
Jakub Ekier, poeta, tłumacz
Anna Piwkowska, poetka, pisarka
Marcin Baran, poeta
Jacek Podsiadło, poeta
Zyta Rudzka, pisarka.
Konrad C. Kęder, autor
prof. zw. dr hab. Paweł Próchniak, UKEN, literaturoznawca, krytyk literacki
dr Elżbieta Wójcik-Leese, pisarka, tłumaczka
Darek Foks, pisarz, red. naczelny „Twórczości”
Wojciech Bonowicz, poeta, pisarz
Miłosz Biedrzycki, poeta, tłumacz
Marcin Sendecki, poeta, redaktor „Twórczości”
Krzysztof Śliwka, poeta, redaktor „Odry”
prof. dr hab. Sławomir Żurek, KUL, literaturoznawca
Paweł Dunin-Wąsowicz, pisarz, wydawca
dr hab., prof. UJ Łukasz Tischner, literaturoznawca, redaktor naczelny „Kontekstów Kultury”
Aleksandra Klich, dziennikarka, menedżerka kultury
dr hab., prof. UJ Magda Heydel, tłumaczka, sekretarz polskiego PEN Clubu
dr hab., prof. UJ Tomasz Kunz, literaturoznawca
Dariusz Sośnicki, poeta
Irek Grin, Prezes Zarządu Fundacji Olgi Tokarczuk
dr hab. Mariusz Czubaj, Wydział Polonistyki UW, pisarz, kulturoznawca
prof. Sławomir Buryła, Wydział Polonistyki UW, literaturoznawca
Mariusz Grzebalski, poeta, wydawca
Wojciech Orliński, dziennikarz, publicysta, pisarz
Maciej Melecki, poeta, dyrektor Instytutu Mikołowskiego im. Rafała Wojaczka
Tomasz Różycki, poeta, pisarz, tłumacz
Marta Mizuro, krytyczka literacka, redaktorka „Odry”
Edward Pasewicz, poeta i prozaik
Kacper Bartczak, prof. Uniwersytetu Łódzkiego, poeta, tłumacz poezji
Grzegorz Kasdepke, pisarz
prof. dr hab. Joanna Orska, Uniwersytet Wrocławski, literaturoznawczyni
dr hab. Adam Wolański, pracownik badawczo-dydaktyczny UW, wydawca, edytor
Piotr Paziński, pisarz, redaktor, tłumacz
prof. dr hab. Adam Lipszyc, Instytut Filozofii i Socjologii PAN, tłumacz, eseista
Marcin Szuster, tłumacz, redaktor naczelny „Literatury na Świecie”
Katarzyna Surmiak-Domańska, reporterka
dr hab., prof. UKEN Andrzej Franaszek, pisarz, literaturoznawca, krytyk literacki
dr hab. Michał Rusinek, prof. UJ
Justyna Sobolewska, pisarka, dziennikarka
dr hab. Grzegorz P. Bąbiak, prof. UW
Jadwiga Malina, poetka
Barbara Sadurska, pisarka, prawniczka
dr Radosław Romaniuk, Uniwersytet Warszawski, literaturoznawca, eseista, edytor
dr hab. Julia Fiedorczuk, prof. UW, poetka, pisarka, tłumaczka
Adam Kaczanowski, poeta, prozaik
Dominik Bielicki, poeta
dr Krzysztof Majer, Uniwersytet Łódzki, tłumacz, redaktor „Literatury na Świecie”
Justyna Bargielska, poetka, prozaiczka
Krzysztof Siwczyk, poeta
Olga Gitkiewicz, pisarka
dr hab., prof. US Eryk Krasucki
dr Agata Romaniuk, pisarka
Michał Książek, poeta, reportażysta
Ziemowit Szczerek, pisarz, dziennikarz
Paweł Sołtys, muzyk, pisarz
Krystyna Dąbrowska, poetka
Sylwia Chutnik, pisarka
Joanna Mueller, poetka
Agnieszka Wolny-Hamkało, poetka, prozaiczka
Tadeusz Dąbrowski, poeta, redaktor naczelny „Toposu”
Marta Podgórnik, poetka
dr. hab, prof. UWr Paweł Mackiewicz, literaturoznawca
Jacek Dehnel, pisarz, tłumacz
dr Piotr Tarczyński, pisarz, tłumacz
Zofia Król, redaktorka
Rafał Wawrzyńczyk, poeta, krytyk literacki i muzyczny
Marcin Orliński, poeta
Agnieszka Drotkiewicz, pisarka
dr Michał Friedrich, Wydział Polonistyki UW, Kierownik Zakładu Edukacji Polonistycznej
dr Eliza Kącka, Wydział Polonistyki UW, pisarka, literaturoznawczyni
dr hab. Jagoda Wierzejska, wykładowczyni UW, historyczka i krytyczka literatury,
Antoni Zając, literaturoznawca i krytyk literacki
Jakub Żulczyk, pisarz
dr et dr Piotr S. Ślusarczyk, Wydział Polonistyki UW, literaturoznawca, metodyk kształcenia literacko-kulturowego, politolog
Stanisław Łubieński, pisarz
dr Karina Jarzyńska, Uniwersytet Jagielloński, literaturoznawczyni
dr Jakub Kornhauser, Uniwersytet Jagielloński, poeta, eseista, tłumacz, literaturoznawca
Mateusz Kwaterko, tłumacz, redaktor „Literatury na Świecie”
dr hab. Ireneusz Piekarski, KUL, literaturoznawca
dr Paweł Bem, IBL PAN, literaturoznawca, eseista, edytor
Justyn Hunia, tłumacz literatury
dr Piotr Sadzik, Wydział Polonistyki UW, historyk literatury, krytyk literacki, eseista
Piotr Gajdziński, redaktor „Odry”
dr Bogusław Wróblewski, literaturoznawca, redaktor „Akcentu”
Piotr Kieżun, redaktor, krytyk literacki
dr Mikołaj Nowak-Rogoziński, edytor
Ilona Witkowska, poetka
dr Dawid Kujawa, krytyk literacki, eseista
dr Jakub Skurtys, Uniwersytet Wrocławski, krytyk literacki
Aleksandra Małecka, wydawczyni, tłumaczka
Stanisław Kalina Jaglarz, poeta
Mateusz Górniak, pisarz

Marzanna Kielar    Skontaktuj się z autorem petycji