PROTEST PSYCHOLOGÓW PRZECIWKO ODERWANIU PSYCHOTERAPII OD PSYCHOLOGII KLINICZNEJ W POLSCE

Szanowni Państwo Posłowie i Posłanki Rzeczypospolitej Polskiej,

My, niżej podpisani psychologowie, przedstawiciele środowiska naukowego oraz osoby korzystające z opieki psychologicznej, wyrażamy sprzeciw wobec rozwiązań legislacyjnych prowadzących do:

• usunięcia psychoterapii z katalogu świadczeń psychologicznych w regulacjach dotyczących zawodu psychologa, 
• dopuszczenia nieprecyzyjnie zdefiniowanej „pomocy psychologicznej” świadczonej poza ramami wykształcenia psychologicznego i nadzoru merytorycznego.

Projekt rządowy, wypracowany po konsultacjach środowiska psychologów z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, został - mimo koniecznych kompromisów - zaakceptowany jako punkt wyjścia do regulacji zawodu. Wprowadzone następnie zmiany, szczególnie w obrębie stanowiącego fundament wykonywania zawodu psychologa artykułu 23, nie posiadają akceptacji środowiska psychologów. Prowadzą do dezintegracji spójności kompetencji psychologa, a rozdzielając diagnozę psychologiczną i stosowanie metod psychologicznych wprowadzają chaos i osłabiają odpowiedzialność zawodową, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa osób korzystających z pomocy psychologicznej.

Nie sprzeciwiamy się tworzeniu odrębnych regulacji dotyczących wykonywania psychoterapii przez osoby innych zawodów ani pracom nad ustawą o zawodzie psychoterapeuty. Nie blokujemy tych rozwiązań i nie kwestionujemy prawa innych grup zawodowych do regulowania swojej praktyki. Domagamy się jednak zachowania prawa psychologów - po spełnieniu wymogów dodatkowego szkolenia opartego na aktualnej wiedzy naukowej oraz zasadach praktyki opartej na dowodach (ang. evidence-based practice) - do świadczenia psychoterapii, jako leczenia psychologicznego, w ramach własnego zawodu, bez konieczności wykonywania innego zawodu. Uznajemy potrzebę jasno określonych standardów kształcenia, superwizji oraz monitorowania jakości udzielanych świadczeń psychoterapeutycznych przez psychologów.

Psychoterapia stanowi formę leczenia psychologicznego, specjalistycznego oddziaływania na zdrowie psychiczne, polegającą na modyfikacji mechanizmów poznawczych, emocjonalnych, behawioralnych i interpersonalnych leżących u podstaw zaburzeń psychicznych oraz problemów adaptacyjnych. Jej podstawy teoretyczne, modele oddziaływań oraz metody oceny skuteczności wywodzą się bezpośrednio z nauki psychologii, co uzasadnia jej przynależność do kompetencji zawodowych psychologa, niezależnie od istnienia innych ścieżek regulacyjnych.

Wprowadzone w trakcie prac połączonych komisji zmiany, prowadzące do wyłączenia psychoterapii z zakresu zawodu psychologa i powiązania jej z odrębnymi przepisami, rozbijają spójność systemu ochrony zdrowia. Modyfikacja mechanizmów psychologicznych leżących u podłoża zaburzeń psychicznych (leczenie psychologiczne) zostaje oderwana od dziedziny nauki, która je opisuje, bada i weryfikuje, co skutkuje chaosem kompetencyjnym i oraz rozmycia odpowiedzialności zawodowej. Psycholog rozpoznaje i diagnozuje problemy w ramach jednego zawodu, natomiast leczenie formalnie miałby wykonywać w ramach drugiego zawodu, bez jasnych granic nadzoru i standardów jakości. Konsekwencją jest  ryzyko dopuszczania do systemu oddziaływań o charakterze pseudonaukowym oraz osłabienie zdolności państwa do ochrony pacjentów i regulowania świadczeń w oparciu o dowody naukowe, a nie uznaniowość i tradycję. 

Dodatkowo, art. 23 ust. 2 pkt 4 w związku z ust. 3 dopuszcza udzielanie tzw. pomocy psychologicznej przez osoby nieposiadające wykształcenia psychologicznego. Przepis ten ma charakter nieostry i otwarty, co w praktyce umożliwia niemal każdej osobie deklarowanie udzielania pomocy psychologicznej bez konieczności posiadania wiedzy z zakresu psychologii, diagnostyki czy etyki zawodowej. Choć część tych działań może mieć charakter wsparcia emocjonalnego i społecznego, brak jednoznacznych definicji sprawia, że dla pacjentów/klientów różnica między profesjonalnym świadczeniem psychologicznym podlegającym nadzorowi samorządu,  a nieprofesjonalnym wsparciem pozostaje nieczytelna, co stwarza realne zagrożenie dla osób w kryzysie psychicznym i podważa sens regulacji zawodu psychologa jako zawodu zaufania publicznego.

Wzywamy decydentów do:

• przywrócenia psychoterapii w katalogu świadczeń psychologicznych (art.23 ust.2) oraz do jednoznacznego uznania jej za formę leczenia psychologicznego, przy jednoczesnym powiązaniu prawa psychologów do jej świadczenia z obowiązkiem ukończenia dodatkowych, specjalistycznych szkoleń opartych na zweryfikowanych naukowo teoriach psychologicznych oraz metodach oddziaływań o potwierdzonej empirycznie skuteczności klinicznej
• doprecyzowania art. 23 ust. 2 pkt 4 oraz ust. 3 poprzez jednoznaczne odróżnienie pomocy przedpsychologicznej i wsparcia emocjonalnego od świadczeń psychologicznych albo usunięcie tego przepisu w obecnym brzmieniu.

Naszym celem nie jest blokowanie innych regulacji ani wykluczanie innych zawodów, lecz ochrona prawa psychologów do świadczenia psychoterapii w ramach własnego zawodu, w sposób odpowiedzialny, naukowo ugruntowany i zgodny z interesem publicznym. Od wielu lat oczekujemy na ustawę realnie regulującą zawód psychologa i w pełni popieramy jej uchwalenie, jednak nie można mówić o realnym wzmocnieniu zawodu zaufania publicznego, jeśli regulacja ogranicza się do diagnostyki pozbawiając psychologów klinicznego charakteru ich pracy poprzez wyłączenie specjalistycznych oddziaływań psychologicznych z zakresu zawodu, a jednocześnie dopuszcza udzielanie tzw. pomocy psychologicznej przez osoby bez wykształcenia psychologicznego, co w istocie podważa spójność i sens tej ustawy. Postulujemy rozwiązania, które zapewnią spójność systemu ochrony zdrowia, ciągłość leczenia, bezpieczeństwo pacjentów oraz jasną odpowiedzialność zawodową.

dr Marta Siepsiak, psycholog, psychoterapeutka, badaczka wpływu oddziaływań psychologicznych na zdrowie i dobrostan człowieka (psychoterapia), Wydział Psychologii Uniwersytet SWPS

dr Joachim Kowalski, Instytut Psychologii PAN

mgr Agnieszka Fudzińska, psycholog, psychoterapeutka CBT w trakcie szkolenia, terapeutka DBT, Liderka projektów społecznych i ich koordynatorka

dr hab. Małgorzata Gambin, prof. UW, Katedra Psychologii Klinicznej Dziecka i Rodziny, Wydział Psychologii UW, psycholog, badaczka w obszarze psychologii klinicznej, absolwentka 4-letniego szkolenia psychoterapeutycznego Studium Terapii Rodzin OPTA

dr Anna Wnuk, psycholog, kierowniczka Laboratorium Psychologii Społecznej i Klinicznej, Wydział Psychologii UW

mgr Karolina Kubicka, psycholog, psychoterapeutka psychodynamiczna, doktorantka w Szkole Doktorskiej Nauk Społecznych UW, Katedra Psychologii Klinicznej Dziecka i Rodziny, Wydział Psychologii UW

dr Andrzej Śliwerski, psycholog, psychoterapeuta CBT, Instytut Psychologii UŁ 

prof. dr hab. Grażyna Kmita, Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego

Marta Siepsiak    Skontaktuj się z autorem petycji