DZIECI TO NIE CONTENT
Petycja w sprawie wzmocnienia prawnej ochrony dzieci przed sharentingiem, naruszaniem ich prywatności oraz komercyjnym wykorzystywaniem ich wizerunku w internecie
Adresaci:
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Senat Rzeczypospolitej Polskiej
Rzecznik Praw Dziecka
Ministerstwo Sprawiedliwości
Ministerstwo Cyfryzacji
---
PETYCJA
Zwracamy się z apelem o podjęcie kompleksowych działań legislacyjnych i organizacyjnych mających na celu skuteczniejszą ochronę dzieci przed nadmiernym i naruszającym ich prawa publikowaniem wizerunku, informacji oraz materiałów dotyczących ich życia w internecie, w szczególności przed zjawiskiem określanym jako sharenting.
Sharenting to publikowanie przez rodziców lub innych opiekunów zdjęć, nagrań, informacji i historii dotyczących dzieci w mediach społecznościowych i innych publicznie dostępnych miejscach w internecie.
Nie kwestionujemy prawa rodziców do dzielenia się rodzinnymi wspomnieniami.
Uważamy jednak, że rozwój mediów społecznościowych stworzył sytuację, w której konieczne jest wyraźniejsze określenie granic pomiędzy prawem rodzica do dzielenia się swoim życiem a prawem dziecka do prywatności, godności, bezpieczeństwa oraz do decydowania o własnym wizerunku w przyszłości.
Dziecko nie jest własnością rodzica.
Dziecko nie jest również narzędziem marketingowym, źródłem zasięgów ani treścią przeznaczoną do publicznej konsumpcji.
DLACZEGO POTRZEBUJEMY ZMIAN?
Materiał opublikowany w internecie może zostać skopiowany, zapisany, udostępniony poza kontrolą osoby, która go opublikowała, a następnie wykorzystany w zupełnie innym kontekście.
Dziecko, którego zdjęcia i nagrania są publikowane od najmłodszych lat, nie ma możliwości przewidzenia konsekwencji takich działań.
Nie może przewidzieć, kto zobaczy materiał za kilka lub kilkanaście lat.
Nie może przewidzieć, czy materiał zostanie wykorzystany do ośmieszania, nękania lub tworzenia zmanipulowanych treści.
Nie może również zdecydować, czy chce, aby jego dzieciństwo było publicznie dostępne.
Szczególnie niepokojące jest publikowanie materiałów przedstawiających dzieci podczas choroby, leczenia, kryzysów emocjonalnych, płaczu, sytuacji intymnych, problemów rozwojowych, niepełnosprawności czy innych szczególnie wrażliwych momentów ich życia.
Jeszcze większego znaczenia problem nabiera wtedy, gdy materiały z udziałem dziecka są monetyzowane lub wykorzystywane w działalności gospodarczej rodzica albo opiekuna.
W takim przypadku prywatne życie dziecka może stać się źródłem przychodu osoby dorosłej, podczas gdy dziecko samo nie ma realnego wpływu na sposób wykorzystania swojego wizerunku i historii.
Rozwój sztucznej inteligencji dodatkowo zwiększa ryzyko. Publicznie dostępne zdjęcia i nagrania dzieci mogą zostać pobrane, skopiowane, zmanipulowane lub wykorzystane do tworzenia nowych materiałów bez wiedzy i zgody dziecka.
Dlatego potrzebujemy rozwiązań, które będą odpowiadały na rzeczywistość cyfrową XXI wieku.
---
DOMAGAMY SIĘ:
1. Wzmocnienia prawa dziecka do prywatności
Domagamy się stworzenia jasnych zasad określających granice publicznego rozpowszechniania przez rodziców i opiekunów materiałów dotyczących dzieci, z uwzględnieniem nadrzędnej zasady dobra dziecka.
2. Szczególnej ochrony materiałów wrażliwych
Domagamy się szczególnej ochrony przed publicznym rozpowszechnianiem materiałów przedstawiających dziecko:
- podczas czynności higienicznych lub intymnych,
- podczas choroby lub leczenia,
- podczas wizyt i badań medycznych,
- w sytuacji kryzysu emocjonalnego,
- podczas płaczu, cierpienia lub silnego stresu,
- w sytuacjach upokarzających lub ośmieszających,
- w związku z jego zdrowiem, niepełnosprawnością lub szczególnie wrażliwymi informacjami dotyczącymi jego życia.
3. Wprowadzenia dodatkowych zasad dotyczących komercyjnego sharentingu
Domagamy się stworzenia szczególnych regulacji dotyczących sytuacji, w których wizerunek, głos, historia, codzienne życie lub inne informacje dotyczące dziecka są wykorzystywane do uzyskiwania przychodów.
Regulacje powinny obejmować w szczególności:
- współprace reklamowe,
- materiały sponsorowane,
- monetyzowane profile i kanały,
- reklamy,
- transmisje na żywo,
- inne formy działalności zarobkowej wykorzystujące udział dziecka.
4. Zabezpieczenia części dochodów uzyskiwanych dzięki udziałowi dziecka
Domagamy się stworzenia mechanizmu zapewniającego, że część środków finansowych uzyskiwanych dzięki komercyjnemu wykorzystaniu wizerunku lub udziału dziecka będzie zabezpieczona na jego rzecz.
Dziecko powinno mieć realną korzyść z działalności, która wykorzystuje jego wizerunek i zaangażowanie.
5. Uwzględniania zdania dziecka
Domagamy się wprowadzenia jasnych zasad uwzględniania opinii dziecka, odpowiednio do jego wieku i stopnia dojrzałości, przy podejmowaniu decyzji dotyczących publikowania materiałów przedstawiających jego osobę.
W przypadku sprzeciwu dziecka jego zdanie powinno być traktowane jako istotny element oceny, czy publikacja rzeczywiście pozostaje zgodna z jego dobrem.
6. Realnego prawa do usunięcia materiałów
Domagamy się stworzenia skutecznego mechanizmu umożliwiającego osobie, która osiągnęła odpowiedni wiek i stopień dojrzałości, żądanie usunięcia z internetu materiałów dotyczących jej dzieciństwa, opublikowanych wcześniej przez rodzica lub opiekuna.
Dziecko powinno mieć możliwość odzyskania kontroli nad własnym cyfrowym wizerunkiem.
7. Ochrony przed ujawnianiem informacji zwiększających ryzyko dla bezpieczeństwa dziecka
Domagamy się zwiększenia ochrony przed publicznym rozpowszechnianiem informacji umożliwiających identyfikację, lokalizację lub śledzenie dziecka, w szczególności:
- adresu zamieszkania,
- szkoły lub przedszkola,
- dokładnej lokalizacji,
- codziennej rutyny,
- tras przemieszczania się,
- informacji umożliwiających ustalenie miejsca pobytu dziecka.
8. Ochrony dzieci przed wykorzystywaniem ich wizerunku przez sztuczną inteligencję
Domagamy się uwzględnienia w przepisach szczególnych zagrożeń związanych z wykorzystywaniem publicznie dostępnych materiałów przedstawiających dzieci do tworzenia zmanipulowanych lub generowanych przez sztuczną inteligencję treści.
9. Skuteczniejszych procedur po stronie platform internetowych
Domagamy się zapewnienia łatwych i szybkich mechanizmów zgłaszania materiałów naruszających prywatność, godność lub bezpieczeństwo dzieci oraz sprawnego reagowania na takie zgłoszenia.
10. Edukacji rodziców i społeczeństwa
Domagamy się prowadzenia ogólnopolskich działań edukacyjnych dotyczących bezpiecznego publikowania materiałów przedstawiających dzieci.
Rodzice powinni mieć dostęp do jasnych informacji o tym, jakie konsekwencje może mieć publiczne udostępnianie zdjęć, filmów i informacji dotyczących dziecka.
---
NIE CHCEMY ZAKAZU PUBLIKOWANIA DZIECI
Ta petycja nie jest apelem o całkowity zakaz publikowania zdjęć dzieci.
Nie chcemy odbierać rodzicom możliwości dzielenia się rodzinnymi chwilami.
Chcemy jasnych granic.
Granicy pomiędzy rodzinnym wspomnieniem a publicznym udostępnianiem prywatnego życia dziecka.
Granicy pomiędzy pokazaniem rodzinnego szczęścia a publikowaniem cierpienia dziecka.
Granicy pomiędzy rodzinnym profilem a działalnością zarobkową, w której dziecko staje się elementem produktu.
Granicy pomiędzy prawem rodzica do publikowania a prawem dziecka do własnego życia.
---
DZIECKO MA PRAWO DO PRZYSZŁOŚCI
Dziecko, którego wizerunek jest dziś publikowany, za kilka lub kilkanaście lat stanie się dorosłym człowiekiem.
Może nie chcieć, aby jego dzieciństwo było publicznie dostępne.
Może nie chcieć, aby pracodawca, nauczyciel, znajomy, partner czy przyszłe dziecko mogło bez trudu znaleźć w internecie materiały z jego dzieciństwa.
Może nie chcieć, aby jego najbardziej prywatne chwile były częścią cudzej działalności zarobkowej.
I powinno mieć do tego prawo.
Rodzic może zdecydować, co opublikuje na swoim profilu.
Nie powinien jednak móc decydować za dziecko o całym jego cyfrowym życiu bez żadnych granic.
---
NASZ APEL
Zwracamy się do polskich władz o rozpoczęcie lub przyspieszenie prac nad kompleksowymi rozwiązaniami prawnymi dotyczącymi sharentingu oraz komercyjnego wykorzystywania dzieci w internecie.
Apelujemy o stworzenie przepisów, które będą chronić dzieci nie tylko przed oczywistymi nadużyciami, ale również przed długofalowymi konsekwencjami utraty prywatności.
Apelujemy o uwzględnienie głosu ekspertów zajmujących się prawami dziecka, bezpieczeństwem cyfrowym, psychologią, prawem, ochroną danych osobowych oraz wpływem mediów społecznościowych na rozwój dzieci.
Technologia rozwija się szybciej niż przepisy.
Nie czekajmy, aż dzieci dorosną i powiedzą:
„Nikt nie zapytał mnie, czy chciałem mieć całe swoje dzieciństwo w internecie.”
Dziecko ma prawo do prywatności.
Dziecko ma prawo do godności.
Dziecko ma prawo do bezpieczeństwa.
Dziecko ma prawo do własnego wizerunku.
Dziecko ma również prawo do życia, które nie zostało wcześniej opublikowane przez innych.
Dlatego zwracamy się do wszystkich osób, którym bliska jest ochrona praw dzieci, o poparcie niniejszej petycji.
DZIECI TO NIE CONTENT.
CHROŃMY PRAWO DZIECKA DO PRYWATNOŚCI.