Petycja w obronie zwierząt – poprawa warunków w Schronisku dla Zwierząt w Nowym Targu

Petycja do Radnych Miasta Nowy Targ, władz gmin współpracujących ze schroniskiem oraz właścicieli schroniska dla zwierząt w Nowym Targu.

My, niżej podpisani mieszkańcy oraz osoby zaangażowane społecznie w pomoc zwierzętom, zwracamy się z prośbą o podjęcie pilnych działań mających na celu poprawę funkcjonowania schroniska dla zwierząt w Nowym Targu, adres Kokoszków 101, 34-400 Nowy Targ.

Tematem niniejszej petycji jest dobrostan zwierząt pozostających pod opieką placówki. Schronisko pełni ważną funkcję publiczną, ponieważ trafiają do niego zwierzęta bezdomne, porzucone oraz odebrane w wyniku interwencji. Z tego względu jego działalność powinna spełniać najwyższe standardy opieki nad zwierzętami oraz pozostawać pod stałą kontrolą samorządów przekazujących tam zwierzęta.

Zgodnie z ustawą o ochronie zwierząt zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom należy do zadań własnych gmin. Obowiązek ten powinien być realizowany w sposób zapewniający zwierzętom warunki bytowe odpowiadające ich potrzebom oraz zgodny z przepisami regulującymi prowadzenie schronisk.

NAJWAŻNIEJSZE PROBLEMY WYMAGAJĄCE PILNEJ ANALIZY I INTERWENCJI

Na podstawie obserwacji osób odwiedzających schronisko, informacji dostępnych publicznie oraz danych statystycznych wskazujemy na następujące kwestie budzące poważne wątpliwości:

1. Przepełnienie schroniska

W schronisku przebywa około 300 psów, podczas gdy liczba pracowników wynosi jedynie około 5–6 osób. Przy założeniu standardowego czasu pracy oznacza to około 240 godzin pracy tygodniowo łącznie, co (przy uproszczonym przeliczeniu) daje średnio około 48 minut pracy tygodniowo na jednego psa. Należy podkreślić, że jest to jedynie wskaźnik orientacyjny, a rzeczywisty czas bezpośredniej opieki nad jednym zwierzęciem może być jeszcze krótszy, ponieważ obejmuje on również przygotowanie jedzenia, karmienie, sprzątanie boksów, prowadzenie dokumentacji i inne obowiązki personelu.

2. Zbyt duża liczba gmin przekazujących zwierzęta

Schronisko obsługuje bardzo dużą liczbę gmin. Z dostępnych danych wynika, że średnio około 35–40 gmin rocznie posiada podpisaną umowę ze schroniskiem w Nowym Targu i przekazuje tam zwierzęta. Jednocześnie zaledwie z kilku gmin - takich jak Bukowina Tatrzańska, Zakopane, Nowy Targ, Jabłonka oraz Mszana Dolna - trafia do schroniska ponad 100 psów rocznie. Powoduje to znaczne obciążenie placówki i przyczynia się do utrzymywania bardzo wysokiej liczby zwierząt przebywających w schronisku.

W naszej ocenie konieczna jest analiza liczby gmin przekazujących zwierzęta do schroniska oraz wpływu tej liczby na warunki bytowe psów.

3. Brak dostatecznych i regularnych kontroli ze strony gmin

Należy podkreślić, że utrzymanie psów w schronisku finansowane jest ze środków publicznych, pochodzących z budżetów gmin oraz z podatków mieszkańców. Docierają do nas sygnały, że kontrole ze strony części gmin są rzadkie lub niewystarczające. Są gminy, które nie przeprowadzają kontroli - na przykład Zakopane. Brak takiego nadzoru prowadzi do sytuacji, w której środki publiczne mogą być wykorzystywane nieefektywnie, a dobro zwierząt nie jest zapewnione w należytym stopniu. 

4. Przestarzała infrastruktura

Schronisko funkcjonuje w infrastrukturze, która w wielu miejscach nie była znacząco modernizowana od ponad 20 lat. W zimnych miesiącach większość psów nie ma możliwości ogrzania się w odpowiednio izolowanych pomieszczeniach, natomiast w upalne dni boksy z elementami z pleksi powodują nadmierne nagrzewanie przestrzeni. Podłoże to goły beton, dlatego widzimy konieczność wstawienia jakiejś izolacji - na przykład palet. Dodatkowym problemem jest duże zagęszczenie zwierząt - zdarzają się boksy, w których przebywają nawet cztery psy jednocześnie. Psy znajdują się również w bezpośrednim kontakcie wzrokowym z innymi zwierzętami w boksach naprzeciwko oraz tych obok. Taka organizacja przestrzeni powoduje stały poziom pobudzenia i frustracji u zwierząt.

W takich warunkach niemożliwa jest praca behawioralna z psami lękowymi, wycofanymi lub wykazującymi zachowania agresywne, które wymagają spokoju, indywidualnej pracy i odpowiednich warunków środowiskowych.

Należy również zaznaczyć, że teren obecnego schroniska funkcjonował wcześniej jako ferma lisów. Do dziś widoczne są pozostałości po tej działalności, w tym elementy infrastruktury charakterystyczne dla hodowli zwierząt futerkowych. Wskazuje to, że obiekt nie był pierwotnie projektowany jako schronisko dla psów, a jedynie został zaadaptowany do tej funkcji, co dodatkowo uzasadnia konieczność jego kompleksowej modernizacji.

5. Brak systemowego zapewnienia psom ruchu i brak wolontariatu

Zgodnie z obowiązującymi przepisami psy powinny mieć zapewnioną możliwość regularnego ruchu poza boksem przynajmniej dwa razy w tygodniu. W schronisku brak jest przejrzystej ewidencji spacerów oraz korzystania z wybiegów, co budzi poważne wątpliwości co do realizacji tego obowiązku.

Jednocześnie schronisko nie prowadzi wolontariatu, który w większości podobnych placówek odgrywa kluczową rolę w socjalizacji psów, robieniu im zdjęć i promowaniu ich w internecie i poza nim, a tym samym w zwiększaniu szans na adopcję lub powrót do właściciela. Brak wolontariuszy oznacza, że psy nie mają regularnego kontaktu z człowiekiem, nie wychodzą na regularne spacery, nie są socjalizowane ani odpowiednio prezentowane do adopcji, co bezpośrednio ogranicza możliwości znalezienia dla nich nowych domów.

6. Brak przejrzystych procedur adopcyjnych

Nie stwierdzono istnienia przejrzystych, jednolitych i publicznie dostępnych procedur adopcyjnych. Ich braki prowadzą do poważnych zagrożeń dla zwierząt i osób adoptujących. W związku z tym w postulatach oczekujemy bezwzględnego wprowadzenia standardów obejmujących pełną weryfikację przyszłego opiekuna, ocenę warunków bytowych i charakteru psa oraz nadzór nad procesem adopcji.

7. Problemy zdrowotne psów i brak właściwej opieki weterynaryjnej

Do osób podpisujących petycję docierały relacje o przypadkach psów wydawanych do adopcji bez pełnej i jasnej informacji o stanie zdrowia. Wnosimy o wprowadzenie obowiązku przekazywania przyszłemu opiekunowi pełnej informacji o stanie zdrowia psa, wynikach badań, dotychczasowym leczeniu i zaleceniach weterynaryjnych.

Zgłaszane są przypadki psów adoptowanych ze schroniska z poważnymi problemami zdrowotnymi, o których przyszli opiekunowie nie byli wcześniej informowani. Przykładem jest suka, u której po adopcji stwierdzono otyłość oraz guza śledziony. W wielu przypadkach psy posiadają również zaawansowany kamień nazębny, prowadzący do stanów zapalnych jamy ustnej, co może wskazywać na brak regularnych badań weterynaryjnych i leczenia. Zgłaszane były również przypadki psów adoptowanych z chorobami pasożytniczymi, takimi jak giardioza (Giardia lamblia) oraz kokcydioza.

Dodatkowo pojawiają się pytania dotyczące sposobu żywienia zwierząt. Z relacji osób odwiedzających schronisko wynika, że wszystkie psy karmione są tą samą gotowaną mieszanką przygotowywaną na miejscu. Niezależnie od wieku, stanu zdrowia czy indywidualnych potrzeb żywieniowych zwierząt. Budzi to wątpliwości co do wartości odżywczej takiej diety oraz jej dostosowania do potrzeb psów starszych, chorych lub wymagających specjalistycznego żywienia. Można również wywnioskować, że brak jest należytej kontroli nad tym, czy wszystkie psy zjadają przeznaczoną dla siebie porcję. W boksach, w których przebywa kilka psów, może dochodzić do sytuacji, w której jedne zjadają zbyt dużo, a inne za mało.

Jednocześnie schronisko nie przyjmuje darowizn w postaci karmy ani pomocy rzeczowej od osób prywatnych, mimo że mieszkańcy wielokrotnie deklarowali chęć przekazywania pełnowartościowej karmy oraz rzeczy służących poprawie warunków bytowych zwierząt, takich jak materiały do izolacji bud czy wyposażenie boksów.

8. Problemy behawioralne wynikające z warunków bytowych

U niektórych zwierząt można zaobserwować stereotypie, czyli powtarzalne, kompulsywne zachowania mogące obejmować m.in. kręcenie się w kółko, uporczywe szczekanie, gryzienie elementów boksu czy bieganie wzdłuż ogrodzenia. 

Jedną z przyczyn tego zjawiska może być przebywanie kilku niedopasowanych do siebie psów w jednym boksie – zdarzają się boksy, w których przebywają nawet cztery psy jednocześnie, wykazujące wobec siebie zachowania agresywne. W połączeniu z brakiem spacerów, ograniczonym kontaktem z człowiekiem oraz stałą ekspozycją na bodźce z innych boksów powoduje to wysoki poziom napięcia i stresu u zwierząt.

9. Wysoka śmiertelność zwierząt

Dane z Powiatowego Inspektoratu Weterynaryjnego pokazują bardzo wysoką śmiertelność psów w schronisku. W 2022 roku zmarło łącznie 95 psów: 61 poddano eutanazji (w tym 10 z powodu „agresji”), a 34 psy padły (w tym 10 „nagle ze starości”, 2 „nagle” i 19 w trakcie leczenia). W 2024 roku zmarło łącznie 67 psów: 37 poddano eutanazji (6 z powodu „agresji”), a 30 padło (12 „nagle ze starości”, 6 „nagle” i 9 w trakcie leczenia). Oznacza to, że w ciągu roku umierało około 31% psów w 2022 r. i 22% w 2024 r., czyli odpowiednio prawie co trzeci i co piąty pies przebywający w schronisku.

Wzbudza to poważne wątpliwości, zwłaszcza w przypadku określeń typu „zgon nagły” lub „nagle ze starości” – w praktyce weterynaryjnej każda śmierć powinna mieć określoną przyczynę. Nieznane jest wykształcenie ani doświadczenie osoby lub osób, które kwalifikują zwierzęta do eutanazji z uwagi na agresję, jakie badania są wykonywane psu w tym kierunku, jest czas kwalifikowania zwierzęcia do uśmiercenia, jakie prace z psem poprzedzają taką eutanazję.

POSTULATY

W związku z powyższymi nieprawidłowościami i zagrożeniami dla dobrostanu zwierząt, zwracamy się z prośbą o bezzwłoczne podjęcie następujących działań:

1. Zwiększenie liczby pracowników  – tak, aby zapewnić psom indywidualną opiekę, regularne spacery i odpowiednią socjalizację.

2.  Wprowadzenie stałego, sformalizowanego programu wolontariatu – wprowadzenie systemu współpracy z wolontariuszami ze strony społecznej oraz zatrudnienie osoby odpowiedzialnej za koordynację wolontariatu.

3. Wprowadzenie jednolitych, pisemnych i przejrzystych procedur adopcyjnych – wprowadzenie obowiązkowych, spójnych procedur dla wszystkich adopcji. Procedury powinny obejmować pełną weryfikację przyszłych opiekunów, dopasowanie psa do warunków domowych, ocenę potrzeb zwierzęcia oraz nadzór nad procesem adopcji. Ich brak stwarza zagrożenia dla psów i osób adoptujących, a także zwiększa koszty ponownego przyjmowania zwierząt do schroniska.

4. Kompleksowa modernizacja infrastruktury – wymiana przestarzałych boksów, bud i całego wyposażenia, poprawa izolacji termicznej i wentylacji, zapewnienie warunków zgodnych ze współczesnymi standardami dobrostanu zwierząt.

5. Zmniejszenie liczby psów  – docelowo do około 200, aby umożliwić właściwą opiekę i ograniczyć ryzyko frustracji i zachowań agresywnych. Chodzi o realne zmniejszenie zagęszczenia poprzez wdrożenie wszystkich innych postulatów: zatrudnienie wolontariuszy, odpowiedzialne procedury adopcyjne, pełną weryfikację przyszłych opiekunów oraz współpracę ze sprawdzonymi organizacjami działającymi na rzecz zwierząt. Działania te będą wymagały czasu, ale pozwolą na zmniejszenie liczby psów w poszczególnych boksach i poprawę dobrostanu zwierząt.

6. Regularny ruch psów zgodny z przepisami – każdy pies powinien mieć możliwość wyjścia na spacer lub wybieg przynajmniej dwa razy w tygodniu, z prowadzeniem ewidencji takich działań.

7. Transparentność i kontrola – wprowadzenie systemu raportowania i monitorowania opieki weterynaryjnej, w tym zabiegów, badań, leczenia, profilaktyki, adopcji i zwrotów z adopcji oraz ewentualnych przypadków zgonów jak i skierowań do eutanazji. W szczególności gminy finansujące pobyt psów w schronisku powinny mieć pełną wiedzę o zwierzętach, w tym liczbę, zdjęcia i opisy psów wraz z datami przyjęcia i wydania, kosztach utrzymania oraz realizacji procedur, a ich władze powinny regularnie kontrolować sposób dysponowania środkami publicznymi oraz dbać o zapewnienie dobrostanu zwierząt.

8. Kontrolowane żywienie psów – zbilansowana dieta dopasowana do potrzeb poszczególnych psów, ich wieku i stanu zdrowia opracowana we współpracy z zoodietetykiem weterynaryjnym.

9. Zapewnienie stałej i systematycznej komunikacji adopcyjnej – publikowanie w mediach społecznościowych informacji o nowo przybyłych psach w dniu ich przyjęcia do schroniska oraz prowadzenie regularnej promocji adopcji poprzez minimum 3–5 postów tygodniowo prezentujących psy do adopcji. Aktualne informacje na stronach gmin o psach przebywających w schronisku pochodzących z ich terenu, obejmujące zdjęcie, wiek, płeć, wielkość, stan zdrowia, informację o kastracji oraz datę przyjęcia do schroniska. Aktywne ogłaszanie tych psów na stronach i mediach społecznościowych gmin.

10. Udostępnienie dokumentacji dotyczącej liczby boksów i warunków bytowych. Wnosimy o przedstawienie pełnej dokumentacji dotyczącej infrastruktury schroniska, w szczególności:

• liczby boksów przeznaczonych dla psów,
• dokładnych wymiarów i powierzchni każdego boksu,
• liczby psów przebywających w poszczególnych boksach,
• maksymalnej dopuszczalnej liczby psów w każdym z boksów,
• informacji dotyczących powierzchni wybiegów oraz sposobu ich wykorzystywania.

Dane te są niezbędne do oceny, czy warunki bytowe zwierząt spełniają wymagania określone w przepisach dotyczących funkcjonowania schronisk dla zwierząt.

11. Dokumentacja opieki weterynaryjnej i przyczyn zgonów. Wnosimy o wprowadzenie obowiązku prowadzenia oraz udostępniania zbiorczych danych dotyczących:

• dokumentacji weterynaryjnej dotyczącej leczenia,
• liczby eutanazji wraz z uzasadnieniem oraz historią pracy z psem skierowanym do eutanazji z uwagi na agresję,
• protokołów potwierdzających przyczynę zgonu.

12. Procedura oceny agresji psów. Wnosimy o wprowadzenie przejrzystej procedury oceny zachowania psów, w szczególności w przypadkach, w których agresja stanowi podstawę do podjęcia decyzji o eutanazji.

Procedura ta powinna obejmować:

• ocenę behawioralną przeprowadzoną przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje w zakresie zachowania zwierząt (np. behawiorystę lub zoopsychologa),
• każdorazowo przed podjęciem decyzji o eutanazji konieczne jest wykluczenie zdrowotnych przyczyn agresji poprzez przeprowadzenie odpowiednich badań weterynaryjnych,
• sporządzenie pisemnego protokołu z oceny zachowania psa,
  dokumentację prób pracy behawioralnej z psem przed podjęciem ostatecznej decyzji.

Obecnie brak informacji, kto dokonuje takich ocen oraz na podstawie jakich kryteriów są one przeprowadzane.

13. Uwzględnienie wpływu warunków bytowych na zachowanie psów. Należy podkreślić, że agresja u psów przebywających w schroniskach może być skutkiem:

• długotrwałego stresu,
• nadmiernego zagęszczenia zwierząt,
• braku ruchu i socjalizacji,
• stałej ekspozycji na bodźce z innych boksów.

W takich warunkach u zwierząt rozwijają się stereotypie i zaburzenia behawioralne, które mogą być błędnie interpretowane jako agresja wrodzona. Z tego względu ocena zachowania psa powinna uwzględniać wpływ środowiska schroniskowego na jego stan psychiczny oraz potencjalną możliwość poprawy funkcjonowania zwierzęcia po zmianie warunków. Każdorazowo przed podjęciem decyzji o eutanazji konieczne jest wykluczenie zdrowotnych przyczyn agresji poprzez przeprowadzenie odpowiednich badań weterynaryjnych.

Podsumowanie najpilniejszych działań

A. Działania natychmiastowe:

• przeprowadzenie rzetelnej kontroli warunków bytowych zwierząt,
• udostępnienie i weryfikacja dokumentacji, w tym przedstawienie liczby boksów, liczby psów oraz obsady kadrowej,
• wprowadzenie ewidencji spacerów dla psów,
• raportowanie danych dotyczących zgonów, eutanazji oraz leczenia zwierząt.

B. Działania organizacyjne:

• wdrożenie programu wolontariatu,
• uporządkowanie i usprawnienie procedur adopcyjnych,
• rozwój działań w mediach społecznościowych i promocja adopcji,
• zwiększenie liczby pracowników zajmujących się zwierzętami.

C. Działania infrastrukturalne:

• modernizacja boksów,
• poprawa wentylacji oraz izolacji pomieszczeń,
• docelowe zmniejszenie liczby psów przebywających w schronisku poprzez zwiększenie liczby adopcji.

Wszystkie powyższe postulaty mają na celu poprawę warunków życia zwierząt w schronisku, zmniejszenie ich śmiertelności oraz zwiększenie szans na adopcję lub powrót do właścicieli. Poprawa infrastruktury, standardów opieki, procedur adopcyjnych oraz wprowadzenie wolontariatu to konieczne działania dla realnego zwiększenia dobrostanu zwierząt i efektywności funkcjonowania schroniska. Wzywamy do podjęcia natychmiastowych działań, ponieważ każda poprawa w funkcjonowaniu schroniska to bezpośrednia poprawa życia setek psów oraz realne zwiększenie ich szans na adopcję i powrót do domu, a także wyraz odpowiedzialności samorządów i właścicieli placówki wobec społeczności lokalnej. Wnosimy o pisemne ustosunkowanie się do postulatów zawartych w petycji oraz wskazanie, jakie działania zostaną podjęte, przez kogo i w jakim terminie.

Administratorem danych osobowych jest Marta Plewicka, autorka niniejszej petycji.

Podstawą przetwarzania danych jest art. 6 ust. 1 lit. f RODO – prawnie uzasadniony interes polegający na realizacji prawa do składania petycji.

Dane osobowe sygnatariuszy są przetwarzane wyłącznie w celu poparcia i złożenia niniejszej petycji do właściwego organu.

Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do uznania podpisu za ważny.

Dane osobowe nie będą udostępniane osobom trzecim, z wyjątkiem organu, do którego kierowana jest petycja.

Dane nie będą publikowane ani ujawniane publicznie bez odrębnej, wyraźnej zgody osoby podpisującej.

Dane będą przechowywane przez okres niezbędny do rozpatrzenia petycji.

Marta Plewicka    Skontaktuj się z autorem petycji