PETYCJA

Na podstawie art. 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach (Dz.U. z 2018 r. poz. 870) wnoszę petycję o podjęcie inicjatywy ustawodawczej w zakresie nowelizacji ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie poprzez:

1.   wprowadzenie ustawowego okresu ochronnego dla dzika (Sus scrofa), obejmującego okres rozrodu oraz wychowu młodych, ze szczególnym uwzględnieniem ochrony loch prowadzących młode;

2.   dokonanie kompleksowej oceny skuteczności odstrzału sanitarnego dzików jako podstawowego narzędzia przeciwdziałania rozprzestrzenianiu afrykańskiego pomoru świń (ASF);

3.   zwiększenie znaczenia działań związanych z bioasekuracją, monitoringiem sanitarnym oraz aktywnym wyszukiwaniem i usuwaniem padłych osobników dzików;

4.   wprowadzenie obowiązku uwzględniania aktualnej wiedzy naukowej oraz danych epidemiologicznych przy opracowywaniu strategii zarządzania populacjami zwierząt łownych;

5.   przeprowadzenie analizy wydatkowania środków publicznych przeznaczanych na odstrzał sanitarny dzików oraz oceny efektywności epidemiologicznej i ekonomicznej tych działań;

6.   wprowadzenie obowiązku okresowego publikowania danych dotyczących skuteczności odstrzału sanitarnego w odniesieniu do liczby przypadków ASF;

7.   rozważenie ograniczenia polowań nocnych ze względu na bezpieczeństwo osób korzystających z terenów leśnych i rekreacyjnych oraz ryzyko błędnej identyfikacji gatunków zwierząt.

UZASADNIENIE

Afrykański pomór świń (ASF) pozostaje istotnym problemem epizootycznym w Polsce oraz innych państwach europejskich. Jednocześnie w literaturze naukowej oraz raportach instytucji zajmujących się bezpieczeństwem żywności wskazuje się, że sam odstrzał dzików nie stanowi wystarczającego i jednoznacznie skutecznego narzędzia ograniczania rozprzestrzeniania ASF.

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) w szeregu opracowań dotyczących ASF wskazywał, że skuteczne przeciwdziałanie rozprzestrzenianiu choroby wymaga działań wielokierunkowych, obejmujących przede wszystkim bioasekurację, monitoring epidemiologiczny oraz szybkie wykrywanie i usuwanie padłych dzików. EFSA podkreślał również, że sam odstrzał dzików, stosowany jako działanie izolowane, nie daje gwarancji skutecznego ograniczenia transmisji wirusa ASF.

Część opracowań naukowych wskazuje ponadto, że intensywny odstrzał może prowadzić do zwiększonej migracji i rozproszenia populacji dzików, co potencjalnie może sprzyjać transmisji wirusa ASF na nowe obszary.

W materiałach publikowanych przez Główny Inspektorat Weterynarii wskazuje się, że wirus ASF może przez długi czas utrzymywać się w zwłokach padłych dzików, co powoduje konieczność priorytetowego traktowania działań związanych z monitoringiem środowiskowym oraz szybkim usuwaniem padliny.

Dane publikowane przez instytucje publiczne wskazują, że znaczna część przypadków ASF wykrywana była u padłych dzików, a nie u osobników odstrzelonych. Jednocześnie w ostatnich latach utrzymywano bardzo wysoką skalę odstrzału sanitarnego i łowieckiego dzików. Pomimo podejmowanych działań ASF nadal występuje na obszarze kraju i obejmuje kolejne regiony, co uzasadnia potrzebę ponownej oceny skuteczności dotychczasowej strategii.

Według danych przywoływanych przez EFSA liczba przypadków ASF u dzików w Unii Europejskiej w 2025 r. wzrosła w stosunku do roku poprzedniego, pomimo kontynuowania działań opartych w dużej mierze na redukcji populacji dzików.

Najwyższa Izba Kontroli w raportach dotyczących przeciwdziałania ASF zwracała uwagę na problemy związane z przestrzeganiem zasad bioasekuracji oraz niedostateczną skuteczność części działań administracyjnych podejmowanych w celu ograniczania rozprzestrzeniania choroby. Wskazuje to na potrzebę większego skoncentrowania działań państwa na zapobieganiu transmisji wirusa wynikającej z działalności człowieka.

Wątpliwości budzi również skala środków publicznych przeznaczanych na odstrzał sanitarny dzików przy jednoczesnym braku jednoznacznych danych potwierdzających skuteczność tego rozwiązania jako podstawowego narzędzia ograniczania ASF. Zasadne wydaje się zatem przeprowadzenie szczegółowej analizy efektywności epidemiologicznej oraz ekonomicznej obecnie stosowanych działań.

Brak okresu ochronnego dla dzika rodzi również istotne problemy przyrodnicze i etyczne. Całoroczny odstrzał może prowadzić do destabilizacji struktury populacji dzików oraz osierocania młodych osobników, których szanse przeżycia bez opieki lochy są znacząco ograniczone.

Pomimo występowania szkód rolniczych powodowanych przez dziki, gatunek ten pełni również istotne funkcje ekologiczne w ekosystemach leśnych, między innymi poprzez udział w spulchnianiu gleby, rozsiewaniu nasion oraz ograniczaniu liczebności części bezkręgowców uznawanych za szkodniki leśne.

Należy również uwzględnić aspekt bezpieczeństwa publicznego, w szczególności osób przebywających na terenach leśnych i rekreacyjnych, zwłaszcza w kontekście intensyfikacji polowań prowadzonych przez cały rok, w tym w porze nocnej.

Mając na uwadze przedstawione argumenty, wnoszę jak na wstępie oraz zwracam się z prośbą o podjęcie działań legislacyjnych zmierzających do opracowania bardziej zrównoważonego, przejrzystego i opartego na aktualnej wiedzy naukowej modelu zarządzania populacją dzika oraz przeciwdziałania ASF.

Z poważaniem

Prezes Fundacji „Wilk i inni Mieszkańcy Lasu”

Jerzy Pielaszkiewicz

Fundacja „Wilk i inni Mieszkańcy Lasu”    Skontaktuj się z autorem petycji