W sprawie przyznania Gminie Kałuszyn dotacji rządowej na sfinansowanie 100% kosztów likwidacji nielegalnego składowiska odpadów niebezpiecznych w Ryczołku

My, niżej podpisani Mieszkańcy powiatu mińskiego i województwa mazowieckiego, zwracamy się z apelem o pozytywne rozpatrzenie wniosku Gminy Kałuszyn złożonego 11 grudnia 2025 r. do Budżetu Państwa o przyznanie 100% środków finansowych (kwota ok. 70 mln zł) na likwidację jednego z największych i najgroźniejszych nielegalnych składowisk odpadów niebezpiecznych w Polsce, zlokalizowanego w miejscowości Ryczołek.

UZASADNIENIE

1. Stan faktyczny – bomba ekologiczna w sercu Mazowsza. Nielegalne składowisko zostało ujawnione w lutym 2022 roku przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska, wspólnie ze Strażą Pożarną i policją. Składowisko znajduje się w miejscowości Ryczołek, tuż przy krajowej „dwójce”, przed zjazdem na autostradę. Na posesji zgromadzono około 6,5 tysiąca pojemników, każdy o pojemności tysiąca litrów. Według dokumentacji złożonej przez Gminę Kałuszyn, na działkach nr 206 i 83/2 w miejscowości Ryczołek znajduje się około 6500 ton odpadów niebezpiecznych – substancji pochodzących z przemysłu chemicznego, petrochemicznego, farbiarskiego, lakierniczego, motoryzacyjnego i drukarskiego. Z opinii biegłego z zakresu badań chemicznych wynika, że ktoś pozostawił tam odpady przemysłowe, zawierające rakotwórcze, toksyczne i łatwopalne związki. Substancje te mają właściwości mutagenne, żrące, parzące i drażniące, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia tysięcy ludzi.

2. Skala zagrożenia – sprawa życia i śmierci „Boję się, że dojdzie do pożaru i będzie trzeba ewakuować miasto” – tak burmistrz Kałuszyna Arkadiusz Czyżewski mówi o składowisku w Ryczołku. Od kilku lat zalega tam ponad 6 tysięcy mauzerów z chemikaliami. Pojemniki w każdej chwili mogą się rozszczelnić albo zapalić. Według ekspertów, brak szybkiej reakcji może doprowadzić do degradacji pojemników, wycieków toksycznych substancji, skażenia gleby i wód gruntowych, a w konsekwencji – do poważnego zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi. „Ta bomba może wybuchnąć w każdej chwili! To jest zagrożenie dla całego województwa. Kilkadziesiąt kilometrów stąd w atmosferze mogą być odczuwalne skutki tego co z tymi chemikaliami się stanie. Grożą nam potężne konsekwencje i dla środowiska naturalnego, i dla bezpieczeństwa naszego kraju” – podkreśla starosta miński Remigiusz Górniak.

3. Zagrożenie dla infrastruktury strategicznej Składowisko zlokalizowane jest w bezpośrednim sąsiedztwie kluczowej infrastruktury państwowej:

•          Autostrada A2 – główna międzynarodowa arteria komunikacyjna, biegnąca tuż obok składowiska

•          Linia elektroenergetyczna 400 kV Kozienice–Ostrołęka – strategiczna linia przesyłowa przebiegająca nad składowiskiem

•          Gmina Kałuszyn jest zlokalizowana nie tylko przy węźle międzynarodowej autostrady A2, ale również przy lotnisku wojskowym pod Mińskiem Mazowieckim.

•          10 km dalej znajduje się strategiczna jednostka wojskowa. Ewentualna katastrofa mogłaby sparaliżować krytyczną infrastrukturę państwa i zagrozić bezpieczeństwu narodowemu.

4. Niewspółmierność kosztów do możliwości finansowych gminy „Dla samorządu sześciotysięcznego jest to kwota kosmiczna. Nawet dla powiatu to jest kwota kosmiczna, ponadto nie można przerzucać na samorządy odpowiedzialności za to, że służby państwowe nie zapobiegły tworzeniu takich składowisk” - mówi Starosta Miński Remigiusz Górniak. Szacunkowy koszt likwidacji składowiska wynosi około 68-70 mln zł brutto, podczas gdy średni dochód na jednego mieszkańca gminy Kałuszyn wynosi zaledwie 2535,55 zł. „Ciężar uprzątnięcia i zutylizowania odpadów w wielu przypadkach ostatecznie spoczywa na gminach, które nie mają w swoich budżetach środków na ten cel. Mało tego, w wielu przypadkach te koszty są większe niż roczne budżety gmin.” - mówi Starosta.

5. Niemożność ustalenia sprawcy „Jest właściciel nieruchomości i właściciel broni się przez wszystkimi organami, zarówno administracyjnymi, jak i karnymi, tym, że tak, on jest właścicielem nieruchomości, ale ma podpisaną dzierżawę z panem, którego do tej pory nikt nie znalazł, łącznie z policją i prokuraturą. Jestem święcie przekonany, że to był klasyczny słup.” - mówi Burmistrz Kaluszyna. W tej sytuacji sprawca pozostaje nieuchwytny, a odpady nadal zalegają, stwarzając coraz większe zagrożenie.

6. Podstawa prawna działania organów państwa Zgodnie z art. 26a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, w przypadku gdy ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska konieczne jest niezwłoczne usunięcie odpadów, właściwy organ podejmuje działania polegające na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi. W sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia powinna być zastosowana ustawa o zarządzaniu kryzysowym, która przewiduje, że agendy rządowe (np. wojewoda czy premier) powinny być zaangażowane w usunięcie tego typu składowiska. Sprawa Ryczołka jednoznacznie wypełnia przesłanki zastosowania tych przepisów – mamy do czynienia z bezpośrednim, realnym i narastającym zagrożeniem dla życia i zdrowia dziesiątek tysięcy mieszkańców.

Należy dodać że Rada Powiatu Mińskiego z inicjatywy Wiceprzewodniczącej p. Ewy Rucińskiej wielokrotnie apelowała do Rządu o rozwiązanie problemu Ryczołka. Stosowne apele były przekazywane Premierowi w formie uchwał, jednak nie doczekały się pozytywnego rozpatrzenia.

DLATEGO WNOSIMY O:

1.         Pozytywne rozpatrzenie wniosku Gminy Kałuszyn o sfinansowanie 100% kosztów usunięcia i utylizacji odpadów niebezpiecznych ze składowiska w Ryczołku.

2.         Pilne uruchomienie środków z rezerwy celowej budżetu państwa i środków NFOŚiGW w kwocie ok. 70 mln zł na likwidację tego składowiska.

3.         Potraktowanie sprawy jako priorytetu z zakresu bezpieczeństwa publicznego – biorąc pod uwagę bliskość infrastruktury krytycznej i strategicznej.

4.         Niezwłoczne podjęcie działań – każdy dzień zwłoki zwiększa ryzyko katastrofy. Zbiorniki są w coraz gorszym stanie technicznym, a brak reakcji państwa to igranie z życiem i zdrowiem tysięcy ludzi.

Szanowny Panie Premierze, Szanowny Panie Wojewodo, Ryczołek wyróżnia się szczególną skalą problemu – liczba pojemników i rodzaj substancji sprawiają, że jest to jedno z najgroźniejszych składowisk w regionie. Nie możemy pozwolić, aby decyzja o losie dziesiątek tysięcy mieszkańców naszego powiatu była odkładana na później. To nie jest kwestia polityczna ani administracyjna – to sprawa życia i śmierci. Prosimy o okazanie solidarności z mieszkańcami powiatu mińskiego i podjęcie jedynej słusznej decyzji – przyznania 100% finansowania na likwidację tej bomby ekologicznej, zanim będzie za późno. Czas działa przeciwko nam.

Mieszkańcy powiatu mińskiego i województwa mazowieckiego

Kałuszyn, grudzień 2025 r. Petycja kierowana do: - Prezesa Rady Ministrów RP - Wojewody Mazowieckiego Do wiadomości: - Marszałek Województwa Mazowieckiego - Minister Klimatu i Środowiska - Główny Inspektor Ochrony Środowiska

Remigiusz Górniak - Starosta Miński    Skontaktuj się z autorem petycji