Z dala od szpitala! Zakażmy zgromadzeń pod szpitalem na ul. Polnej w Poznaniu

Jacek Jaśkowiak
Prezydent Miasta Poznania
plac Kolegiacki 17
61-841 Poznań

PETYCJA MIESZKAŃCÓW POZNANIA
w sprawie wprowadzenia zakazu organizowania zgromadzeń publicznych w bezpośrednim sąsiedztwie Ginekologiczno-Położniczego Szpitala Klinicznego im. Heliodora Święcickiego Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu przy ul. Polnej 33
na podstawie art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 870)

I. POSTULAT
Niniejszym zwracam się z petycją do Prezydenta Miasta Poznania o podjęcie działań zmierzających do skutecznego zakazania zgromadzeń publicznych organizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie Ginekologiczno-Położniczego Szpitala Klinicznego im. Heliodora Święcickiego Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu (ul. Polna 33), w szczególności:

1. Wydawania decyzji o zakazie zgromadzeń na podstawie art. 14 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. Prawo o zgromadzeniach (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1389) w odniesieniu do każdego zgromadzenia zgłoszonego w następującym obszarze: a) w promieniu 100 metrów od budynku stróżówki szpitala przy ul. Jackowskiego 42 (współrzędne GPS: 52.410026224245385, 16.896657545897924), stanowiącej jedyny wjazd na teren szpitala, b) na chodnikach, jezdniach, skwerach i innych przestrzeniach publicznych bezpośrednio przylegających do terenu szpitala, tj.:

• ul. Polna na odcinku od ul. Bukowskiej do ul. Jackowskiego,
• ul. Bukowska na odcinku od ul. Polnej do budynku nr 35,
• ul. Jackowskiego na odcinku od skrzyżowania z ul. Polną do budynku nr 40 (kamienica przyległa do szpitala).

2. Wyznaczanie przedstawiciela organu gminy na zgromadzenia odbywające się w sąsiedztwie szpitala, z uprawnieniem do wydawania wiążących poleceń uczestnikom (zakaz używania urządzeń nagłaśniających, zakaz eksponowania drastycznych treści wizualnych, obowiązek zachowania odległości od wejść i wjazdów na teren szpitala), a w razie naruszenia tych poleceń lub przepisów prawa, do rozwiązywania takich zgromadzeń na podstawie art. 20 ust. 1 Prawa o zgromadzeniach.

II. UZASADNIENIE FAKTYCZNE

1. Opis stanu faktycznego
Od dłuższego czasu w bezpośrednim sąsiedztwie Ginekologiczno-Położniczego Szpitala Klinicznego przy ul. Polnej 33 w Poznaniu organizowane są cykliczne zgromadzenia o charakterze antyaborcyjnym. Uczestnicy tych zgromadzeń gromadzą się na chodniku ul. Jackowskiego w pobliżu stróżówki szpitala (budynek przy ul. Jackowskiego 42), stanowiącej jedyny wjazd na teren szpitala, eksponując banery z drastycznymi zdjęciami oraz emitując przez urządzenia nagłaśniające modlitwy i komunikaty skierowane do pacjentek i personelu szpitala.
Stróżówka przy ul. Jackowskiego 42 stanowi jedyny wjazd na teren szpitala. Tą samą drogą wjeżdżają karetki pogotowia, a także wchodzą pieszo pacjentki, ich bliscy oraz personel medyczny. Teren szpitala od strony przestrzeni publicznej graniczy z ul. Polną (na odcinku od ul. Bukowskiej do ul. Jackowskiego), ul. Bukowską (od ul. Polnej do budynku nr 37) oraz ul. Jackowskiego (od skrzyżowania z ul. Polną do budynku nr 42).
2. Zagrożenie zdrowia i życia pacjentek
Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny jest jednym z największych i najważniejszych szpitali ginekologiczno-położniczych w Wielkopolsce. Przebywają w nim pacjentki w ciąży, w tym pacjentki z ciążą zagrożoną i obarczoną wadami płodu, pacjentki po poronieniach, pacjentki poddawane zabiegom ginekologicznym oraz kobiety w trakcie porodu. Wiele z tych osób doświadcza silnego stresu związanego ze stanem zdrowia własnym lub ciąży.
Ekspozycja na stresory w postaci drastycznych obrazów na banerach, głośnych modlitw i komunikatów emitowanych przez urządzenia nagłaśniające, a także bezpośrednia konfrontacja z uczestnikami zgromadzenia w momencie wchodzenia do szpitala lub opuszczania go, mogą prowadzić do negatywnych skutków zdrowotnych, w tym:

• podwyższonego poziomu stresu i lęku u kobiet w ciąży, co w świetle badań naukowych wiąże się z ryzykiem powikłań, takich jak przedwczesny poród, niska masa urodzeniowa lub stan przedrzucawkowy,
• retraumatyzacji u pacjentek, które doświadczyły utraty ciąży, poronienia lub koniecznej terminacji ciąży ze wskazań medycznych, a dla których drastyczne obrazy i napisy mogą stanowić czynnik wywołujący lub pogłębiający zespół stresu pourazowego i zaburzenia depresyjne,
• negatywnego wpływu na stan psychiczny pacjentek przygotowywanych do zabiegów ginekologicznych lub porodów, co może zakłócić przebieg procedur medycznych.

3. Zagrożenie dla funkcjonowania szpitala i transportu medycznego
Zgromadzenia odbywają się bezpośrednio przy stróżówce szpitala (ul. Jackowskiego 42), stanowiącej jedyny wjazd na teren szpitala. W sytuacji masowej lub pilnej potrzeby medycznej (np. konieczność szybkiego przyjęcia wielu pacjentek, ewakuacja, transport krwi lub materiałów medycznych) obecność zgromadzenia w tym miejscu mogłaby utrudnić lub uniemożliwić swobodny dojazd karetek pogotowia oraz innych pojazdów uprzywilejowanych.
Nawet przy mniejszej skali zgromadzenia, obecność uczestników i banerów na wąskim chodniku i jezdni ul. Jackowskiego w bezpośredniej bliskości bramy wjazdowej szpitala utrudnia swobodne wchodzenie i wychodzenie pacjentek, w tym kobiet w zaawansowanej ciąży i po zabiegach, które mogą mieć ograniczoną mobilność.

4. Stres personelu medycznego
Personel Ginekologiczno-Położniczego Szpitala Klinicznego, w tym lekarze, położne i pielęgniarki, każdego dnia wykonuje odpowiedzialną pracę na rzecz zdrowia i życia pacjentek. Cykliczne zgromadzenia z treściami wymierzonymi w działalność szpitala generują dodatkowy stres u pracowników, którzy zmuszeni są przechodzić obok uczestników zgromadzenia w drodze do i z pracy. Stres personelu medycznego przekłada się bezpośrednio na jakość i bezpieczeństwo opieki nad pacjentkami.

5. Uciążliwość dla mieszkańców
Zgromadzenia, w szczególności te wykorzystujące urządzenia nagłaśniające, powodują znaczną uciążliwość dla mieszkańców kamienic przy ul. Jackowskiego, ul. Polnej i ulic przyległych. Głośne modlitwy i komunikaty zakłócają spokój mieszkania, prawo do wypoczynku oraz komfort życia codziennego mieszkańców. Sytuacja ta powtarza się cyklicznie, co czyni ją szczególnie dotkliwą.

III. Uzasadnienie prawne

1. Podstawa prawna wydania zakazu zgromadzenia (art. 14 pkt 2 Prawa o zgromadzeniach)
Zgodnie z art. 14 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. Prawo o zgromadzeniach (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1389, dalej: „Prawo o zgromadzeniach"), organ gminy wydaje decyzję o zakazie zgromadzenia nie później niż na 96 godzin przed planowaną datą zgromadzenia, jeżeli jego odbycie może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach.
W świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyrok TK z 10 listopada 2004 r., sygn. Kp 1/04) oraz orzecznictwa sądów okręgowych, dla zastosowania art. 14 pkt 2 Prawa o zgromadzeniach wystarczająca jest potencjalność zaistnienia zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, tzn. nie jest konieczne udowodnienie, że zagrożenie to faktycznie nastąpi, a jedynie że zachodzi realne prawdopodobieństwo jego wystąpienia. Jak wskazał Sąd Okręgowy w Warszawie (sygn. akt XXV Ns 107/20): o zagrożeniu zdrowia wolno mówić nie tylko w kontekście charakteru zgromadzenia, ale także jego oddziaływania na zdrowie i życie osób postronnych, nieuczestniczących w zgromadzeniu.
W przypadku zgromadzeń organizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie szpitala ginekologiczno-położniczego, zagrożenie dla zdrowia, a potencjalnie i życia pacjentek, jest realne i udokumentowane (zob. punkt II.2 niniejszej petycji). Organizowanie zgromadzeń z użyciem urządzeń nagłaśniających i z ekspozycją drastycznych treści wizualnych w odległości kilkunastu metrów od stróżówki szpitala (ul. Jackowskiego 42), stanowiącej jedyny wjazd na teren szpitala, w którym przebywają kobiety w ciąży zagrożonej, po poronieniach, w trakcie porodu i po zabiegach ginekologicznych, spełnia przesłankę zagrożenia zdrowia ludzi w rozumieniu art. 14 pkt 2 Prawa o zgromadzeniach.

2. Konstytucyjne granice wolności zgromadzeń
Art. 57 Konstytucji RP gwarantuje wolność organizowania pokojowych zgromadzeń i uczestniczenia w nich. Wolność ta nie ma jednak charakteru absolutnego. Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane w ustawie, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla ochrony m.in.:
zdrowia,
praw i wolności innych osób.
Obie te przesłanki są w niniejszej sprawie spełnione. Ochrona zdrowia pacjentek szpitala ginekologiczno-położniczego stanowi wartość konstytucyjną wynikającą z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP (prawo do ochrony zdrowia) oraz art. 68 ust. 3 (obowiązek zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej kobietom ciężarnym). Jednocześnie zgromadzenia antyaborcyjne organizowane pod szpitalem naruszają prawa i wolności pacjentek, w tym prawo do prywatności (art. 47 Konstytucji RP), ochronę godności (art. 30 Konstytucji RP) oraz prawo do poszanowania intymności i godności w trakcie świadczeń zdrowotnych (art. 13 i art. 20 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta).

3. Zasada proporcjonalności
Zakaz zgromadzeń nie obejmuje całego miasta ani nieograniczonej liczby miejsc, lecz dotyczy wyłącznie wąsko określonego obszaru w bezpośrednim sąsiedztwie szpitala, tj. promienia 100 metrów od stróżówki (ul. Jackowskiego 42) oraz przylegających odcinków ulic Polnej, Bukowskiej i Jackowskiego, których charakter (jedyny wjazd, obecność pacjentek w stanie zagrożenia zdrowia) uzasadnia szczególną ochronę. Organizatorzy zgromadzeń zachowują pełne prawo do organizowania zgromadzeń w innych lokalizacjach na terenie miasta Poznania.
Ograniczenie jest zatem proporcjonalne w rozumieniu art. 31 ust. 3 Konstytucji RP: jest adekwatne do realizowanego celu (ochrona zdrowia pacjentek), konieczne (brak łagodniejszych środków mogących skutecznie wyeliminować zagrożenie) oraz nie narusza istoty wolności zgromadzeń (ograniczenie dotyczy wyłącznie miejsca, nie zaś samego prawa do zgromadzania się).

4. Prawa pacjenta
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej. Art. 13 tej ustawy gwarantuje prawo do poszanowania intymności i godności, a art. 20 prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Zgromadzenia organizowane w bezpośrednim sąsiedztwie szpitala, prowadzące do identyfikacji osób korzystających z opieki zdrowotnej, wywierające nacisk psychiczny i stygmatyzujące pacjentki, naruszają te prawa.

5. Uprawnienia przedstawiciela organu gminy
Niezależnie od wydawania decyzji o zakazie zgromadzeń, Prezydent Miasta Poznania może, zgodnie z art. 17 ust. 3 i 4 Prawa o zgromadzeniach, wyznaczyć swojego przedstawiciela do udziału w zgromadzeniu. Przedstawiciel ten, na podstawie art. 20 ust. 1 Prawa o zgromadzeniach, uprawniony jest do rozwiązania zgromadzenia, jeżeli jego przebieg zagraża życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach, bądź narusza przepisy ustawy lub przepisy karne, a przewodniczący zgromadzenia nie podejmuje wymaganych środków zaradczych. Dodatkowo, przedstawiciel może wydawać polecenia uczestnikom zgromadzenia dotyczące m.in. zachowania odległości od wejść do szpitala, zakazu używania urządzeń nagłaśniających czy zakazu eksponowania treści drastycznych.

6. Analogiczne inicjatywy w innych miastach
Petycja ta wpisuje się w nurt inicjatyw podejmowanych przez obywateli i organizacje w innych polskich miastach. W Gdańsku złożona została petycja do Prezydent Miasta Aleksandry Dulkiewicz o zakazywanie zgromadzeń antyaborcyjnych organizowanych pod szpitalem Copernicus na Zaspie, oparta na analogicznej argumentacji dotyczącej zagrożenia zdrowia pacjentów, naruszenia ich praw oraz zakłócenia pracy placówki medycznej. Petycja ta spotkała się ze znacznym poparciem społecznym.

___________________________________________________________

Osoby wnoszące petycję:

Anna Pieciul, Amadeusz Smirnow

Anna Pieciul    Skontaktuj się z autorem petycji