Apel do Wojewody Lubelskiego

Szanowny Pan

Wojewoda Lubelski

W związku z publikacją w gazecie „Słowo Podlasia” (Janów Podlaski. Konflikt z OSP Janów Podlaski trwa) wnoszę o przeprowadzenie kontroli w zakresie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za udział w działaniach ratowniczych dla strażaków OSP Janów Podlaski przez Gminę Janów Podlaski.

Zachodzi podejrzenie naruszenia przez gminę Janów Podlaski art. 15 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, polegającym na niewypłacaniu strażakom ratownikom OSP należnych ekwiwalentów pieniężnych za udział w działaniach ratowniczych. Jednocześnie proszę o sprawdzenie czy ekwiwalent jest wypłacany strażakom ratownikom z OSP Nowy Pawłów, OSP Jakówki, OSP Werchliś Nowy, OSP Miasto Janów Podlaski, OSP Stary Bubel i OSP Bubel-Granna i czy nie dochodzi do dyskryminowania strażaków ratowników OSP Janów Podlaski w zakresie wypłaty ekwiwalentów.

W publikacji podano informację, że jeden ze strażaków OSP Janów Podlaski Od 1 stycznia do 30 kwietnia 2026 r. uczestniczył w działaniach ratowniczych w łącznym wymiarze 34 godzin. Według stawki obowiązującej w Gminie należny mu ekwiwalent przekracza 1030 zł. Do dnia publikacji artykułu w prasie ekwiwalent ten nie został wypłacony.

Prawo do ekwiwalentu wynika bezpośrednio z art. 15 ust. 1 ustawy o OSP. Przepis stanowi, że strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje ekwiwalent pieniężny. Art. 15 ust. 2 wskazuje natomiast, że wysokość ekwiwalentu ustala rada gminy, a ekwiwalent jest wypłacany z budżetu właściwej gminy. Ustawa nie uzależnia powstania ani wypłaty tego świadczenia od zawarcia umowy między gminą a OSP. Umowa, o której mowa w art. 7 ustawy o OSP, dotyczy organizacyjnego uregulowania współpracy gminy z OSP, tj. postanowień dotyczących działań z art. 3 oraz obowiązków gminy z art. 10 ust. 1. Nie jest ona warunkiem nabycia prawa do ekwiwalentu przez konkretnego strażaka ratownika. Odmienne stanowisko prowadziłoby do niedopuszczalnego przerzucenia skutków zaniechań organizacyjnych gminy na strażaków wykonujących ustawowe zadania ratownicze.

Zaniechanie organów gminy może naruszać zasadę legalizmu oraz prawidłową realizację zadania własnego z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Skoro ustawodawca przyznał strażakowi ratownikowi OSP ekwiwalent i wskazał budżet właściwej gminy jako źródło jego wypłaty, organ gminy nie może wstrzymywać wypłaty ani tworzyć pozaustawowych przesłanek odmowy.

Wnoszę o:

1. zbadanie legalności postępowania Gminy w zakresie realizacji art. 15 ustawy o OSP

2. zażądanie od gminy informacji i dokumentów dotyczących naliczania i wypłaty ekwiwalentów od 1 stycznia 2026 r. do dnia 30 kwietnia 2026 r.

3. podjęcie przewidzianych prawem działań nadzorczych lub kontrolnych w celu przywrócenia stanu zgodnego z prawem,

Podstawą działania Wojewody są art. 85–88 ustawy o samorządzie gminnym. Nadzór nad działalnością gminną jest sprawowany według kryterium zgodności z prawem, wojewoda jest organem nadzoru, a organ nadzoru ma prawo żądać informacji i danych niezbędnych do wykonywania uprawnień nadzorczych.

Należy zwrócić uwagę, że Gmina Janów Podlaski odmówiła udostępnienia informacji publicznej na temat finansowania OSP na jej terenie w latach 2015-2025, a decyzja odmowna została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej i sprawa ma obecnie dalszy tok proceduralny (SKO.407.IN/477/26).

Wojewoda Lubelski uznał, że zarządzenie wydane przez władze Janowa Podlaskiego nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa i skierował sprawę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

Sprawa konfliktu w zakresie finansowania OSP Janów przez Gminę Janów Podlaski od około pół roku budzi zainteresowanie mediów branżowych, lokalnych, regionalnych, społecznościowych i ogólnopolskich.