NIE DLA SZKODLIWYCH INWESTYCJI W LESIE ŁAGIEWNICKIM I ARTURÓWKU

Łódź, dnia .............. 2026 roku

Mieszkańcy Łodzi

Do: Prezydent Miasta Łodzi

ul. Piotrkowska 104

90-926 Łódź

Petycja mieszkańców Łodzi w sprawie planowanych inwestycji w Lesie Łagiewnickim i Arturówku

My, niżej podpisani mieszkańcy Łodzi, działając na podstawie art. 2 ustawy o petycjach, zwracamy się do Prezydent Miasta Łodzi z żądaniem wstrzymania lub zasadniczej rewizji planowanych inwestycji turystycznych i infrastrukturalnych na terenie Arturówka, Lasu Łagiewnickiego oraz ich bezpośredniego otoczenia.

Nasz sprzeciw budzą plany budowy ścieżki w koronach drzew, utwardzania i poszerzania ścieżek leśnych, rozbudowy zaplanowanej infrastruktury noclegowej (domki na drzewach) oraz budowy parkingu dla kamperów z koniecznymi przyłączami.

Nie zgadzamy się na plany włączenia przez aport tych terenów, a także innych terenów zielonych, do Holdingu Łódź. Nie zgadzamy się także na zmianę formy zarządzania tymi terenami i przekazywanie ich w dzierżawę spółce Holding Łódź. Taka zmiana zarządzania spowodować może utratę nadzoru społecznego łodzian nad terenami zielonymi, które powinny pozostać pod bezpośrednim zarządem Miasta.

Las Łagiewnicki stanowi jeden z najcenniejszych przyrodniczo obszarów Łodzi - teren o wyjątkowym znaczeniu ekologicznym, krajobrazowym i społecznym, obejmujący rezerwat przyrody oraz siedliska licznych chronionych gatunków roślin i zwierząt. Pełni on również istotną funkcję w retencji wody, poprawie jakości powietrza oraz łagodzeniu skutków zmian klimatu. W naszej ocenie planowane działania mogą doprowadzić do trwałej degradacji tego obszaru, naruszając jego naturalny charakter oraz osłabiając jego funkcje przyrodnicze i społeczne.

W związku z powyższym wnosimy o wstrzymanie realizacji wskazanych inwestycji do czasu przeprowadzenia niezależnej oceny oddziaływania na środowisko z udziałem ekspertów, przedstawicieli środowiska naukowego i organizacji ekologicznych, a także o przeprowadzenie rzetelnych konsultacji społecznych oraz przyjęcie przez Miasto Łódź rzetelnego nadzoru nad zarządzaniem tym obszarem, w którym nadrzędną wartością pozostaje ochrona przyrody.

Uzasadnienie

Las Łagiewnicki, zajmujący 1205,45 hektary, jest jednym z największych lasów komunalnych w Europie. W jego środkowej i północno-zachodniej części zachowały się drzewostany liczące ponad dwieście lat, pamiętające czasy początków industrializacji Łodzi. Kompleks ten objęty jest ochroną na wielu poziomach. W 1996 roku na obszarze 69,86 ha ustanowiono rezerwat przyrody "Las Łagiewnicki", którego celem jest ochrona naturalnych leśnych zbiorowisk roślinnych. Cały kompleks leśny wchodzi również w skład Parku Krajobrazowego Wzniesień Łódzkich. Jest najcenniejszym terenem zielonym na terenie naszego miasta.

Bogactwo przyrodnicze Lasu Łagiewnickiego jest dużo większe niży wydawałoby się patrząc na jego położenie w granicach dużego, poprzemysłowego miasta. Na obszarze całego kompleksu zidentyfikowano 542 gatunki roślin naczyniowych, a rezerwat znajdujący się w granicach Lasu skupia ich 280, w tym aż 101 gatunków drzew i krzewów. Spośród roślin chronionych stwierdzono występowanie 11 gatunków objętych ochroną ścisłą, a kolejne gatunki podlegają ochronie częściowej. Obecność roślin takich jak np storczyki, szczególnie wrażliwych na zakłócenia siedliskowe, jest wskaźnikiem dobrego stanu ekologicznego lasu i wymaga utrzymania jego naturalnych warunków świetlnych, glebowych i wodnych. Każda trwała ingerencja, budowa czy rozbudowa infrastruktury w ich otoczeniu, grozi ich bezpowrotnym zniszczeniem.

Równie wyjątkowa jest fauna Łagiewnik. Na uwagę zasługuje trzmiel tajgowy, umieszczony w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt, którego jedno z nielicznych w Polsce stanowisk znajduje się właśnie w Lesie Łagiewnickim. W parku krajobrazowym stwierdzono ponadto szereg rzadkich gatunków owadów żyjących wyłącznie w Polsce Południowej lub w górach, a dwa gatunki muchówek mają tu jedyne stanowiska w całej Polsce. Stałymi mieszkańcami są dziki i sarny, a nawet łosie. W rezerwacie gniazdują ptaki drapieżne, a wśród gatunków o szczególnej wartości dla środkowej Polski wymienić należy muchołówkę małą, jarzębatkę, pójdźkę, trzmielojada, siniaka i zniczka. W Lesie Łagiewnickim można spotkać prawie połowę ze wszystkich występujących w Polsce gatunków nietoperzy, w tym jednego z najrzadszych i najbardziej narażonych na wyginięcie w naszym kraju, borowiaczka. Spośród cennych gatunków płazów, wymienić można traszkę grzebieniastą i kumaka nizinnego, oba objęte ochroną gatunkową i wymienione w dyrektywie siedliskowej Unii Europejskiej. Śródleśne oczka wodne i małe cieki stanowią dla tych gatunków jedyne miejsca rozrodu, a ich zdolność do przeżycia zależy od zachowania spokoju i odpowiednich warunków hydrologicznych w ich bezpośrednim sąsiedztwie.

Z dużym zaniepokojeniem przyjęliśmy ogłoszone na początku czerwca plany Urzędu Miasta Łodzi dotyczące inwestycji turystycznych na terenie Lasu Łagiewnickiego w ramach projektu o nazwie “Las Łagiewnicki - stworzenie szlaku turystycznego na obszarze Parku Krajobrazowego Wzniesień Łódzkich”. Planowane przez miasto inwestycje w skali i formie jaką przedstawiają urzędnicy i radni miejscy w swoich materiałach mogą doprowadzić do zaniku wielu gatunków z obszaru Lasu Łagiewnickiego, a co za tym idzie naszego miasta. Wobec tego, planowanie tak inwazyjnych inwestycji wewnątrz lasu, których efektem będzie wielokrotne zwiększenie liczby odwiedzających i wydłużenie ich obecności w ekosystemie, jest działaniem wprost sprzecznym z ochroną przyrody i ze znaczną szkodą dla Lasu Łagiewnickiego i tego wszystkiego co tak wyjątkowe dla lasu i zostało opisane powyżej. Urzędnicy nie przedstawili do dnia powstania tej petycji żadnej dokumentacji, żadnych opinii potwierdzających nieszkodliwość planów wobec Łagiewnik dla środowiska. Nie przedstawiono też żadnej dokumentacji, projektów więc opinia publiczna nie może dokładnie dowiedzieć się jakie są plany i co konkretnie, o jakich parametrach ma powstać. Nie odbyły się żadne konsultacje społeczne przed ogłoszeniem projektu. Dodatkowo zgodnie z informacjami uzyskanymi od Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Łodzi, wniosek o dofinansowanie nie był wcale zaopiniowany pod kątem wpływu na środowisko (jak padało na oficjalnych kanałach Urzędu Miasta).

Niestety presja człowieka na środowisko prowadzi do ograniczenia różnorodności biologicznej, zubożenia flory oraz fauny. Działania planowane przez Urząd mogą być równie szkodliwe pod innymi względami. Łódź należy do miast szczególnie zagrożonych skutkami zmian klimatu. Miasto jest jednym z 44 polskich ośrodków, dla których opracowano “Miejski Plan Adaptacji do zmian klimatu”, a analizy danych meteorologicznych z ostatnich dekad wskazują na systematyczny wzrost liczby dni z temperaturami ekstremalnymi i coraz dotkliwsze okresy suszy. Łódź doświadcza silnego efektu miejskiej wyspy ciepła: temperatura w centrum miasta bywa wyraźnie wyższa niż na obszarach podmiejskich, a tereny z powierzchniami przepuszczalnymi kurczą się z każdą kolejną dekadą. W tym kontekście Las Łagiewnicki, element węzłowy systemu przyrodniczego miasta, pełni funkcję, której nie da się zastąpić w żaden sposób. W sposób naturalny równoważy ciepło generowane przez miasto, pochłania dwutlenek węgla i filtruje zanieczyszczone powietrze dla całego miasta. Lasy miejskie spowalniają nagrzewanie się terenu, zwiększają wilgotność powietrza i łagodzą skutki fal upałów, a ich rola w tym zakresie rośnie wprost proporcjonalnie do nasilania się efektów zmian klimatu.

Las Łagiewnicki jest jednym z głównych obszarów naturalnej retencji na terenie naszego miasta. Gleba leśna wchłania wodę opadową wielokrotnie sprawniej niż jakakolwiek utwardzona nawierzchnia. Na terenie lasu biorą swój początek rzeka Bzura wraz z dopływami: Sokołówką i Łagiewniczanką. Region łódzki jest systematycznie wymieniany wśród obszarów zagrożonych suszą hydrogeologiczną i obniżaniem się poziomu wód gruntowych. Industrializacja wymusiła kanalizację i uregulowanie wielu łódzkich rzek, radykalnie obniżając zdolność ich otoczenia do naturalnej retencji wody. Las Łagiewnicki jest jednym z niewielu miejsc na terenie Łodzi, które pozwala na retencję wody na taką skalę. Każde powiększenie powierzchni utwardzonych, zabetonowanych w jego obrębie oznacza trwałą i nieodwracalną utratę tej funkcji.

Praktycznie nie da się zbudować czegoś bez wpływu na otoczenie i środowisko. Budowa wysokiej na 15 metrów i długiej na 100 metrów konstrukcji trasy wiszącej wymaga posadowienia trwałych, masywnych podpór. Dla bezpośredniego otoczenia oznacza to ingerencję w system korzeniowy otaczających drzew i uszkodzenia wynikające z prac budowlanych oraz wycinkę potencjalnie wielu drzew pod konstrukcję. Słupy pod ścieżki wymagają solidnych konstrukcji oraz użycia ciężkiego sprzętu. Towarzyszy temu hałas i emisja zanieczyszczeń oraz konieczność wjazdu do lasu ciężkiego sprzętu. Konieczne będzie zagęszczenie gruntu sprzętem ciężkim, co powoduje trwałe zniszczenie struktury gleby a także może zaburzyć stosunki hydrologiczne tego obszaru. Sam obiekt przewidziany jest jako silny generator ruchu turystycznego, który ma przyciągać dużo ludzi. Trzeba jednak pamiętać, że korony drzew w Lesie Łagiewnickim to przestrzeń gniazdowania ptaków, w tym drapieżnych, trzmielojadów i wielu innych gatunków wrażliwych na obecność człowieka. Stały ruch i hałas turystyczny bezpośrednio nad strefą lęgową przez cały sezon wiosenny i letni oznacza de facto likwidację tej funkcji ekosystemu na dotkniętym obszarze. Podobne obiekty w Polsce obsługują dziesiątki tysięcy płatnych odwiedzających rocznie, co będzie wymagało budowę parkingów, zwiększy ruch samochodowy co jeszcze tylko zwiększy negatywny wpływ inwestycji na środowisko. Nie zostały do dzisiaj przedstawione żadne ekspertyzy ani inne dokumenty określające potencjalny wpływ tej inwestycji na środowisko. Dodatkowo plany budowy kładki na taką wysokość niezgodne są z planami zagospodarowania przestrzennego obowiązującymi na terenie lasu.

Pojawiający się argument występowania tego typu konstrukcji w innych miejscach jest bardzo chybiony. Kładki w takich miejscach również są szkodliwe dla otoczenia. Poza tym to, że ktoś wybudował ileś lat temu taką kładkę nie oznacza, że my powinniśmy. W czasach coraz większej antropopresji na środowisko naturalne powinno się odchodzić od takich inwestycji. 

Równie, jak nie bardziej szkodliwą dla środowiska może być planowana rozbudowa infrastruktury noclegowej i turystycznej w Arturówku. Ogłoszona przez Holding Łódź inwestycja, obejmująca budowę komercyjnej bazy noclegowej w postaci tzw. domków na drzewie, parceli dla kamperów, całorocznej restauracji oraz letniej strefy gastronomicznej, a w kolejnym etapie minizoo. Całkowity koszt tej inwestycji szacowany jest na około 15 milionów złotych. Mimo mylącego określenia używanego w mediach „domki na drzewie" oznaczają budowę normalnych domków letniskowych na podporach, tylko w otoczeniu drzew. Lokalizacja takich obiektów bezpośrednio w drzewostanie nieuchronnie wiąże się z ingerencją w systemy korzeniowe drzew. Ich wykonanie może się wiązać z wycinką drzew lub ich uszkodzeniem. Komercyjna baza noclegowa wymaga ponadto infrastruktury towarzyszącej, w tym dojazdów, instalacji i utwardzeń. 

Problemem jest także kwestia władania tymi terenami. Zgodnie z informacjami dostępnymi w mediach dokonany ma być aport tych terenów do spółki Holding Łódź. To faktyczne odebranie mieszkańcom społecznej kontroli nad tymi gruntami. Miasto utraci bezpośrednie władztwo nad zielonymi terenami, zachowując jedynie udziały w spółce zamiast własności samych gruntów. O przyszłości tych obszarów będzie decydował zarząd spółki, co otwiera drogę do działań sprzecznych z interesem mieszkańców i ochroną wspólnego majątku. 

Arturówek pełni funkcję ogólnodostępnego terenu rekreacyjnego dla wszystkich mieszkańców Łodzi. Dalsze wpychanie do niego odpłatnej oferty turystycznej, skierowanej do wąskiej grupy użytkowników stanowi zawłaszczenie wspólnego dobra na rzecz komercyjnego projektu realizowanego przez spółkę miejską, do tego potencjalnie szkodliwego dla środowiska. Wszystkie te inwestycje pojawiają się w momencie, gdy sytuacja hydrologiczna rzeki Bzury z roku na rok jest coraz gorsza. Lepszym rozwiązaniem, biorącym pod uwagę jej sytuację byłoby zwiększenie powierzchni terenów niezabudowanych w dolinie rzeki Bzury i jej renaturyzacja na tym odcinku. Rozbudowa ośrodka turystycznego w tej części kompleksu na zawsze przekreśli taką możliwość.

Podobnie szkodliwy może być pomysł bazy dla kamperów, również w Arturówku. Kamper stoi na postoju wiele godzin lub dni, a towarzyszące mu agregaty prądotwórcze, klimatyzatory i aktywność użytkowników tworzą stałe źródło hałasu i ciepła nieporównywalne z krótkotrwałą wizytą pieszego turysty. Powstanie bazy kamperowej wiązać się też musi z utworzeniem dedykowanego węzła sanitarno-technicznego co z kolei wiąże się z betonowaniem znacznych powierzchni terenu i prowadzeniem instalacji w bliskim sąsiedztwie cieków wodnych. Lokalizacja tego rodzaju obiektu w bezpośrednim otoczeniu leśnych stawów, powinna być wykluczona bez przeprowadzenia szczegółowej oceny oddziaływania na środowisko.

Ruch samochodowy generuje ciągły hałas, który dla wielu gatunków ptaków i ssaków jest chronicznym stresem fizjologicznym, a nie jednorazowym płoszeniem. Badania ekologiczne wskazują, że nawet przy niezbyt intensywnym ruchu pas martwej strefy po obu stronach drogi asfaltowej może wynosić kilkanaście do kilkudziesięciu metrów, w którym aktywność gniazdowania i żerowania wrażliwych gatunków jest wyraźnie obniżona. Problem ten nie dotyczy tylko kamperów, ale też samochodów w ogóle, których o wiele więcej pojawi się przy inwestycjach zwiększających ruch turystyczny. 

Sprzeciwiamy się również planowanemu utwardzaniu leśnych ścieżek tłuczniem kamiennym. Choć inwestycja ta przedstawiana jest jako nieszkodliwa i mająca mały wpływ na las, w rzeczywistości oznacza trwałą ingerencję w strukturę podłoża. Tłuczeń, jako materiał pozornie przepuszczalny w rzeczywistości zaburza naturalne stosunki wodne gleby, ogranicza wymianę gazową w strefie korzeniowej drzew oraz uniemożliwia spontaniczne zasiedlanie ścieżek przez rośliny i zwierzęta bezkręgowe, które pełnią istotne funkcje w ekosystemie leśnym. Utwardzona nawierzchnia przyspiesza spływ wód opadowych zamiast umożliwiać ich wsiąkanie, co w warunkach narastających niedoborów wodnych stanowi dodatkowe zagrożenie dla drzewostanu. Realizacja będzie wymagała wjazdu ciężkiego sprzętu oraz dowozu wywrotkami materiałów. Dodatkowo tłuczeń to materiał nieprzyjazny dla rowerzystów, pieszych, czy matek z wózkami.

----------------------------------------------

W związku z powyższym wnosimy o wstrzymanie realizacji inwestycji infrastrukturalnych wewnątrz Lasu Łagiewnickiego do czasu przeprowadzenia rzetelnej i niezależnej oceny oddziaływania na środowisko, sporządzonej z udziałem ekspertów przyrodniczych i przedstawicieli organizacji pozarządowych zajmujących się ochroną przyrody. 

Wnosimy o rezygnację z budowy parkingu dla kamperów w Arturówku i Łagiewnikach, rezygnację z budowy tzw „domków na drzewach” i ścieżki w koronach drzew oraz zaniechanie dalszej rozbudowy infrastruktury noclegowej w bezpośrednim sąsiedztwie zbiorników wodnych. Wnosimy wreszcie o poddanie wszystkich planów inwestycyjnych konsultacjom społecznym przeprowadzonym z udziałem organizacji ekologicznych, przyrodników, a w dalszej perspektywie o opracowanie strategii zarządzania Lasem Łagiewnickim opartej na zasadzie pierwszeństwa ochrony przyrody nad celami turystyczno-komercyjnymi.

Ochrona Lasu Łagiewnickiego nie jest dziełem przypadku. Od pierwszej kadencji Samorządu Łódzkiego został on objęty szczególną ochroną. Utworzone zostało Leśnictwo Miejskie oraz podjęto opracowanie planu zagospodarowania Lasu i jego otuliny. W 1996 roku ustanowiono rezerwat. W 2018 i 2022 roku rada miejska uchwalała plany miejscowe, których celem było zatrzymanie ekspansji zabudowy. Wszystkie te działania zdawały się być podejmowane w oparciu o myśl, że im większa presja, tym większa powinna być ochrona.

W obliczu zmian klimatycznych i trudnej sytuacji hydrologicznej naszego regionu ta logika jest ważniejsza niż kiedykolwiek. Planowane inwestycje ją odwrócą, tworząc duże ryzyko utraty wyjątkowego charakteru Lasu Łagiewnickiego. Apelujemy o jej przywrócenie i podjęcie tylko takich działań, które są zgodne ze wzbogacaniem bioróżnorodności oraz małej retencji w Lesie Łagiewnickim

Z poważaniem,

Mieszkańcy Łodzi
Komitet Obrony Łagiewnik