PETYCJA OBYWATELSKA
w sprawie zapewnienia niezależności urzędu Rzecznika Praw Obywatelskich oraz przeprowadzenia reformy sposobu wyboru osoby pełniącej tę funkcję
Adresat:
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Senat Rzeczypospolitej Polskiej
Wnioskodawcy:
Obywatele Rzeczypospolitej Polskiej oraz organizacje społeczne działające na rzecz ochrony praw człowieka i praw obywatelskich
Petycja
My, niżej podpisani obywatele Rzeczypospolitej Polskiej, zwracamy się z apelem o podjęcie działań mających na celu przywrócenie pełnego zaufania społecznego do urzędu Rzecznika Praw Obywatelskich oraz przeprowadzenie reformy zasad wyboru osoby sprawującej tę funkcję.
Urząd Rzecznika Praw Obywatelskich jest jednym z najważniejszych mechanizmów ochrony obywatela w demokratycznym państwie prawa. Zgodnie z art. 208 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Rzecznik Praw Obywatelskich stoi na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji oraz innych aktach normatywnych.
Tak szczególna funkcja wymaga najwyższego poziomu niezależności, bezstronności i zaufania społecznego.
W naszej ocenie osoba pełniąca urząd Rzecznika Praw Obywatelskich nie może być postrzegana jako przedstawiciel jakiegokolwiek środowiska politycznego ani osoba związana z interesami konkretnej partii politycznej. Rzecznik powinien reprezentować wszystkich obywateli — zarówno osoby o różnych poglądach politycznych, jak i osoby, które nie angażują się w działalność polityczną.
Obywatele oczekują, że Rzecznik Praw Obywatelskich będzie niezależnym strażnikiem ich praw, który w równym stopniu będzie reagował na naruszenia wolności i praw każdego człowieka, niezależnie od jego przekonań, statusu społecznego czy sytuacji życiowej.
Uzasadnienie
W ostatnich latach obserwujemy spadek zaufania obywateli do wielu instytucji publicznych. Jedną z przyczyn tego zjawiska jest przekonanie części społeczeństwa, że niektóre stanowiska państwowe mogą być obsadzane w wyniku decyzji politycznych, a nie wyłącznie na podstawie kompetencji, niezależności i autorytetu społecznego kandydata.
Urząd Rzecznika Praw Obywatelskich powinien być wolny od takich zarzutów.
Osoba sprawująca tę funkcję powinna posiadać:
- niezależność od partii politycznych,
- doświadczenie w ochronie praw człowieka,
- wiedzę prawniczą i społeczną,
- odwagę do występowania przeciwko każdej władzy, gdy dochodzi do naruszenia praw obywatelskich,
- zdolność do bezstronnego działania w interesie wszystkich obywateli.
Nie może dochodzić do sytuacji, w której obywatel traci przekonanie, że Rzecznik Praw Obywatelskich jest instytucją stojącą po jego stronie, a nie elementem bieżącego sporu politycznego.
Wnosimy o:
1. Podjęcie działań w sprawie odwołania obecnego Rzecznika Praw Obywatelskich, jeżeli zostanie stwierdzone, że sposób wykonywania urzędu nie gwarantuje wymaganej konstytucyjnie niezależności i bezstronności.
2. Rozpoczęcie debaty publicznej nad zmianą sposobu wyboru Rzecznika Praw Obywatelskich, tak aby większy udział w tym procesie mieli obywatele.
3. Rozważenie wprowadzenia wyboru Rzecznika Praw Obywatelskich w sposób zapewniający większą kontrolę społeczną, przy zachowaniu standardów konstytucyjnych.
4. Wprowadzenie jasnych kryteriów niezależności kandydata na Rzecznika Praw Obywatelskich, w szczególności braku aktywnego powiązania z partiami politycznymi.
5. Zapewnienie pełnej transparentności procesu wyboru Rzecznika Praw Obywatelskich, w tym publicznych przesłuchań kandydatów oraz przedstawienia obywatelom ich kwalifikacji i doświadczenia.
Apel do władz Rzeczypospolitej Polskiej
Wzywamy przedstawicieli władzy ustawodawczej do podjęcia działań, które odbudują zaufanie obywateli do instytucji stojących na straży ich praw.
Rzecznik Praw Obywatelskich powinien być osobą, do której każdy obywatel może zwrócić się z przekonaniem, że zostanie wysłuchany i potraktowany sprawiedliwie.
Państwo prawa wymaga niezależnych instytucji. Ochrona praw obywatelskich nie może zależeć od aktualnego układu politycznego, lecz musi opierać się na zasadach bezstronności, uczciwości i służby społeczeństwu.
Wnosimy o rozpatrzenie niniejszej petycji oraz poinformowanie obywateli o podjętych działaniach.
Podpisy popierających petycję:
Imię i nazwisko: ............................................
Miejscowość: ............................................
Data: ...........................................
Podpis: ............................................