Petycja do Prezydenta RP o obniżenie składek ZUS dla mikroprzedsiębiorców oraz zniesienie obowiązku wielokrotnego opłacania składki zdrowotnej od każdego źródła dochodu

Prezydent RP dr Karol Nawrocki

Szanowny Panie Prezydencie,

działając na podstawie art. 63 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach (Dz.U. 2014 poz. 1195), niniejszym wnosimy petycję w sprawie podjęcia działań mających na celu ochronę interesów osób prowadzących działalność gospodarczą w Polsce poprzez:

1. Zniesienie obowiązku wielokrotnego opłacania składki zdrowotnej od każdego źródła dochodu.
   Obecne przepisy nakładają na przedsiębiorców obowiązek uiszczania składki zdrowotnej odrębnie od każdej formy uzyskiwanego przychodu, co prowadzi do sytuacji, w której ta sama osoba wielokrotnie płaci za dostęp do tych samych świadczeń zdrowotnych.
   Nikt nie korzysta wielokrotnie z usług publicznej opieki zdrowotnej w jednym okresie rozliczeniowym.
   System ten jest nie tylko niesprawiedliwy, ale również sprzeczny z zasadą równości obywateli wobec prawa.
   Wielokrotne pobieranie składki zdrowotnej od jednego obywatela nie znajduje racjonalnego uzasadnienia ekonomicznego ani społecznego.
   Problem ten był przedmiotem wielu obietnic wyborczych, jednak mimo upływu czasu nie podjęto skutecznych działań legislacyjnych w celu jego rozwiązania.

2. Zmniejszenie wysokości obowiązkowych składek ZUS dla mikroprzedsiębiorców.
   Wysokie koszty ZUS stanowią obecnie poważne obciążenie finansowe dla najmniejszych firm w Polsce.
   Dla wielu osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą miesięczne opłaty przekraczają ich realne możliwości finansowe.
   W efekcie prowadzi to do zamknięć działalności, rezygnacji z samozatrudnienia oraz zniechęca osoby planujące rozpoczęcie działalności gospodarczej.
   Z roku na rok składki ZUS rosną, co powoduje, że prowadzenie małego biznesu staje się coraz mniej opłacalne.
   W debacie publicznej wielokrotnie zapowiadano reformy w tym zakresie, jednak dotychczas nie wprowadzono trwałych i realnych rozwiązań poprawiających sytuację mikroprzedsiębiorców.

W związku z powyższym wnosimy o:

1. Podjęcie inicjatywy ustawodawczej mającej na celu zniesienie obowiązku wielokrotnego opłacania składki zdrowotnej przez osoby uzyskujące dochody z więcej niż jednego źródła.

2. Dokonanie trwałego obniżenia składek ZUS dla mikroprzedsiębiorców, które obecnie stanowią zbyt duże obciążenie finansowe w stosunku do osiąganych przychodów.
   Stałe zmniejszenie tych kosztów jest konieczne, aby umożliwić małym firmom dalsze funkcjonowanie, rozwój i utrzymanie miejsc pracy.

Uzasadnienie:

Obciążenia publicznoprawne nakładane na przedsiębiorców w obecnym kształcie prowadzą do osłabienia sektora mikroprzedsiębiorstw, który stanowi fundament polskiej gospodarki.

Wielu przedsiębiorców podkreśla, że wysokie składki ZUS oraz nieuzasadnione wielokrotne pobieranie składki zdrowotnej są czynnikami, które realnie zagrażają prowadzeniu działalności gospodarczej i zniechęcają do podejmowania aktywności zawodowej na własny rachunek.
Zmniejszenie tych obciążeń stanowiłoby istotne wsparcie dla polskich firm, zwiększyłoby zatrudnienie i konkurencyjność gospodarki, a także pozwoliłoby zachować tysiące miejsc pracy.

Od momentu wejścia w życie tzw. „Polskiego Ładu” w 2022 r. system ustalania i naliczania składki zdrowotnej uległ istotnym zmianom, które w praktyce doprowadziły do znaczącego i nagłego wzrostu obciążeń finansowych dla osób prowadzących działalność gospodarczą. W wielu przypadkach wysokość miesięcznej składki zdrowotnej, która przed zmianami wynosiła 312 zł, wzrosła do kwot sięgających nawet kilku tysięcy złotych miesięcznie, co stanowi wzrost nieproporcjonalny, nieprzewidywalny i niewspółmierny do możliwości ekonomicznych większości mikroprzedsiębiorców.

Zmiany te doprowadziły do utrzymującej się nierównowagi systemowej – wysokość składki została powiązana z przychodami lub dochodami przedsiębiorcy w sposób nieuwzględniający specyfiki prowadzenia małych firm, zmienności rynku oraz ryzyka gospodarczego. Jednocześnie, pomimo drastycznego wzrostu wpływów do systemu, jakość świadczeń zdrowotnych nie uległa poprawie, a wręcz – jak wskazuje liczne grono przedsiębiorców – uległa pogorszeniu. Pojawia się pytanie o efektywność wykorzystania środków publicznych i brak transparentności w zakresie przeznaczenia zwiększonych należności.

Skutkiem wprowadzonych regulacji jest fala upadłości, zawieszeń i likwidacji jednoosobowych działalności gospodarczych, które nie były w stanie udźwignąć nowych kosztów. Pomimo wielokrotnych zapowiedzi przedstawicieli władzy dotyczących korekty lub naprawy wadliwych przepisów, do chwili obecnej nie podjęto działań legislacyjnych, które niwelowałyby negatywne skutki reformy. Stan ten narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i prawa, a także godzi w konstytucyjną zasadę proporcjonalności, sprawiedliwości społecznej oraz równego traktowania podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.

Propozycje zmian legislacyjnych dotyczących systemu składek ZUS i składki zdrowotnej dla mikroprzedsiębiorców

Uwzględniając aktualne warunki gospodarcze oraz sytuację ekonomiczną najmniejszych firm, zasadne wydaje się wprowadzenie kompleksowych i trwałych reform systemu składek publicznoprawnych. Proponowane kierunki zmian obejmują w szczególności:

1. Wprowadzenie dobrowolności podlegania ubezpieczeniom społecznym dla mikroprzedsiębiorców, w modelu zbliżonym do rozwiązań stosowanych w innych państwach Unii Europejskiej. Dobrowolny ZUS umożliwiłby przedsiębiorcom samodzielną ocenę ryzyka i dostosowanie obciążeń do realnych możliwości finansowych, przy jednoczesnym utrzymaniu obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w racjonalnej, proporcjonalnej formule.

2. Ustalenie składki zdrowotnej w formie stałej, zryczałtowanej kwoty, niezależnej od wysokości przychodów lub dochodów. Taka konstrukcja obowiązywała przed 2022 rokiem i była przewidywalna, stabilna oraz adekwatna do specyfiki jednoosobowej działalności gospodarczej. Alternatywnie można wprowadzić model dwustopniowy, w którym składka przyjmuje wartość minimalną dla mikroprzedsiębiorców oraz wartość podwyższoną dla podmiotów o wyższej rentowności.

3. Ograniczenie wysokości składki zdrowotnej poprzez wprowadzenie „limitu rocznego” (tzw. cap), który zapobiegałby sytuacjom, w których składka rośnie do poziomu nieproporcjonalnego do uzyskiwanych przychodów. Rozwiązanie takie funkcjonuje w wielu krajach OECD i zapewnia równowagę pomiędzy finansowaniem systemu a ochroną działalności gospodarczej.

4. Wprowadzenie jednolitej i niskiej składki ZUS dla mikroprzedsiębiorców, uzależnionej od faktycznych przychodów, np. w formie procentowej (np. 3%–5% od przychodu) lub przedziałowej (widełkowej), co odciążyłoby firmy o niskich obrotach i sezonowym charakterze działalności. Obecny model ryczałtowy nie uwzględnia specyfiki małych firm i prowadzi do nieproporcjonalnych obciążeń.

5. Utworzenie mechanizmu automatycznych obniżek składek w okresach kryzysowych, bez konieczności każdorazowego wprowadzania rozwiązań ad hoc. Takie rozwiązanie pozwoliłoby firmom przetrwać okresy spowolnienia gospodarczego oraz ograniczyć falę upadłości.

6. Przywrócenie możliwości odliczania składki zdrowotnej od podatku, co w istotny sposób zmniejszyłoby rzeczywiste obciążenia przedsiębiorców bez uszczerbku dla finansowania ochrony zdrowia.

7. Wprowadzenie tzw. „ulgi ciągłej” dla mikroprzedsiębiorców, polegającej na możliwości płacenia obniżonych składek (np. odpowiadających 50–70% obecnej wysokości) w sposób stały, a nie jedynie czasowy, jak ma to miejsce w przypadku ulgi na start czy małego ZUS plus. Wsparcie tego typu pozwoliłoby stabilizować małe firmy i zapobiegać ich likwidacji.

8. Uproszczenie i ujednolicenie zasad rozliczania składki zdrowotnej, tak aby przedsiębiorcy nie byli zmuszeni do skomplikowanych i kosztownych działań księgowych. Przejrzysty, zrozumiały system sprzyjałby przestrzeganiu prawa i zmniejszał ryzyko błędów.

9. Odejście od ustalania podstawy wymiaru składek ZUS na podstawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej i wprowadzenie podstawy opartej na rzeczywistych przychodach lub dochodach przedsiębiorcy albo na wyborze jednej z kilku realistycznych, progowych podstaw.
   Obecny model, w którym wysokość składek uzależniona jest od statystycznego wskaźnika niemającego odzwierciedlenia w rzeczywistej sytuacji ekonomicznej mikroprzedsiębiorców, prowadzi do corocznych i automatycznych podwyżek obciążeń. Przedsiębiorcy, których dochody w żaden sposób nie odpowiadają poziomowi przeciętnego wynagrodzenia, zmuszeni są do ponoszenia składek całkowicie nieadekwatnych do swoich możliwości finansowych. Wprowadzenie nowej, realistycznej podstawy wymiaru składek zapewniłoby proporcjonalność, sprawiedliwość i stabilność systemu oraz zapobiegłoby dalszym nadmiernym obciążeniom najmniejszych firm.

Powyższe propozycje mają na celu stworzenie systemu, który będzie racjonalny, proporcjonalny, przewidywalny i dostosowany do realiów funkcjonowania mikroprzedsiębiorstw — sektora, który stanowi fundament polskiej gospodarki i który wymaga realnego wsparcia, a nie dalszego obciążania.

Z wyrazami szacunku,

Polscy Przedsiębiorcy    Skontaktuj się z autorem petycji